એતસ્મિન્નન્તરે પ્રાપ્તો વૈવસ્વતસુતો મહાન્
એ સમયે વિવસ્વતનો મહાન પુત્ર ત્યાં આવ્યો.
નગ્નભૂતં સમાલોક્ય નેત્રે સંમીલ્ય સંસ્થિતઃ
તેને નિર્વસ્ત્ર જોઈને, તેણે આંખો બંધ કરી અને સ્થિર રહ્યો.
અસ્મિન્ખણ્ડે સદા નાર્યો ભવિષ્યંતિ ચ માં વિના
આ પ્રદેશમાં સ્ત્રીઓ હંમેશા રહેશે, પણ મારી સાથે નહીં.
ઇલા બભૂવ નૃપતે કન્યા જનમનોહરા
રાજા, ઈલા મનોહર રૂપની કન્યા બની.
ઇલાસમાધિભૂતાયાઃ સપ્તવિંશચ્ચતુર્યુગમ્ બુધં દેવં પતિં કૃત્વા ચંદ્રવંશમજીજનત્
ઈલા રૂપે સાતવીસ અને ચાર યુગ સુધી રહી, બુધ દેવને પતિ બનાવી, ચંદ્રવંશની ઉત્પત્તિ કરી.
અયોધ્યાધિપતિઃ શ્રીમાન્યદેલાવૃતમાગતઃ
અયોધ્યાના શ્રીમંત રાજા પણ ઈલાવૃતમાં આવ્યા.
તદા પ્રાપ્ત ઇલો વિપ્રસ્તસ્યા રૂપેણ મોહિતઃ 3.4.17.
પછી વિદ્વાન ઈલા પોતાના રૂપથી મોહિત થઈને આવી.
એતસ્મિન્નંતરે તત્ર વાગુવા ચાશરીરિણી
તે સમયે ત્યાં અશરીરી વાણી બોલી.
અનિલો નામ તત્રૈવ વિખ્યાતોઽભૂદ્દ્વિજસ્ય વૈ
ત્યાં અનિલ નામે એક વ્યક્તિ દ્વિજોમાં પ્રસિદ્ધ થયો.
છિત્ત્વાછિત્ત્વા શિરો રમ્યં તસ્મૈ જાતં પુનઃ પુનઃ
સુંદર માથું વારંવાર કાપીને, તે તેને ફરીથી મળતું રહ્યું.
પ્રાહ ત્વમૂનપંચા શદ્વિભેદાઞ્જનયિષ્યસિ
તેણે કહ્યું, 'તમે આ પાંચ અને છ ભાગો ઉત્પન્ન કરશો.'
યથા કુબેરો ભગવાન્ષડ્વિંશદ્વરુણપ્રિયઃ
જેમ ભગવાન કુબેર, વરુણના પ્રિય છે અને છવીસ ભાગમાં છે.
ઇત્યુક્તે વચને તસ્મિન્દિતિકુક્ષૌ દ્વિજોત્તમઃ
આ શબ્દો કહેવામાં આવ્યા ત્યારે, ó શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એ જ ક્ષણે—
ધાન્યપાલસ્ય વૈ ગેહે મૃલગંડાન્તજઃ સુતઃ
ધાન્યપાલના ઘરમાં, માટીના ગાંઠમાંથી એક પુત્ર જન્મ્યો.
અલિકો નામ વૈ મ્લેચ્છસ્તત્ર સ્થાને સમાગતઃ
એ જ જગ્યાએ, અલિક નામનો વિદેશી ત્યાં આવ્યો.
અનપત્યો વસ્ત્રકારી સુતં પ્રાપ્ય ગૃહં યયૌ
પોતે સંતાનવિહોણો વસ્ત્રકાર, પુત્ર મળતાં ઘરે ગયો.
સ સપ્તાબ્દવપુર્ભૂત્વા ગોદુગ્ધપાનતત્પરઃ 3.4.17.
એ બાળક સાત વર્ષનો થતાં, ગાયનું દૂધ પીવાનું ખૂબ ગમતું હતું.
સ્વહસ્તેનૈવ સંસ્કૃત્ય ભોજનં હરયેઽપર્યત્
પોતાના હાથથી જ ભોજન તૈયાર કરીને, એ હરિને અર્પણ કરતો હતો.
પિતૃમાતૃપરિત્યક્તઃ સ બાલઃ પંચહાયનઃ
પિતા અને માતા દ્વારા ત્યાગવામાં આવેલો એ બાળક પાંચ વર્ષનો હતો.
ગોવર્દ્ધનગિરૌ પ્રાપ્ય નારદસ્યોપદેશતઃ
ગોવર્ધન પર્વત પર પહોંચીને, નારદજીના ઉપદેશથી—
તદા પ્રસન્નો ભગવાન્વિષ્ણુર્નારાયણઃ પ્રભુઃ
ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ, નારાયણ, પ્રભુ પ્રસન્ન થયા.
દૃષ્ટ્વા તદ્વદનં રમ્યં માયાશક્ત્યા દિશો દશ
એ સુંદર ચહેરો જોઈને, પોતાની માયાની શક્તિથી, દસ દિશાઓ દર્શાવ્યા.
ધુવોઽપિ ભગવાન્સાક્ષાત્સર્વપૂજ્યો બભૂવ હ
પછી ભગવાન સ્વયં, સર્વે પૂજનીય, પ્રગટ થયા.
નભઃપતિઃ કાલકરઃ શિશુમારપતિસ્સ વૈ
આકાશના સ્વામી, સમયના સર્જક, અને શિશુમાર નક્ષત્રના સ્વામી—
તસ્માદ્ધરાયાં સંભૂતો ભૌમો નામ મહાગ્રહઃ
તેમના પરથી, ધરા પર, ભૌમ નામનો મહાગ્રહ જન્મ્યો.
વહ્નિદેવ્યા તતો જાતશ્ચાહં તત્ર મહાગ્રહઃ
અગ્નિદેવીમાંથી, હું ત્યાં મહાગ્રહ તરીકે જન્મ્યો.
ગ્રહભૂતઃ સ્થિતસ્તત્ર નભોદેવ્યાં તદુદ્ભવઃ 3.4.17.
ગ્રહ બનીને, હું ત્યાં જ રહ્યો, આકાશદેવીમાંથી જન્મેલો.
thumb|400px|દિગ્ગજ1 પૂર્વસ્યાં દિશિ વૈ તસ્માજ્જાતશ્ચૈરાવતો ગજઃ
પૂર્વ દિશામાં, તેમના પરથી, ઐરાવત હાથી જન્મ્યો.
વામનઃ કુમુદશ્ચૈવ પુષ્પદંતઃ ક્રમાદ્ગજાઃ ।। સાર્વભૌમઃ સુપ્રતીકો નભોદિક્ષુ તુ તત્સુતાઃ
વામન, કુમુદ અને પુષ્પદંત—આ હાથીઓ ક્રમશઃ; સર્વભૌમ અને સુપ્રતિક, અને તેમના પુત્રો આકાશની દિશાઓમાં.
અભ્રમુઃ કપિલા ચૈવ પિંગલાખ્યા ઇમાઃ ક્રમાત્
અભ્રમુ, કપિલા અને પિંગળા—આ નામો ક્રમશઃ છે.