અતસ્ત્વં વિક્રમાદિત્ય ધર્મજ્ઞ કથયસ્વ મે
એથી, વિક્રમાદિત્ય, ધર્મ જાણનાર, મને કહો,
યોગ્યા મધુમતી નારી વામનાય દ્વિજન્મને
યોગ્ય સ્ત્રી મધુમતી વામન દ્વિજ માટે છે.
પ્રાણદાતા તુ યો વિપ્રઃ પિતેવ ગુણતત્પરઃ
જે બ્રાહ્મણ જીવન આપે છે અને ગુણમાં તલિન છે, તે પિતાની જેમ છે.
વૈતાલો ભૂપતિશ્રેષ્ઠં પુનર્વિક્રમમબ્રવીત્
વૈતાળે ફરીથી રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ વિક્રમને કહ્યું.
વર્દ્ધવન્નગરે રમ્યે નાનાજનનિષેવિતે
વર્ધવન શહેરમાં, જે સુંદર છે અને અનેક જાતિના લોકો ત્યાં વસે છે,
વિદ્વન્માલા પ્રિયા તસ્ય પતિસેવાપરાયણા
ત્યાં એક વિદ્વાન માળાવાળો હતો, તેની પ્રિય પત્ની પતિની સેવા માટે સમર્પિત હતી.
પુત્રકન્યાસપત્નીકો વૃત્ત્યર્થં સમુપાગતઃ
પુત્ર, પુત્રી અને પત્ની સાથે, તે જીવન નિર્વાહ માટે આવ્યો હતો.
કિંચિચ્છ્રુત્વા દદૌ સ્વર્ણં સહસ્રં પ્રત્યહં નૃપ
તેની વાત થોડું સાંભળીને, રાજાએ રોજે રોજ તેને હજાર સોનાના મણ આપ્યા.
વ્યયં કૃત્વા તુ તચ્છેષં સ કુલ્યે ભુક્તવાન્સ્વયમ્
કેટલું ખર્ચીને, બાકીનો ભાગ તેણે પરિવાર સાથે આનંદપૂર્વક ઉપયોગ કર્યો.
પરીક્ષાર્થં સ્મશાને ચ રોદનં બહુ કુર્વતી
પરીક્ષણ માટે, સ્મશાનમાં તે સ્ત્રીએ ખૂબ રડવું શરૂ કર્યું.
ગચ્છ વીરવર ત્વં વૈ યતોઽસૌ શ્રૂયતે રવઃ
શૂરવીર, તું ત્યાં જા જ્યાં એ અવાજ સંભળાય છે.
ઇતિ શ્રુત્વા વીરવરઃ શસ્ત્રાસ્ત્રકુશલો બલી
આ સાંભળીને, શસ્ત્રો અને બલમાં નિપુણ એ શૂરવીર,
શ્લક્ષ્ણં વચશ્ચ તામાહ કિમર્થં રોદને સ્થિતા 3.2.3.
તે સ્ત્રીને મીઠા શબ્દોમાં પૂછ્યું: "તમે અહીં કેમ રડી રહ્યા છો?"
ઇતિ શ્રુત્વા રાજલક્ષ્મીર્વીરસેનં તમબ્રવીત્
આ સાંભળીને, રાજલક્ષ્મીએ વીરસેનને કહ્યું:
માસાન્તે પ્રલયં યાસ્યે તસ્માચ્છોચામિ ભો બલિન્ કેન પુણ્યેન દીર્ઘાયુસ્ત્વં ભવેઃ કારણં વદ
"મહિનેના અંતે હું વિનાશ પામીશ, એટલે હું દુઃખી છું, હે બલવાન. તને લાંબી આયુષ્ય કઈ પુણ્યથી મળી છે? કારણ કહો."
દીર્ઘાયુર્ભવિતા ચાહં સ્વામિકાર્યં પ્રસાધય
"હું પણ લાંબી આયુષ્ય ધરાવું, તારા સ્વામીનું કાર્ય પૂર્ણ કર."
ઇતિ શ્રુત્વા વીરવરો મંદિરં સ્વયમાગતઃ
આ સાંભળીને, એ શ્રેષ્ઠ શૂરવીર પોતે મંડિરમાં ગયો.
તથેત્યુક્ત્વા તુ સા સાધ્વી તનયં પ્રાહ નિર્ભયા
"તથાસ્તુ," કહી, એ સતી સ્ત્રીએ નિર્ભયપણે પોતાના પુત્રને કહ્યું.
તથા મત્વા તુ તત્પુત્રો ભગિન્યા માતૃસંયુતઃ
એ રીતે વિચાર કરીને, એ પુત્ર બહેન અને માતા સાથે,
ભોસ્તાત મે કપાલં ચ ચંડિકાયૈ સમર્પય
"હે પિતાજી, મારું કપાળ ચંડિકાને અર્પણ કરો."
ઇતિ શ્રુત્વા વીરસેનઃ શિરશ્છિત્ત્વા સમાર્પયત્
આ સાંભળીને, વીરસેને શિર કાપી ચંડિકાને અર્પણ કર્યું.
દૃષ્ટ્વા તદ્રૂપ સેનસ્તુ કારણં સર્વમાદિતઃ 3.2.3.
એ રૂપ જોઈને, સેનાપતિએ શરૂઆતથી આખું કારણ સમજ્યું.
તદા પ્રસન્ના સા દેવી નૃપમુજીવ્ય સાબ્રવીત્
ત્યારે પ્રસન્ન થઈ, એ દેવીએ રાજાને જીવન આપીને કહ્યું.
સ આહ વીરસેનસ્તુ સકુલો જીવમાપ્નુયાત્
વીરસેને કહ્યું: તેની આખી વંશને લાંબું જીવન મળે.
રૂપસેનઃ પ્રસન્નાત્મા સ્વસુતાં કામરૂપિણીમ્ મુખ્યસ્નેહં કૃતં કેન તેષાં મધ્યે વદસ્વ મે
રૂપસેને, શાંત મનથી, અને તેની કાંઇ પણ રૂપ ધારણ કરી શકતી પુત્રીએ પૂછ્યું: એમની વચ્ચે કોણે સૌથી વધુ પ્રેમ બતાવ્યો છે? મને કહો.
મુખ્યસ્નેહં કૃતં રાજ્ઞા દાસાર્થે સ્વતનું દદૌ બંધુપ્રીતિશ્ચ ભગિની પિતૃસ્નેહી તુ પુત્રકઃ
સૌથી વધુ પ્રેમ રાજાએ બતાવ્યો, જે દાસ માટે પોતાનું શરીર આપ્યું; બહેનએ સ્નેહ બતાવ્યો, અને પુત્રએ પિતાને દીકરાની જેમ પ્રેમ કર્યો.
મહાન્સ્નેહઃ કૃતો રાજ્ઞા રૂપસેનેન ધીમતા
ધીરૂપસેને રાજા માટે મોટો પ્રેમ કર્યો.
કાચિદ્ભોગાવતી નામ્ના નગરી પરમાદ્ભુતા
ભોગાવતી નામની એક અદભુત શહેર હતી.
રૂપવર્મા ચ નૃપતિસ્તત્ર રાજ્યં કરોતિ વૈ
ત્યાં રૂપવર્મા નામનો રાજા રાજ કરે છે.
તસ્ય ભૂપસ્ય ગેહે ચ નિવસનઞ્ચ્છુભપંજરે
એ રાજાના ઘરમાં, શુભ પાંજરામાં, તે રહેતો હતો.