પીપા નામ સુતઃ સોમઃ સુદેવસ્ય તદા હ્યભૂત્
તે સમયે, સોમા નામે પીપા, સુદેવનો પુત્ર થયો.
રામાનન્દસ્ય શિષ્યોઽભૂદ્દ્વારકાં સ સમાગતઃ વૈષ્ણવેભ્યો દદૌ તત્ર પ્રેતતત્ત્વવિનાશિનીમ્
તે રામાનંદના શિષ્ય બન્યા અને દ્વારકામાં ગયા; ત્યાં વૈષ્ણવોને મૃત્યુના જ્ઞાનનો નાશ કરનાર ઉપદેશ આપ્યો.
પ્રત્યૂષશ્ચૈવ પાંચાલે વૈશ્યજાત્યાં સમુદ્ભવઃ
પ્રત્યુષ પંચાલોમાં વૈશ્ય જાતિમાં જન્મ્યા.
રામાનન્દં સમાગમ્ય શિષ્યો ભૂત્વા સ નાનકઃ
રામાનંદને મળીને, તે તેમના શિષ્ય બન્યા અને નાનક તરીકે ઓળખાયા.
પ્રભાસો વૈ શાંતિપુરે બ્રહ્મજાત્યાં સમુદ્ભવઃ ઇતિ તે વસુમાહાત્મ્યં મયા શૌનક વર્ણિતમ્
પ્રભાસ શાંતિપુરમાં બ્રાહ્મણ જાતિમાં જન્મ્યા; હે શૌનક, મેં તમને વસુઓની મહિમા વર્ણવી છે.
અશ્વિનૌ ચ સમાલોક્ય તયોર્ગાથામવર્ણયત્
અને અશ્વિનોને જોઈ, તેમણે તેમના વિશે ગીત ગાયું.
વૈવસ્વતેઽન્તરે પૂર્વં વિશ્વકર્મા વિચિત્રકૃત્ સ્પર્દ્ધાભૂતો મહામાયાં તુષ્ટાવ બહુપૂજનૈઃ
વૈવસ્વત માનવના સમયમાં, વિશ્વકર્મા, જે કળા અને કુશળતામાં નિપુણ હતા, ઈર્ષ્યા અનુભવીને મહામાયાને અનેક પૂજાઓથી પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો.
પ્રસન્ના સા તદા દેવી ચિત્રાયાં તસ્ય યોષિતિ
તે સમયે, દેવી પ્રસન્ન થઈ અને અજોડ રૂપમાં વિશ્વકર્માની પત્ની તરીકે પ્રગટ થઈ.
ષોડશાબ્દે વયઃ પ્રાપ્તે સંજ્ઞાયાસ્તત્પિતા સુખી
જ્યારે તે છોળસ વર્ષની થઈ, ત્યારે તેના પિતા સંજ્ઞા આનંદિત થયા.
યક્ષાધીશાશ્ચ ષડ્વિંશત્કુબેરાદ્યાસ્સમાગતાઃ
યક્ષોના છવીસ અધિપતિઓ, કુબેર સહિત, ત્યાં ભેગા થયા.
પાવકા ઊનપંચાશદ્વાયવશ્ચ તથા સ્મૃતાઃ
પાવકના ઓગણપચાસ અગ્નિદેવો અને વાયુદેવો પણ, જેમણે યાદ કરવામાં આવે છે, ત્યાં હાજર થયા.
ત્રયોદશ ચ પ્રત્યૂષાઃ પ્રાપ્તા વિશ્વપ્રરક્ષકાઃ
ત્રણોદશ પ્રત્યૂષા, જે વિશ્વના રક્ષક છે, તેઓ પણ આવ્યા.
ભવાદ્યાશ્ચ તદાઃ રુદ્રાઃ શશિમણ્ડલરક્ષકાઃ
ભવથી શરૂ થતા રુદ્રો, જે ચંદ્રમંડળની રક્ષા કરે છે, તેઓ પણ ત્યાં હાજર હતા.
દાનવા વિપ્રચિત્ત્યાદ્યાશ્ચતુરાશીતિરાયયુઃ
વિપ્રચિત્તિ અને અન્ય દાનવો, કુલ ચોર્યાસી, પણ ત્યાં આવ્યા.
શેષાદ્યાશ્ચ તદા નાગાસ્તાર્ક્ષ્યાદ્યા ગરુડાઃ સ્મૃતાઃ 3.4.18.
શેષથી શરૂ થતા નાગો અને તાર્ક્ષ્યથી શરૂ થતા ગરુડો પણ ત્યાં હાજર હોવાનું યાદ કરવામાં આવે છે.
એતસ્મિન્નંતરે દેવી દેવકન્યાસમન્વિતા
તે સમયે, દેવી દેવકન્યાઓ સાથે પ્રગટ થઈ.
તાં સમાલોક્ય બલવાન્બલિઃ કામવિમોહિતઃ
બલવાન બલી, તેને જોઈને, કામ અને મોહથી ઘેરાઈ ગયો.
તદા ક્રોધાતુરા દેવા રુરુધુર્દૈત્યસત્તમમ્
પછી, દેવતાઓ ક્રોધથી ભરાઈને દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ બલી પર હુમલો કર્યો.
દાનવાશ્ચ તદા દૈત્યા નાનાવાહનસંસ્થિતાઃ
તે સમયે, દાનવો અને દૈત્યો વિવિધ વાહનો પર સવાર થઈને ભેગા થયા.
દાનવૈશ્ચ હતા દેવાઃ સુરૈર્દૈત્યા વિનાશિતાઃ
દેવતાઓ દાનવો દ્વારા માર્યા ગયા અને દૈત્યો દેવતાઓ દ્વારા વિનાશ પામ્યા.
પક્ષમાત્ર મભૂદ્યુદ્ધં દિવ્યં દાનવદેવયોઃ
દૈત્યો અને દેવતાઓ વચ્ચેનું દિવ્ય યુદ્ધ અડધા મહિના સુધી ચાલ્યું.
અઘાસુરોઽર્યમા ચૈવ બલઃ શક્રસ્તથૈવ ચ
અઘાસુર, આર્યમાન, બલ અને શક્ર પણ તેમાં જોડાયા.
વત્સાસુરો ભગશ્ચૈવ વિવસ્વાંશ્ચ બલિઃ સ્વયમ્
વત્સાસુર, ભગ, વિવસ્વાન અને બલી પોતે પણ હાજર હતા.
વિશ્વકર્મા મયશ્ચૈવ કાલનેમિર્હરિઃ સ્વયમ્ પરાજિતાશ્ચ તે દૈત્યા યુદ્ધં ત્યક્ત્વા પ્રદુદ્રુવુઃ
વિશ્વકર્મા, માયા, કાલનેમી અને હરિ—આ બધા દૈત્યો યુદ્ધમાં પરાજય પામી, યુદ્ધ છોડી ભાગી ગયા.
વિવસ્વાઁશ્ચ તદા સંજ્ઞાં ગૃહીત્વા રથસંસ્થિતામ્ 3.4.18.
તે સમયે વિવસ્વાન રથમાં બેઠેલી સંજ્ઞાને લઈ ગયો.
વિવસ્વંતં સુરશ્રેષ્ઠં દૃષ્ટ્વા સંજ્ઞા વચોઽબ્રવીત્
દેવોમાં શ્રેષ્ઠ વિવસ્વાનને જોઈને સંજ્ઞાએ બોલી.
ત્વયા જિતાહં ભગવન્બલેર્વિપ્રિયકારિણઃ
હે ભગવાન, તમે બલિની ઇચ્છા વિરુદ્ધ કાર્ય કરીને મને જીત્યા છો.
વીરભુક્તા સદા નારી સ્ત્રીરત્નં મુનિભિઃ સ્મૃતમ્ એકા સા પ્રકૃતિર્માતા ગુણસામ્યાત્સનાતની
વીરો સાથે રહેલી સ્ત્રીને ઋષિઓ હંમેશા સ્ત્રી રત્ન માનતા આવ્યા છે; તે એક જ છે, ગુણોની સમાનતા હોવાથી સદાય માતા અને સનાતન સ્વરૂપ ધરાવે છે.
સત્ત્વભૂતા ચ ભગિ ની રજોભૂતા ચ ગેહિની
હે ભાગ્યશાળી, તે સત્વથી બનેલી છે અને ગૃહિણી તરીકે રજસથી બનેલી છે.
બહવઃ પુરુષા યે વૈ નિર્ગુણાશ્ચૈકરૂપિણઃ
ઘણા પુરુષો છે, જે ગુણરહિત અને એકરૂપ છે.