ઉપવિશ્યાસને વિપ્રો રાજાનમિદમબ્રવીત્
બ્રાહ્મણે આસન પર બેસી રાજાને કહ્યું.
વર્ણયામિ મહાખ્યાનમિતિહાસસમુચ્ચયમ્
હું હવે મહાન કથા અને પ્રાચીન વાર્તાઓનો સંચય વર્ણવીશ.
શિવં મનસિ સંસ્થાપ્ય રાજ્ઞાનમિદમબ્રવીત્ વારાણસી પુરી રમ્યા મહેશો યત્ર તિષ્ઠતિ
શિવને મનમાં સ્થિર કરીને તેણે રાજાને કહ્યું: 'વારાણસી શહેર ખૂબ સુંદર છે, જ્યાં મહેશ્વર નિવાસ કરે છે.'
ચાતુર્વર્ણ્યપ્રજા યત્ર પ્રતાપમુકુટો નૃપઃ
ત્યાં ચાર વર્ણની પ્રજા વસે છે અને રાજા તેજસ્વી મુગટ ધારણ કરે છે.
તત્પુત્રો વજ્રમુકુટો મંત્રિણઃ સુતવલ્લભાઃ
રાજાનો પુત્ર વજ્રમુકુટ મંત્રીઓ અને તેમના પુત્રોનો પ્રિય છે.
અમાત્યતનયશ્ચૈવ બુદ્ધિદક્ષ ઇતિ શ્રુતઃ
મંત્રીએનો પુત્ર બુદ્ધિદક્ષ નામે જાણીતો છે અને તેની બુદ્ધિ તથા કુશળતાથી પ્રસિદ્ધ છે.
સ દૃષ્ટ્વા વિપિનં રમ્યં મૃગપક્ષિસમન્વિતમ્
તેને એક સુંદર જંગલ દેખાયું, જેમાં અનેક પ્રાણી અને પક્ષીઓ હતા.
તત્ર દિવ્યં સરો રમ્યં નાનાપક્ષિનિનાદિતમ્
ત્યાં એક દિવ્ય અને મનોહર સરોવર હતું, જેમાં વિવિધ પક્ષીઓની કૂજન ગૂંજતી હતી.
દૃષ્ટ્વા તત્ર ગતૌ વીરૌ પરમાનંદમાપતુઃ
ત્યાં પહોંચીને અને એ સરોવર જોઈને બંને વીરોએ પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
દંતવક્ત્રસ્ય તનયા નામ્ના પદ્માવતી મતા
દંતવક્ત્રની પુત્રી, પદ્માવતી નામે જાણીતી, બહુ માન્ય હતી.
ચિક્રીડ સખિભિઃ ક્રીડાં સરોમધ્યે મનોહરા 3.2.1.
પદ્માવતી પોતાની સખીઓ સાથે સરોવર વચ્ચે રમણિય રમતો રમતી હતી.
દૃષ્ટ્વા પદ્માવતીં બાલાં તુલ્યરૂપગુણાન્વિતામ્
પદ્માવતી, જે સુંદરતા અને ગુણોથી સમાન હતી, તે બાળાને જોઈને—
પ્રબુદ્ધો વજ્રમુકુટો માં પાહિ શિવશંકર ૧૨ શિરસઃ પદ્મકુસુમં સા ગૃહીત્વા તુ કર્ણયોઃ
વજ્રમુકુટ જાગી ઉઠ્યો અને પ્રાર્થના કરી: 'મને રક્ષા કર, શિવ શંકર.' તેણે તેના માથા પરથી કમળનું ફૂલ લઈ પોતાના કાન પર મૂક્યું.
પુનર્ગૃહીત્વા તત્પુષ્પં હૃદયે સંપ્રવેશિતમ્
પછી એ ફૂલ ફરીથી લઈને તેણે પોતાના હૃદયમાં મૂકી દીધું.
તીર્થાર્થં ચ સમં પિત્રા સંપ્રાપ્તા ગિરિજાવને
તીથયાત્રા માટે પિતા સાથે મળીને ગિરિજનંગલમાં પહોંચ્યા.
મહતીં માનસીં પીડાં પ્રાપ્તવાન્મોહમાગતઃ
તેને મનમાં ભારે પીડા અનુભવાઈ અને ભ્રમમાં પડી ગયો.
ધ્યાત્વા પદ્માવતીં બાલાં મૌનવ્રતમચીકરત્
યુવાન પદ્માવતીને ધ્યાનમાં રાખીને, તેણે મૌનવ્રત ધારણ કર્યું.
કુમારઃ કાં દશાં પ્રાપ્ત ઇતિ હાહેતિ સર્વતઃ
કુમાર કઈ હાલતમાં આવી ગયો છે, એમ લોકો સર્વત્ર દુ:ખ વ્યક્ત કરતા હતા.
અબ્રવીદ્વજ્રમુકુટં સત્યં કથય ભૂપતે
તેને વજ્રમુકુટને કહ્યું, 'રાજા, સાચું કહો.'
તચ્છ્રુત્વા બુદ્ધિદક્ષશ્ચ વિહસ્યાહ મહીપતિમ્ 3.2.1.
આ સાંભળીને બુદ્ધિદક્ષે હસીને રાજાને કહ્યું.
કરણાટકભૂપસ્ય દંતવક્ત્રસ્ય સા સુતા
કરનાટકના રાજા દંતવક્ત્રની એ પુત્રી છે.
પુષ્પભાવેન જ્ઞાત્વાહં ત્વાં નયામિ તદંતિકે
ફૂલના ચિહ્નથી તને ઓળખીને, હું તને એની પાસે લઈ જઈશ.
આહાજ્ઞાં દેહિ ભૂપાલ યાસ્યેહં કારણાટકે
'રાજા, આજ્ઞા આપો; હું કરનાટક જઈશ.'
આયામિ નાઽત્ર સન્દેહો યદિ જીવયસે સુતમ્
'હું જઈશ—કોઈ સંશય નથી—જો તું તારા પુત્રને જીવતો જોવા ઈચ્છે.'
હયારૂઢૌ ગતૌ શીઘ્રં દંતવક્ત્રસ્ય પત્તને
ઘોડા પર ચડીને, તેઓ ઝડપથી દંતવક્ત્રના શહેરમાં ગયા.
બહુદ્રવ્યં દદૌ તસ્યૈ બુદ્ધિદક્ષો વિશારદઃ
બુદ્ધિદક્ષે બુદ્ધિશાળી એ સ્ત્રીને ઘણું દ્રવ્ય આપ્યું.
પ્રાતઃકાલે તુ સા વૃદ્ધા ગચ્છતી રાજમન્દિરમ્
સવારે એ વૃદ્ધ સ્ત્રી રાજમહેલમાં ગઈ.
પદ્માવતીં ચ સંપ્રાપ્યૈકાંતે મદ્વચનં વદ
પદ્માવતી પાસે એકાંતમાં પહોંચી, તેણે મારું સંદેશો કહ્યું.
યો દૃષ્ટઃ પુરુષો રમ્યસ્ત્વદર્થે સમુપાગતઃ
'તારા માટે એક સુંદર પુરુષ અહીં આવ્યો છે.'
રુષ્ટા પદ્માવતી પ્રાહ ચંદનાર્દ્રાંગુલીયિકા 3.2.1.
પદ્માવતી ગુસ્સે થઈ, ચંદનથી ભીંજાયેલી આંગળીઓથી બોલી.