ત્વયા જિતાહં ભગવન્બલેર્વિપ્રિયકારિણઃ
હે ભગવાન, તમે બલિની ઇચ્છા વિરુદ્ધ કામ કરીને મને જીતી લીધા છો.
વીરભુક્તા સદા નારી સ્ત્રીરત્નં મુનિભિઃ સ્મૃતમ્ એકા સા પ્રકૃતિર્માતા ગુણસામ્યાત્સનાતની
વીરતા માણતી સ્ત્રીને ઋષિઓ હંમેશા શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી ગણાવે છે; એ જ ગુણસમાન હોવાથી સદાય માતા અને મૂળ સ્વરૂપ છે.
સત્ત્વભૂતા ચ ભગિ ની રજોભૂતા ચ ગેહિની
હે ભાગ્યશાળી, એ સ્ત્રી સત્વથી બનેલી છે અને રજસથી પણ બનેલી છે, હે ગૃહસ્થ.
બહવઃ પુરુષા યે વૈ નિર્ગુણાશ્ચૈકરૂપિણઃ
ઘણા પુરુષો છે, જે ગુણથી રહિત અને એક જ સ્વરૂપ ધરાવે છે.
અલોકે પાપજાસ્સર્વે દેવબ્રહ્મસમુદ્ભવાઃ કોઽપિ પુત્રઃ પિતા ભ્રાતા સ ચ તસ્યાઃ પતિર્ભવેત્
દેવો અને બ્રહ્માથી જન્મેલા, અંધકાર અને પાપથી ઉત્પન્ન થયેલા બધા પુત્ર, પિતા કે ભાઈ બની શકે છે અને એ દરેક એ સ્ત્રીના પતિ પણ બની શકે છે.
સ્વકીયાં ચ સુતાં બ્રહ્મા વિષ્ણુદેવઃ સ્વમાતરમ્
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને દેવોએ પોતાની જ પુત્રી અને માતાને સ્વીકારી.
ઇતિ શ્રુત્વા વેદમયં વાક્યં ચાદિતિસંભવઃ
આદિતિના સંતાન પાસેથી વેદમય વાક્ય સાંભળ્યા પછી,
સુતાઃ કન્યાસ્તયોર્જાતા મનુર્વૈવસ્વતસ્તથા
એ બંનેને પુત્રીઓ જન્મી, અને વિવસ્વતના પુત્ર મનુ પણ જન્મ્યા.
તદા સંજ્ઞા સતી સાક્ષાત્તેજોભૂતં પતિં સ્વકમ્ 3.4.18.
પછી સંજ્ઞા હાજર રહીને, તેજથી ભરેલા પોતાના પતિને સીધા સ્વીકારી.
સાવર્ણિશ્ચ મનુસ્તસ્યાં શનિશ્ચ તપતી તથા
એમાંથી સાવર્ણિ મનુ, શનિ અને તપતી જન્મ્યા.
પુત્રભેદેન તાં નારીં મત્વા માયાં રુષાન્વિતઃ
પુત્રોની ભિન્નતા કારણે, એ સ્ત્રીને માયા માનીને એ ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.
તદા શનિશ્ચ સાવર્ણિર્વિવસ્વતં રુષાન્વિતમ્
પછી શનિ અને સાવર્ણિ ગુસ્સાથી ભરાઈને વિવસ્વત સામે આવ્યા.
કિયતો ચૈવ કાલેન ભગ્નભૂતૌ વિવસ્વતા
થોડા સમય પછી, વિવસ્વતનું મન દુઃખી અને તૂટી ગયું.
ત્રિવર્ષાન્તે ચ સા દેવી મહાકાલી સમાગતા
ત્રણ વર્ષ પૂરા થયા પછી, એ દેવી મહાકાળી પ્રગટ થઈ.
પુનસ્તૌ ચ સમાગમ્ય યુયુધાતે વિવસ્વતા
પછી ફરીથી મળીને, તેઓ વિવસ્વત સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
તત્ર સ્થિતા પ્રિયા સંજ્ઞા વડવારૂપધરિણી
ત્યાં પ્રિય સંજ્ઞા ઘોડાની રૂપમાં ઉભી રહી.
ગત્વા દદર્શ ભગવાન્સજ્ઞાં સંબોધકારિણીમ્
જઈને, ભગવાને સંજ્ઞાને જોયા, જે સમજણ લાવે છે.
પંચવર્ષાન્તરે સંજ્ઞા ગર્ભં તસ્માદ્દધૌ સ્વયમ્
પાંચ વર્ષ પછી, સંજ્ઞાએ પોતે જ એમાંથી ગર્ભ ધારણ કર્યો.
પિતુર્દુઃખં સમાલોક્ય જગ્મતૂ રવિમણ્ડલમ્ 3.4.18.
પિતાના દુઃખને જોઈને, તે સૂર્યમંડળ તરફ ગયો.
બદ્ધ્વા તૌ સ્વપિતુઃ પાર્શ્વમ સંપ્રાપ્તૌ વડવાસુતૌ
વડવાના પુત્રોએ તેમને બાંધીને, પોતાના પિતાના પાસેથી આવ્યા.
સંપીડ્ય તાડયામાસ લોહદંડૈર્ભયાનકૈઃ
તેને ભયંકર લોખંડની લાકડીથી દબાવી અને માર્યા.
આશ્વિનેયૌ સમાલોક્ય વચનં પ્રાહ તૌ મુદા એકનામ્ના યુવાં પ્રીતૌ નાસત્યૌ ચ ભવિષ્યથઃ
આશ્વિનીઓને જોઈને, તેણે આનંદથી કહ્યું: 'તમે બંને એક નામ ધરાવ છો અને પ્રેમથી જોડાયેલા છો, હવે નાસત્ય બનશો.'
સોમશક્તિરિડાદેવી જ્યેષ્ઠપત્ની ભવિષ્યતિ
સોમની શક્તિ, ઇડા દેવી, સૌથી મોટી પત્ની બનશે.
ઇડાપતિસ્સ વૈ નામ દ્વિતીયઃ પિંગલાપતિઃ તસ્ય શાન્તિકરો જ્યેષ્ઠો ભવિષ્યતિ મહીતલે
ઇડાના સ્વામીનું નામ આવું હશે, બીજો પિંગળાનો સ્વામી હશે; તેના સૌથી મોટા પુત્ર પૃથ્વી પર શાંતિ લાવનાર બનશે.
દ્વિતીયશ્ચ નૃણાં રાશેઃ સાવર્ણિર્ભ્રમકારકઃ
બીજો, સાવર્ણી, લોકોમાં ભ્રમ પેદા કરનાર બનશે.
જન્મરાશિસ્થિતા દેવી તપતી તા પકારિણી
જન્મ રાશિમાં સ્થિત દેવી તપતી, પકવવાની કાર્યકર્તા છે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય સુરવૈદ્યૌ બભૂવતુઃ તેષાં તુ પરિહારાર્થૌ દસ્રૌ ચાશ્વિનિસંભવૌ
તેના વચન સાંભળીને, બંને દેવ વૈદ્ય બન્યા; તેમના ઉપચાર માટે, આશ્વિનીઓથી જન્મેલા દસ્રા આવ્યા.
સૂત ઉવાચ સ્વાંશાન્મહીતલે જાતૌ શૂદ્રયોન્યાં રવેસ્તુતૌ
સૂતાએ કહ્યું: તેમના પોતાના અંશ પૃથ્વી પર જન્મ્યા, સૂર્ય દ્વારા પ્રશંસિત, શૂદ્ર વંશમાં.
ચાણ્ડાલસ્ય ગૃહે જાતશ્છાગહંતુરિડાપતિઃ 3.4.18.
ઇડાના સ્વામી ચાંદાળ, બકરા મારનારના ઘરમાં જન્મ્યા.
શાલિગ્રામશિલાતુલ્યં છાગમાંસં વિચિક્રિયે
તેને બકરાનું માંસ તૈયાર કર્યું, જે શાલિગ્રામ શિલા જેટલું સમાન હતું.