તદવર્યસુતે નૈવ વિષ્ણુના સુરપાલિના
અદિતિના નીચા પુત્રો, દેવોના રક્ષક વિષ્ણુ દ્વારા રક્ષિત નથી.
દેહિ મે તનયં સ્વામિન્દ્વાદશાદિત્યનાશનમ્
હે સ્વામી, મને એવો પુત્ર આપો જે બાર આદિત્યોનો નાશ કરે.
બ્રહ્મણા નિર્મિતૌ લોકે ધર્માધર્મૌ પરાપરૌ
બ્રહ્માએ બનાવેલી દુનિયામાં ધર્મ અને અધર્મ, ઊંચા અને નીચા, બંને છે.
અધર્મપક્ષાસ્તુ નરા વૈરિણસ્તસ્ય ધીમતઃ
અધર્મના પક્ષમાં રહેતા માણસો એ વિવેકી વ્યક્તિના દુશ્મન છે.
અતો ધર્મપ્રિયે શુદ્ધં કુરુ તસ્માન્મહાબલઃ
આથી, હે ધર્મપ્રિય, તું શુદ્ધ થા, કારણ કે એ મહાબળવાન છે.
ઇતિ શ્રુત્વા દિતિર્દેવી કશ્યપાદ્ગર્ભમુત્તમમ્
આ રીતે સાંભળીને, દિતિ દેવીએ કશ્યપ પાસેથી ઉત્તમ બીજ પ્રાપ્ત કર્યું.
તસ્યા ગર્ભગતે પુત્રે મહેન્દ્રશ્ચ ભયાન્વિતઃ 3.4.17.
જ્યારે દિતિના ગર્ભમાં પુત્ર પ્રવેશ્યો, ત્યારે મહેન્દ્રને ભય લાગ્યો.
સપ્તમાસિ સ્થિતે ગર્ભે શક્રમાયાવિમોહિતા
ગર્ભ સાતમા મહિનામાં પહોંચ્યો ત્યારે, શક્રે માયાથી દિતિને ભ્રમિત કરી.
અંગુષ્ઠમાત્રો ભગવાન્મહેન્દ્રો વજ્રસંયુતઃ
મહેન્દ્ર, વજ્રધારી, અંગૂઠા જેટલો નાનો થયો.
જીવભૂતાનતિબલાન્દૃષ્ટ્વા સપ્ત મહારિપૂન્
સાત જીવતા અને બહુ બળવાન ન હોય એવા મહાશત્રુઓને જોઈને,
નમ્રીભૂતશ્ચ તાન્દૃષ્ટ્વા મહેન્દ્રસ્તૈઃ સમન્વિતઃ
તેમને નમ્ર થયેલા જોઈને, મહેન્દ્ર તેમનો સાથ જોડ્યો.
પ્રસન્ના સા દિતિર્દેવાન્મહેન્દ્રાય ચ તાન્દદૌ
પ્રસન્ન થયેલી દિતિએ એ દેવતાઓ મહેન્દ્રને આપી દીધા.
ઇલો નામ સ વેદજ્ઞો યથેલો નૃપતિસ્તદા
વેદોમાં નિપુણ, યથેલો નામે ઇલ નામનો એક રાજા હતો.
એકદા બલવાન્રાજા મનુપુત્ર ઇલઃ સ્વયમ્
એક વખત, મનુનો પુત્ર અને શક્તિશાળી રાજા ઇલએ પોતે જ કાર્ય કર્યું.
મેરોરધઃ સ્થિતઃ ખણ્ડઃ સ્વર્ણગર્ભો હરિપ્રિયઃ
મેરુના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલ સ્વર્ણગર્ભ નામનું પ્રદેશ હરિપ્રિય છે.
ઇલેનાવૃતમેવાપિ કૃતં તત્ર સ્થલે સુરાઃ
તે પ્રદેશ ઈલા દ્વારા ઘેરાયેલ છે અને દેવોએ ત્યાં સ્થાપના કરી છે.
ભારતે યે સ્થિતા લોકા ઇલાવૃતમુપાગતાઃ 3.4.17.
ભારતમાં વસેલા લોકોએ ઈલાવૃતમાં પ્રવેશ કર્યો છે.
આરોહણં નરૈસ્તસ્મિત્કૃતં સ્વર્ણમયં શુભમ્
માણસોએ ત્યાં સુંદર અને સ્વર્ણમય ચડાવ બનાવ્યો હતો.
તાન્દૃષ્ટ્વા મનુજાન્પ્રાપ્તાન્સદેહાન્સ્વર્ગમણ્ડલે
સ્વર્ગમાં શરીર સાથે પહોંચેલા મનુષ્યોને જોઈને,
જ્ઞાત્વા સ ભગવાન્રુદ્રો ભવાન્યા સહ શંકરઃ
આ જાણીને ભગવાન રુદ્ર, શંકર, ભવાણી સાથે,
એતસ્મિન્નન્તરે પ્રાપ્તો વૈવસ્વતસુતો મહાન્
એ સમયે વિવસ્વતનો મહાન પુત્ર ત્યાં આવ્યો.
નગ્નભૂતં સમાલોક્ય નેત્રે સંમીલ્ય સંસ્થિતઃ
તેને નિર્વસ્ત્ર જોઈને, તેણે આંખો બંધ કરી અને સ્થિર રહ્યો.
અસ્મિન્ખણ્ડે સદા નાર્યો ભવિષ્યંતિ ચ માં વિના
આ પ્રદેશમાં સ્ત્રીઓ હંમેશા રહેશે, પણ મારી સાથે નહીં.
ઇલા બભૂવ નૃપતે કન્યા જનમનોહરા
રાજા, ઈલા મનોહર રૂપની કન્યા બની.
ઇલાસમાધિભૂતાયાઃ સપ્તવિંશચ્ચતુર્યુગમ્ બુધં દેવં પતિં કૃત્વા ચંદ્રવંશમજીજનત્
ઈલા રૂપે સાતવીસ અને ચાર યુગ સુધી રહી, બુધ દેવને પતિ બનાવી, ચંદ્રવંશની ઉત્પત્તિ કરી.
અયોધ્યાધિપતિઃ શ્રીમાન્યદેલાવૃતમાગતઃ
અયોધ્યાના શ્રીમંત રાજા પણ ઈલાવૃતમાં આવ્યા.
તદા પ્રાપ્ત ઇલો વિપ્રસ્તસ્યા રૂપેણ મોહિતઃ 3.4.17.
પછી વિદ્વાન ઈલા પોતાના રૂપથી મોહિત થઈને આવી.
એતસ્મિન્નંતરે તત્ર વાગુવા ચાશરીરિણી
તે સમયે ત્યાં અશરીરી વાણી બોલી.
અનિલો નામ તત્રૈવ વિખ્યાતોઽભૂદ્દ્વિજસ્ય વૈ
ત્યાં અનિલ નામે એક વ્યક્તિ દ્વિજોમાં પ્રસિદ્ધ થયો.
છિત્ત્વાછિત્ત્વા શિરો રમ્યં તસ્મૈ જાતં પુનઃ પુનઃ
સુંદર માથું વારંવાર કાપીને, તે તેને ફરીથી મળતું રહ્યું.