પદ્માવતીં પ્રિયાં પ્રાહ શૃણુ વાક્યં વરાનને
પદ્માવતીને તેણે કહ્યું, 'મારી પ્રિયે, સુંદર ચહેરાવાળી, મારા વચન સાંભળ.'
તન્મિત્રં બુદ્ધિદક્ષશ્ચ કિં નુ તિષ્ઠતિ સાંપ્રતમ્
એ મિત્ર બુદ્ધિદક્ષએ પૂછ્યું, 'હવે એ ક્યાં છે?'
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય નિષ્ઠુરં કુલિશોપમમ્
એના વચન સાંભળી, જે વીજળી જેવું કઠોર હતું,
તદા તુ બુદ્ધિદક્ષશ્ચ ચિત્રગુપ્તપ્રપૂજકઃ
પછી બુદ્ધિદક્ષ, ચિત્રગુપ્તની પૂજા કરનાર,
એતસ્મિન્નન્તરે પ્રાપ્તો ભૂપતિસ્ત્વરયાન્વિતઃ
એ દરમિયાન રાજા ઉતાવળમાં ત્યાં આવી પહોંચ્યો.
કસ્માન્ન ખાદિતં મિત્ર ભોજનં મત્પ્રિયાકૃતમ્
મિત્ર, મારી પ્રિયાએ બનાવેલું ભોજન તું કેમ નથી ખાધું?
ભુક્ત્વા સ મરણં પ્રાપ્તઃ સ દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતો નૃપઃ
ભોજન કર્યા પછી તે મરી ગયો; આ જોઈને રાજા આશ્ચર્યચકિત થયો.
મિત્ર ગચ્છ ગૃહં શીઘ્રં મયા ત્યક્તા ચ પાપિની
મિત્ર, તું જલ્દી ઘરે જા; પાપી સ્ત્રીને મેં ત્યજી દીધી છે.
તદલંકારમાહૃત્ય ત્રિશૂલં કુરુ જાનુનિ
એ આભૂષણ લાવીને, ત્રિશૂલ તેના ઘૂંટણે મૂકી દે.
ઇતિ શ્રુત્વા યયૌ ભૂપસ્તથા કૃત્વા સમાગતઃ 3.2.1.
આ સાંભળી, રાજા ગયો, એમ કર્યું અને પાછો આવ્યો.
શિષ્યં કૃત્વા નૃપં તં સ યોગિરૂપો હિ ભૂષણમ્
યોગીનું રૂપ ધારણ કરીને, તેણે એ રાજાને પોતાનો શિષ્ય બનાવી દીધો, જાણે કોઈ શોભા વધારતું આભૂષણ હોય તેમ.
સ વજ્રમુકુટો મત્વા તદાજ્ઞાં નગરં ગતઃ
એણે પોતાને વીજવાળું મુકડું પહેરેલું માની, તે આજ્ઞા અનુસાર શહેર તરફ ગયો.
શીઘ્રં નિવેદયામાસુર્દન્તવક્ત્રસ્તમબ્રવીત્
તેઓએ તરત જ આ વાત જાણાવી અને દંતવક્ત્રે તેને કહ્યું.
જટિલઃ પ્રાહ ભો રાજન્શ્મશાને મદ્ગુરુઃ સ્થિતઃ
જટાવાળાએ કહ્યું: 'રાજા, મારો ગુરુ સ્મશાનમાં રહે છે.'
ઇતિ શ્રુત્વા સ નૃપતિસ્તૂર્ણમાહૂય તદ્ગુરુમ્
આ સાંભળીને રાજાએ તરત જ એ ગુરુને બોલાવી લીધો.
સ્મશાને સંધિતં મંત્રં મયા યોગિસ્વરૂપિણા
સ્મશાનમાં, યોગીનું રૂપ ધારણ કરીને, મેં એ મંત્ર સ્થાપિત કર્યો હતો.
વામજાનુનિ શૂલેન તયા દત્તં હિ ભૂષણમ્
ડાબી ઘૂંટણે ત્રિશૂલ રાખીને, તેણે એ આભૂષણ આપી દીધું.
સ વજ્રમુકુટસ્તાં તુ ગૃહીત્વા ગૃહમાયયૌ
વીજવાળું મુકડું પહેરેલો એ, એThing લઈ પોતાના ઘરે પાછો ગયો.
કસ્મૈ પાપં મહત્પ્રાપ્તં ચતુર્ણા મે વદાધુના સૂત ઉવાચ ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય વિક્રમો નામ ભૂપતિઃ
આ ચારમાંથી કોને મોટું પાપ લાગ્યું છે? મને હવે કહો. સૂતાએ કહ્યું: આ શબ્દો સાંભળીને, વિક્રમ નામના રાજાએ—
વિહસ્ય ભાર્ગવં પ્રાહ પ્રાપ્તં પાપં હિ ભૂપતેઃ 3.2.1.
હસતાં હસતાં, તેણે ભાર્ગવને કહ્યું: 'પાપ તો ખરેખર રાજાને લાગ્યું છે.'
ભૂપ પુત્રેણાર્થસિદ્ધં કૃતં તસ્માચ્ચ ભૂપતેઃ
રાજાના પુત્રે કામ સિદ્ધ કર્યું, એટલે એ કામ રાજાના દ્વારા થયું.
રજોવતીં સુતાં દૃષ્ટ્વા ન વિવાહેત યો નરઃ
જે પુરુષે રાજોવતી નામની પુત્રીને જોઈને પણ લગ્ન ન કરે—
ગાંધર્વં ચ વિવાહં વૈ કામિન્યા ચ કૃતં યયા
અને તેણે ઈચ્છાથી ગાંધર્વ વિવાહ કર્યો હતો.
અદૃષ્ટદોષાં યઃ કન્યાં વિવેકેન વિના ત્યજેત્
જે માણસ, કોઈ દોષ દેખાયા વિના, વિચાર વિના કન્યાને છોડી દે છે—
ઇતિ શ્રુત્વા? સ વૈતાલો ધર્મગાથાં નૃપેરિતામ્
આ રીતે સાંભળીને, વૈતાળે રાજાની પ્રેરણાથી ધર્મની ગાથા કહી.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણે પ્રતિસર્ગપર્વણિ ચતુર્યુગખણ્ડાપરપર્યાયે નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીભવિષ્ય મહાપુરાણમાં, પ્રતિસર્ગ પર્વમાં, ચતુર્યુગ ખંડના અપરપર્યાય નામના વિભાગમાં, પ્રથમ અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
દ્વિજવર્યઃ સ વૈતાલો વચઃ પ્રાહ પ્રસન્નધીઃ
ઉત્તમ દ્વિજ વૈતાળે પ્રસન્ન મનથી આ શબ્દો કહ્યું.
એકદા યમુનાતીરે ધર્મસ્થલપુરી શુભા
એક વખત યમુનાના કાંઠે, ધર્મસ્થળ નામનું પવિત્ર શહેર હતું.
ગુણાધિપો મહીપાલસ્તત્ર રાજ્યં ચકાર વૈ
ગુણોનું અધિપતિ એ રાજાએ ત્યાં રાજ્ય કર્યું હતું.
તસ્ય પત્ની સુશીલા ચ પતિવ્રતપરાયણા
તેની પત્ની સુશીલા હતી, જે પતિપ્રતિની સેવા અને સદગુણમાં નિષ્ઠાવાન હતી.