ચતુર્ગેહં ચ મે સ્વામિન્દ્યૂતં મદ્યં સુવર્ણ કમ્
મારા સ્વામી, મારા ચાર ઘર જુગાર, દારૂ અને સોનાથી ભરેલા છે.
ત્યક્તદેહસ્ત્યક્તકુલસ્ત્યક્તરાષ્ટ્રો જનાર્દન
જનાર્દન, મેં શરીર, કુટુંબ અને રાજ્ય છોડી દીધા છે.
ઇતિ શ્રુત્વા સ ભગવાન્કૃષ્ણઃ પ્રાહ વિહસ્ય તમ્
આ સાંભળીને, ભગવાન કૃષ્ણે હસીને તેને કહ્યું.
મમાંશો ભૂમિમાસાદ્ય ક્ષયિષ્યતિ મહાબલાન્ 3.3.4.
મારો અંશ પૃથ્વી પર આવીને મહાબલી લોકોનો નાશ કરશે.
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્સાક્ષાત્તત્રૈવાન્તરધીયત
એ રીતે કહ્યા પછી, ભગવાન ત્યાજ ત્યાજ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
એતસ્મિન્નન્તરે વિપ્ર યથા જાતં શૃણુષ્વ તત્
એ વચ્ચે, બ્રાહ્મણ, આગળ શું બન્યું તે સાંભળ.
નવદુર્ગાવ્રતં શ્રેષ્ઠં? નવવર્ષં ચકાર હ
તેણે નવ વર્ષ સુધી શ્રેષ્ઠ નવ દુર્ગાનો વ્રત કર્યો.
સાહ તાં યદિ મે માતર્વરો દેયસ્ત્વયેશ્વરિ
માતાજી, જો તું મને વરદાન આપવું ઈચ્છે, તો એ તારા હાથે મળે.
તથેત્યુક્ત્વા તુ સા દેવી તત્રૈવાન્તરધીયત
‘તથાસ્તુ’ કહીને, એ દેવી ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
ઉદ્વાહ્ય ધર્મતો ભૂપઃ સ્વગેહે તામવાસયત્
રાજાએ ધર્મ પ્રમાણે તેની સાથે લગ્ન કરી, તેને પોતાના ઘરમાં રાખી.
આવાર્યો વત્સરાજશ્ચ શતહસ્તિસમો બલે
આવાર્ય, વત્સ દેશનો રાજા, બલમાં સો હાથીઓ જેટલો સમાન હતો.
શતયત્તઃ સ્મૃતો મ્લેચ્છઃ શૂરો વનરસાધિપઃ
શતયત્ત વિદેશી તરીકે ઓળખાય છે, તે વાનરનો શૂરવીર અને અધિપતિ છે.
તાલવૃક્ષપ્રમાણેન .ચોર્ધ્વવેગો હિ તસ્ય વૈ
તેની ઉપરની શક્તિ તાળના વૃક્ષની ઊંચાઈ જેટલી હતી.
તાભ્યાં નૃપાભ્યાં તદ્યુદ્ધમભવલ્લોમહર્ષણમ્ 3.3.4.
એ બંને રાજાઓ વચ્ચે એક એવો યુદ્ધ થયો કે જે જોઈને રોમાંચ થઈ ગયો.
તદા મૈત્રી કૃતા તાભ્યાં તાલનેન સમન્વિતા
પછી એ બંને વચ્ચે તાળના વૃક્ષ સાથે મિત્રતા થઈ.
અગ્નિવર્ણનમ્ યથાવેદાનુસારેણ યથાગ્રહણ યોજનમ્
અગ્નિનું વર્ણન: જેમ વેદોમાં જણાવાયું છે, તેમ યોગ્ય રીતે લેવું અને લાગુ કરવું.
શતાર્ધે વહ્નિરુદ્દિષ્ટઃ શતાર્ધે કાશ્યપઃ સ્મૃતઃ
પચાસમાં અગ્નિનો ઉલ્લેખ છે; પચાસમાં કશ્યપનું સ્મરણ થાય છે.
સહસ્રે બ્રાહ્મણો નામ અયુતે હરિરુચ્યતે
હજારમાં બ્રહ્મણ નામે ઓળખાય છે; દસ હજારમાં હરી કહેવાય છે.
વરુણઃ શાંતિકે જ્ઞેયો મારણે હ્યરુણઃ સ્મૃતઃ
શાંતિક વિધિમાં વરુણ જાણવો, મારણ વિધિમાં અરુણનું સ્મરણ કરવું.
લોહિતશ્ચાન્નયજ્ઞે યો ગ્રહાણાં પ્રત્યનુક્રમાત્
અન્નયજ્ઞમાં લોહિત છે, ગ્રહોની ક્રમ પ્રમાણે.
પ્રજાપતિર્વાસ્તુયાગે મંડપે ચાપિ પદ્મકે
વાસ્તુયજ્ઞમાં પ્રજાપતિ છે, મંડપમાં અને કમળમાં પણ.
ગોદાને ચ ભવેદ્રુદ્રઃ કન્યાદાને તુ ગોઽજકઃ
ગાય દાનમાં રુદ્ર છે; કન્યા દાનમાં ગોજક છે.
વૃષોત્સર્ગે ભવેત્સૂર્યોઽવસાનાંતે રવિઃ સ્મૃતઃ
વૃષોત્સર્ગમાં સૂર્ય છે; વિધિના અંતે રવિનું સ્મરણ થાય છે.
ત્રાસને ચ ભવેત્કાલઃ ક્રવ્યાદઃ શરદાહને
ભય પેદા કરવાથી કાળ બને છે; મૃતદેહ દહનમાં ક્રવ્યાદ કહેવાય છે.
ગર્ભાધાને ચ મરુતઃ સીમંતે પિંગલઃ સ્મૃતઃ 2.1.17.
ગર્ભાધાનમાં મારુત છે; સીમંત વિધિમાં પિંગલનું સ્મરણ થાય છે.
નામસંસ્થાપને ચૈવમુપન્યસ્તે ચ પાર્થિવઃ
નામ રાખવામાં અને બાળક રજૂ કરવામાં પાર્થિવ છે.
ષડાનનશ્ચ ચૂડાયાં વ્રતાદેશે સમુદ્ભવઃ
ચૂડા વિધિમાં ષડાનન છે; વ્રત આરંભમાં સમુદભવ છે.
ઉદરે જઠરાગ્નિશ્ચ સમુદ્રે વડવાનલઃ
પેટમાં જઠરાગ્નિ છે; સમુદ્રમાં વડવાગ્નિ છે.
અશ્વાગ્નિર્મંથરો નામ રથાગ્નિર્જાતવેદસઃ
ઘોડાની અગ્નિને મંથર કહે છે; રથની અગ્નિ જાતવેદસ છે.
તોયાગ્નિર્વરુણોનામ બ્રાહ્મણાગ્નિર્હવિર્ભુજઃ
પાણીમાં અગ્નિને વરુણ કહે છે; બ્રાહ્મણોની અગ્નિ હવિ ભોજન છે.