દુર્ગદ્વારે તુ પ્રાપ્તાયાં તદ્દોલાયાં ચ ભાર્ગવ
જ્યારે એ કિલ્લાના દરવાજા અને એ ડોળા પાસે પહોંચી, ઓ ભારગવ.
દોલાસમીપમાગત્ય દદર્શ રુચિરાનનામ્
ડોળા પાસે જઈને, એણે સુંદર ચહેરાવાળી સ્ત્રીને જોઈ.
મુમોહ બલવાન્વીરો ગોવર્દ્ધન કલાંશકઃ
ગોવર્ધનના અંશવાળા શક્તિશાળી વીર આખો ભ્રમિત થઈ ગયો.
મદ્ગૃહં શીઘ્રમાગચ્છ પત્ની મમ ભવાધુના
"મારા ઘરમાં તરત આવો; હવે મારી પત્ની બની જાવ."
કુલીનસ્ત્વં મહાવીર વહ્નિકુણ્ડાત્સમુદ્ભવઃ
"તમે કુળીન છો, મહાન વીર, અગ્નિકુંડમાંથી જન્મેલા."
ત્વદ્યોગ્યા ભૂપતેઃ કન્યા ચંદ્રસૂર્ય્યાન્વયસ્ય વૈ
"ભૂપતિની ચંદ્રસૂર્ય વંશની દીકરી તને યોગ્ય છે."
કન્યાહં શૂદ્રજાતેશ્ચ બહ્મચર્ય્યવ્રતે સ્થિતા
"હું શૂદ્ર જાતિની કન્યા છું, બ્રહ્મચર્યના વ્રતમાં સ્થિર છું."
બલાદ્ગૃહીત્વા તાં નારીં પસ્પર્શ હૃદયે સ્વયમ્ મોહયિત્વા નૃપસુતં સ દેવઃ સ્વગૃહં યયૌ
એ સ્ત્રીને બળજબરીથી પકડી, પોતે એના હૃદયને સ્પર્શ્યું; રાજપુત્રને ભ્રમિત કરી, એ દેવ પોતાના ઘરમાં ગયો.
મકરન્દસ્તુ સંબુદ્ધો મદનાગ્નિપ્રપીડિતઃ
મકરંદ પ્રેમની આગથી ત્રસ્ત થઈને જાગી ગયો હતો.
તત્સ્નેહકાતરં ભૂપં મકરંદં મહાબલમ્ 3.3.21.
મહાબળવાન રાજા મકરંદ પ્રેમમાં મગ્ન થઈ ગયો.
મહાવતી પુરી રમ્યા તત્ર કૃષ્ણાગૃહં શુભમ્
મહાવતી નામની સુંદર શહેરમાં કૃષ્ણાનું પવિત્ર ઘર હતું.
રોદનં કુર્વતી ગાઢં તવ નિન્દનતત્પરા
તે ત્યાં ઊંડા રડતી હતી અને તને દોષ લગાડવામાં વ્યસ્ત હતી.
આગમિષ્યતિ વૈ વીરો બલૈસ્સાર્દ્ધં મહાબલ
મહાબળવાન વીર પોતાની શક્તિશાળી સેના સાથે આવશે.
જિતો યેન મહાવીરઃ પિતૃવ્યો લહરસ્તવ
જેના દ્વારા તારો પિતરાઈ લહર, મહાવીર, પરાજય પામ્યો હતો.
ઇતિ શ્રુત્વા વચો ઘોરં મકરન્દો મહીપતિઃ
આ ભયાનક વાતો સાંભળીને રાજા મકરંદ
સ્વસૈન્યં ચ સમાહૂય ત્રિલક્ષં ખડ્ગસંયુતમ્
પોતાની ત્રણ લાખ તલવારધારી સેના બોલાવી.
કૃષ્ણાંશસ્તુ ગૃહં પ્રાપ્ય બલખાનિમુવાચ તત્ પઞ્ચલક્ષબલૈસ્સાર્દ્ધં મયૂરનગરં યયૌ
કૃષ્ણા પોતાના ઘરે પહોંચી, સેનાપતિને કહ્યું અને પાંચ લાખની સેના સાથે મયૂરનગર ગયો.
શતઘ્ન્યઃ પઞ્ચસાહસ્રા ગજા દશ સહસ્રકાઃ ઉષિત્વા પક્ષમાત્રં તુ માર્ગે પાંચાલકે તદા
પાંચ હજાર ધનુષમશીન અને દસ હજાર હાથી હતા; પાંચાલમાં રસ્તે અડધો અઠવાડિયું રોકાયા.
મકરંદસ્તુ તચ્છ્રુત્વા શનિભલ્લકરઃ સ્થિતઃ
આ સાંભળીને મકરંદ ગદા ધારણ કરીને સ્થિર રહ્યો.
શ્રુત્વા પદાતયો લક્ષં શતઘ્નીવહ્નિમાદદન્ 3.3.21.
આ સાંભળીને એક લાખ પગદળ સેનાએ ધનુષમશીન અને અગ્નિ ઉઠાવ્યા.
ગ્રામસ્ય દક્ષિણદ્વારે હયારૂઢાસ્તદા યયુઃ
ગામના દક્ષિણ દ્વારે ઘોડેસવાર સેનાએ આગળ વધ્યું.
એકલક્ષં હયાસ્સર્વે મકરંદસ્ય ભૂપતેઃ
એક લાખ ઘોડા બધા રાજા મકરંદના હતા.
તદા તુ પશ્ચિમદ્વારે ગજા વિંશત્સહસ્રકાઃ
પછી પશ્ચિમ દ્વારે વીસ હજાર હાથી હતા.
ઉષ્ટ્ર રક્ષા મહાવીરાશ્ચત્વારિંશત્સહસ્રકાઃ
ચાળીસ હજાર ઉંટસવાર મહાવીર રક્ષા માટે હતા.
અહોરાત્રમભૂદ્યુદ્ધં તુમુલં લોમહર્ષણમ્
દિવસ-રાતે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ ચાલ્યું.
ત્યક્ત્વા યુદ્ધં તુ તે સર્વે દુદ્રુવુશ્ચ દિશો દશ
યુદ્ધ છોડીને બધા દસ દિશામાં ભાગી ગયા.
મનોરથસ્થિતો દેવશ્ચાહ્લાદસ્તુ ગજસ્થિતઃ
ઇચ્છાની રથ પર દેવ અને ગજ પર આરૂઢ આનંદ બંને બેઠેલા હતા.
સત્સરું ખડ્ગમુત્સૃજ્ય ચક્રુઃ શત્રુમહાવધમ્
સજ્જનોએ પોતાના ખડગ મૂકી દુશ્મનોનો ભારે વિનાશ કર્યો.
વહ્નિપુત્રસ્તુ બલવાન્વાજિનં ચ શિલામયમ્
અગ્નિના શક્તિશાળી પુત્ર પાસે પથ્થરથી બનેલો ઘોડો હતો.
કૃષ્ણાંશાદ્યાશ્ચ તે શૂરા રુરુધુસ્સર્વતોદિશમ્ 3.3.21.
કૃષ્ણાંશ અને અન્ય વીરોએ ચારેય દિશામાં ઘેરાવ કર્યો.