સર્વેષામેવ પાત્રાણાં પરં પાત્રં વિભાવસુઃ
બધા વાસણોમાંથી અગ્નિ સર્વોત્તમ વાસણ છે.
તસ્ય પાત્રસ્ય માહાત્મ્યં ધ્રુવમક્ષયમાદિશેત્
આ વાસણનું મહાત્મ્ય સદા અવિનાશી છે, એ નિશ્ચિતપણે જણાવવું જોઈએ.
રવૌ દત્તં હુતં જપ્તં બલિં પૂજાં નિવેદયેત્
સૂર્યને જે કંઈ દાન, હોમ, જપ, બલિ કે પૂજા ભક્તિપૂર્વક અર્પણ કરવામાં આવે છે—
ભક્ત્યા વિત્તાનુસારેણ યઃ કુર્યાદાલયં રવેઃ
જે પોતાના સામર્થ્ય પ્રમાણે ભક્તિથી સૂર્યમંદિર બનાવે છે—
મહાવિભવસારોપિ યઃ કુર્યાદ્ભક્તિવર્જિતમ્
મોટા ધનવાન હોય છતાં જે ભક્તિ વિના કાર્ય કરે છે—
વિત્તશાઠ્યેન યઃ કુર્યાદ્વિત્તવાનપિ માનવઃ
અને ધનવાન માણસ પણ જો ધનના મામલે કંજૂસાઈ કરે—
તસ્માત્ત્રિભાગં વિત્તસ્ય જીવનાય પ્રકલ્પયેત્
એથી પોતાના ધનનો ત્રીજો ભાગ જીવન નિર્વાહ માટે રાખવો જોઈએ.
ભક્ત્યા પ્રચોદિતં કુર્યાદલ્પવિત્તોઽપિ યો નરઃ
અલ્પધનવાળો માણસ પણ જો ભક્તિથી પ્રેરાઈને કાર્ય કરે—
સર્વસ્વમપિ યો દદ્યાદર્કે ભક્તિવિવર્જિતઃ
કે ભલે કોઈ પોતાનું બધું જ સૂર્યને અર્પણ કરે, પણ જો તેમાં ભક્તિ ન હોય—
ન તપોભિર્વિભોરુગ્રૈર્ન ચ સર્વૈર્મહામખૈઃ 1.162.
તો કઠોર તપસ્યા કે મોટા યજ્ઞોથી પણ એ ફળ મળતું નથી—
રુચિરં શુભશૈલોત્થં કુર્યાયસ્તુ રવેર્ગૃહમ્
જે શુભ પથ્થરથી સુંદર સૂર્યમંદિર બનાવે છે—
યન્મયા કોટિગુણિતં કૃતં સ્યાદિષ્ટકામ્યયા
મારા દ્વારા ઈંટોથી જે કંઈ બનાવાયું છે, એ કરોડગણું વધારે ગણાય છે—
મૃચ્છૈલેન સમં જ્ઞેયં પુણ્યમાઢ્યદરિદ્રયોઃ
માટીના કે પથ્થરના વડે બનેલું પુણ્ય, ધનવાન અને ગરીબ બંને માટે સમાન ગણવું.
શૈલોત્થમિષ્ટકાભિર્વા દૃઢં દારુમયં શુભમ્ ગૈરિકં યાનમારુહ્ય યઃ કુર્યાદ્ધૃતભૂષણઃ
પથ્થર, ઈંટ કે મજબૂત લાકડાથી બનેલું, સુંદર રીતે શોભાયમાન, લાલ રથમાં બેસી અને આભૂષણ ધારણ કરીને જે બનાવે છે—
ક્રીડમાનોઽપિ યઃ કુર્યાદ્બાલભાવેઽર્કમંદિરમ્
બાળપણમાં રમતાં રમતાં પણ જે સૂર્યમંદિર બનાવે છે—
પુષ્પમાલાકુલં દિવ્યં ધૂપગંધાદિવાસિતમ્
જેમાં ફૂલની માળાઓથી શોભાયમાન, દિવ્ય અને ધૂપ-સુગંધથી સુગંધિત હોય—
તત્ર રૂઢો મહારાજ વત્સરં વૃન્દમુત્તમમ્
ત્યાં, મહારાજા, વર્ષોની ઉત્તમ મંડળી સ્થાપિત થયેલી છે.
ક્રમાદાગત્ય લોકેઽસ્મિન્રાજા ભવતિ ધાર્મિકઃ
આ જગતમાં ધીરે ધીરે આવીને રાજા ધર્મમય બને છે.
પશ્યન્પરિહરઞ્જંતૂન્માર્જન્યા મૃદુસૂક્ષ્મયા
મૃદુ અને સૂક્ષ્મ રીતે સફાઈ કરીને જીવજંતુઓને જોઈને દૂર રાખે છે.
પુત્રાર્થં દેહજીર્ણાયા વન્ધ્યાયાશ્ચ વિશેષતઃ 1.162.
ખાસ કરીને પુત્રની ઈચ્છા માટે, વૃદ્ધ શરીરવાળા કે નિસંતાન સ્ત્રીઓ માટે.
ગૃહીત્વા ગોમયં સ્વચ્છં સ્થાને ચ પતિતં શુભે
પવિત્ર અને શુભ જગ્યાએ પડેલું ગૌમય લઈ લેવું.
વસ્ત્રપૂતગોમયેન યઃ કુર્યાદુપલેપનમ્
જે વ્યક્તિ કપડાંથી શુદ્ધ કરેલું ગૌમય લગાવે છે.
યઃ કુર્યાત્સર્વકાર્યાણિ વસ્ત્રપૂતેન વારિણા
જે વ્યક્તિ કપડાંથી શુદ્ધ કરેલા પાણીથી બધા કાર્યો કરે છે.
ક્ષરંતિ સર્વદાનાનિ યજ્ઞહોમબલિક્રિયાઃ
બધા દાન, યજ્ઞ, હોળી અને બલિવિધિઓ ફળદાયી બને છે.
નૈરંતર્યેણ યઃ કુર્યાત્પક્ષં સંમાર્જનાર્ચનમ્
જે વ્યક્તિ સતત દરેક પખવાડિયામાં સાફસફાઈ અને પૂજા કરે છે.
તસ્યાંતે ચ ચતુર્વેદ સુરૂપઃ પ્રિયદર્શનઃ
આ બધાના અંતે તે ચારેય વેદો ધરાવતો, સુંદર અને સૌમ્ય દેખાવાળો બને છે.
સંપર્કેણાપિ યઃ કુર્યાન્નરઃ કર્મ ભગાલયે
કેવી રીતે પણ, જે વ્યક્તિ ભાગ્યના ઘર માં કર્મ કરે છે.
તાવદ્ભ્રમંતિ સંસારે દુઃખશોકપરિપ્લુતાઃ
તેઓ સંસારના ચક્રમાં દુઃખ અને શોકથી વ્યાકુળ થઈ ભટકે છે.
સમાસક્તં તથા ચિત્તં જન્તોર્વિષયગોચરે
એ જ રીતે, જીવનું મન વિષયોના ક્ષેત્રમાં આસક્ત થઈ જાય છે.
યઃ કુર્યાત્કુટ્ટિમાં ભૂમિં દર્પણોદરસન્નિભામ્ 1.162.
જે વ્યક્તિ જમીનને કાચના અરીસા જેવી ચકચકી બનાવી દે છે.