યો વા શૃણોતિ પુરુષોઽપ્યથ વા સ્મરેદ્વા હૈમાશ્વદાનમભિનંદતિ દીયમાનમ્
જે વ્યક્તિ સાંભળે, સ્મરે કે સોનાનો ઘોડો દાન આપવાનું સ્વીકારે—
સંહતૌ તુ દિતિર્જ્ઞાત્વા કશ્યપં સમપૂજયત્
પ્રલય સમયે, દિતીએ કશ્યપને સમજીને પૂજન કર્યું.
દ્વાદશાબ્દાંતરે સ્વામી કશ્યપો ભગવાનૃષિઃ સા તુ શ્રુત્વા નમસ્કૃત્ય વચનં પ્રાહ હર્ષિતા
બાર વર્ષ પછી, પૂજ્ય કશ્યપ ઋષિએ બોલ્યા; તેણે સાંભળીને, દીતીએ નમસ્કાર કર્યો અને આનંદથી જવાબ આપ્યો.
અદિતિર્મમ યા દેવી સપત્ની પુત્રસંયુતા
મારી સાથી પત્ની અદિતી, પુત્રો સાથે સુખી છે.
તદવર્યસુતે નૈવ વિષ્ણુના સુરપાલિના
પણ તેના નીચા જન્મના પુત્રોને દેવોનું રક્ષણ કરનાર વિષ્ણુએ બચાવ્યા નહિં.
દેહિ મે તનયં સ્વામિન્દ્વાદશાદિત્યનાશનમ્
હે સ્વામી, મને એવો પુત્ર આપો જે બાર આદિત્યોનો નાશ કરે.
બ્રહ્મણા નિર્મિતૌ લોકે ધર્માધર્મૌ પરાપરૌ
આ દુનિયામાં, બ્રહ્માએ ધર્મ અને અધર્મ — ઊંચા અને નીચા — બંને બનાવ્યા.
અધર્મપક્ષાસ્તુ નરા વૈરિણસ્તસ્ય ધીમતઃ
અધર્મના પક્ષમાં રહેલા લોકો એ જ્ઞાનવાનના દુશ્મન છે.
અતો ધર્મપ્રિયે શુદ્ધં કુરુ તસ્માન્મહાબલઃ
તેથી, હે ધર્મપ્રિય, તું શુદ્ધ થા, જેથી મહાબળવાન જન્મે.
ઇતિ શ્રુત્વા દિતિર્દેવી કશ્યપાદ્ગર્ભમુત્તમમ્
આ સાંભળીને, દીતી દેવીએ કશ્યપ પાસેથી ઉત્તમ સંતાનને ગર્ભમાં ધારણ કર્યો.
તસ્યા ગર્ભગતે પુત્રે મહેન્દ્રશ્ચ ભયાન્વિતઃ 3.4.17.
જ્યારે દીતીના ગર્ભમાં પુત્ર હતો, ત્યારે મહેન્દ્રને ભય લાગ્યો.
સપ્તમાસિ સ્થિતે ગર્ભે શક્રમાયાવિમોહિતા
ગર્ભ સાતમો મહિનો પહોંચ્યો ત્યારે, શક્રએ પોતાની માયાથી દીતીને ભ્રમિત કરી.
અંગુષ્ઠમાત્રો ભગવાન્મહેન્દ્રો વજ્રસંયુતઃ
ભાગ્યશાળી મહેન્દ્ર, અંગૂઠા જેટલો અને વજ્ર સાથે, અંદર પ્રવેશ કર્યો.
જીવભૂતાનતિબલાન્દૃષ્ટ્વા સપ્ત મહારિપૂન્
સાત મહાન અને જીવતા દુશ્મન, જે અત્યંત શક્તિશાળી હતા, તેમને જોઈને,
નમ્રીભૂતશ્ચ તાન્દૃષ્ટ્વા મહેન્દ્રસ્તૈઃ સમન્વિતઃ
મહેન્દ્રે તેમને નમ્ર થયેલા જોઈને, તેમના સાથે જોડાયો.
પ્રસન્ના સા દિતિર્દેવાન્મહેન્દ્રાય ચ તાન્દદૌ
ખુશ થયેલી દીતી દેવીએ એ પુત્રોને મહેન્દ્ર અને દેવોને આપી દીધા.
ઇલો નામ સ વેદજ્ઞો યથેલો નૃપતિસ્તદા
વેદોમાં નિપુણ અને યથેલો કહેવાતા, ઇલા નામે એક રાજા હતો.
એકદા બલવાન્રાજા મનુપુત્ર ઇલઃ સ્વયમ્
એક વખત, મનુના પુત્ર, શક્તિશાળી રાજા ઇલાએ પોતે—
મેરોરધઃ સ્થિતઃ ખણ્ડઃ સ્વર્ણગર્ભો હરિપ્રિયઃ
મેરુ પર્વતનો એક ભાગ, સ્વર્ણગર્ભ નામે અને હરિપ્રિય, નીચે સ્થિત હતો.
ઇલેનાવૃતમેવાપિ કૃતં તત્ર સ્થલે સુરાઃ
ઇલાએ આવરી લીધેલી એ ભૂમિ પણ, દેવો માટે સ્થાન બની હતી.
ભારતે યે સ્થિતા લોકા ઇલાવૃતમુપાગતાઃ 3.4.17.
ભારતમાં રહેતા લોકો ઇલાવૃતમાં પ્રવેશ્યા.
આરોહણં નરૈસ્તસ્મિત્કૃતં સ્વર્ણમયં શુભમ્
માણસોએ સુંદર અને સોનાથી બનેલી ચડાઈ બનાવી.
તાન્દૃષ્ટ્વા મનુજાન્પ્રાપ્તાન્સદેહાન્સ્વર્ગમણ્ડલે
જ્યારે સ્વર્ગમાં પોતાના શરીર સાથે આવેલા મનુષ્યોને જોયા,
જ્ઞાત્વા સ ભગવાન્રુદ્રો ભવાન્યા સહ શંકરઃ
આ જાણીને ભગવાન રુદ્ર, શંકર, ભવાની સાથે,
એતસ્મિન્નન્તરે પ્રાપ્તો વૈવસ્વતસુતો મહાન્
એ સમયે વૈવસ્વતનો મહાન પુત્ર ત્યાં આવ્યો.
નગ્નભૂતં સમાલોક્ય નેત્રે સંમીલ્ય સંસ્થિતઃ
જેને નગ્ન થયેલો જોયો, તેણે આંખો બંધ કરી અને સ્થિર રહ્યો.
અસ્મિન્ખણ્ડે સદા નાર્યો ભવિષ્યંતિ ચ માં વિના
આ પ્રદેશમાં મહિલાઓ હંમેશા રહેશે, પણ મારા વિના.
ઇલા બભૂવ નૃપતે કન્યા જનમનોહરા
ઇલા, રાજા, મનમોહક જન્મની કન્યા બની.
ઇલાસમાધિભૂતાયાઃ સપ્તવિંશચ્ચતુર્યુગમ્ બુધં દેવં પતિં કૃત્વા ચંદ્રવંશમજીજનત્
સત્તાવીસ ચતુરયુગ સુધી ઇલા મુખ્ય રહી; બુધને દેવ પતિ બનાવી, ચંદ્રવંશ ઉત્પન્ન કર્યો.
અયોધ્યાધિપતિઃ શ્રીમાન્યદેલાવૃતમાગતઃ
અયોધ્યાના વિભવી રાજાએ પણ ઇલાવૃતમાં આવ્યાં.