વિષદોષમસૃક્દ્વારાન્નિસ્સૃતં સર્વદેહતઃ
ઝેરનો અસર આખા શરીરમાંથી લોહી દ્વારા બહાર નીકળી ગઈ.
રાજન્કિમીદૃશં જાતં ત્વત્સૈન્યં તાડને રતમ્ યાતનાં પ્રથમં પ્રાપ્ય તદનૂદ્વાહિતો ભવેત્
રાજા, એવું શું થયું કે તમારી સેના માર મારવામાં આનંદ મેળવે છે? પહેલા તેને યાતના આપી પછી છોડવો જોઈએ.
ઇત્યુક્તે સતિ ભૂપાલે ગજમુક્તા સમાગતા
આવું રાજાને કહેવામાં આવ્યું ત્યારે ગજમુક્તા આવી પહોંચી.
નૃપઃ પ્રાહ સુતે શીઘ્રં યાહિ ત્વં નિજમંદિરે
રાજાએ પોતાના પુત્રને કહ્યું, 'તુ તારા ઘરે જલદી જા.'
ઇતિ શ્રુત્વા વચો ઘોરં બલખાનિર્મહાબલઃ
આ ભયાનક વાતો સાંભળી બલખાન મહાબળવાન...
શૂરાન્પંચશતં તં ચ રુદ્ધ્વા શસ્ત્રૈઃ સમંતતઃ
પાંચસો શૂરવીરોને લઈને તેને ચારેય બાજુથી શસ્ત્રોથી ઘેરી લીધો.
ગજસેન સુતો જ્યેષ્ઠઃ સૂર્યદ્યુતિરુપાગતઃ
ગજસેનનો મોટો પુત્ર, જે સૂર્ય જેવી તેજસ્વીતા ધરાવતો હતો, ત્યાં આવ્યો.
તથા ગતં પતિં દૃષ્ટ્વા ગજમુક્તા સુદુઃખિતા
પતિને આવું જતા જોઈને ગજમુક્તા ખૂબ દુઃખી થઈ.
પતિં નિષ્કાસ્ય રુદતી વ્યજનં પતયે દદૌ 3.3.16.
રડતી રડતી તેણે પતિને બહાર લાવ્યો અને પતિને પંખો આપ્યો.
એતસ્મિન્નંતરે વીરશ્ચાહ્લાદઃ સપ્તલક્ષકૈઃ
એ જ સમયે, આહ્લાદ નામનો વીર સાત લાખ લોકો સાથે આવ્યો.
બલખાનિર્ગતો ગર્તે રુરોધ નગરીં તદા
બલખાન ખાડામાંથી બહાર આવ્યો અને પછી શહેરને ઘેરી લીધું.
ત્રિલક્ષૈશ્ચ હયૈઃ સાર્દ્ધં સૂર્યદ્યુતિરુપાયયૌ
સૂર્ય જેવી કાંતિ ધરાવતા તે ત્રણ લાખ ઘોડાઓ સાથે ત્યાં પહોંચ્યો.
તયોશ્ચાસીન્મહદ્યુદ્ધમહોરાત્રં હિ સૈન્યયોઃ
બન્ને સેના વચ્ચે દિવસ-રાત ચાલતું મોટું યુદ્ધ થયું.
દ્વિતીયેઽહ્નિ સમાયાતે ગજસેનો મહાબલઃ દાહયામાસ તત્સૈન્યં તાલનાદ્યૈશ્ચ પાલિતમ્
બીજા દિવસે શક્તિશાળી ગજસેનએ તાલન અને બીજા રક્ષકોએ સંભાળેલી એ સેના પર આગ લગાવી.
ભસ્મીભૂતં બલં દૃષ્ટ્વા તાલનઃ શત્રુસમ્મુખે
પોતાની સેના રાખ થઈ ગઈ જોઈને તાલન દુશ્મન સામે ઊભો રહ્યો.
મૂર્છિતં નૃપમાજ્ઞાય સૂર્યદ્યુતિરુપાયયૌ
રાજા બેભાન પડ્યો છે એ જાણીને સૂર્યદ્યુતિ ત્યાં પહોંચ્યો.
એતસ્મિન્નંતરે શૂરૌ દેવૌ ચાહ્લાદકૃષ્ણકૌ
એ સમયે અહલાદ અને કૃષ્ણક નામના બે વીર દેવતાઓ આવ્યા.
સુબદ્ધં ભ્રાતરં જ્ઞાત્વા હયં કાંતામલોઽરુહત્ ગૃહીત્વા તં સ કૃષ્ણાંશં તસ્ય તેજઃ સમાહરત્
પોતાનો ભાઈ બંધાયો છે એ જાણી કૃષ્ણાંશે સુંદર ઘોડા પર ચડી, ભાઈને પકડી લીધો અને તેની તેજસ્વિતા એકઠી કરી.
સપ્તલક્ષબલં સર્વં વહ્નિભૂતમભૂત્તદા 3.3.16.
પછી સાત લાખની આખી સેના અગ્નિસમાન બની ગઈ.
ગજસેનસ્યાર્દ્ધસૈન્યં તૈશ્ચ સર્વૈર્વિનાશિતમ્ ।। વિજયં નૃપતિઃ પ્રાપ્ય હર્ષિતો ગેહમાયયૌ
ગજસેનની અડધી સેના એ બધાએ નાશ કરી; રાજાએ વિજય મેળવી આનંદથી ઘરે પાછો ફર્યો.
વહ્નિભૂતં ચ કૃષ્ણાંશં દૃષ્ટ્વાહ્લાદઃ સુદુઃખિતઃ
કૃષ્ણાંશ અગ્નિસમાન થયો જોઈને અહલાદને ખૂબ દુઃખ થયું.
તદા દેવી વચઃ પ્રાહ વત્સ તે પુત્ર એવ ચ
એ સમયે દેવી બોલી, 'બાળક, એ ખરેખર તારો પુત્ર છે.'
ઇત્યુક્તે વચને દેવ્યા ઇન્દુલો વાસવાજ્ઞયા વડવામૃતમારુહ્ય હયં તત્ર સમાગતઃ
દેવીના આ શબ્દો પછી, વાસવના આદેશે ઇંદુલો દેવઘોડા પર ચડીને ત્યાં આવ્યો.
તદઙ્ગાદુદ્ધૃતા વાહા મેઘા ઇવ સમન્તતઃ
એના શરીરમાંથી ઘોડાઓ મેઘ જેવું ચારે બાજુ ફેલાઈ ગયા.
શમીભૂતે તદા વહ્નૌ સ્વમુખાત્સહયો મુદા
પછી અગ્નિ શાંત થતાં, એ પોતાનાં સાથી સાથે ખુશીથી પોતાના મોઢેથી બહાર આવ્યો.
જીવિતે સપ્તલક્ષે તુ શમીભૂતે હિ પાવકે
જ્યારે સાત લાખ જીવતા થયા અને અગ્નિ શાંત થયો,
લક્ષં સૈન્યં તુ યે શિષ્ટાસ્તે સર્વેઽપિ ભયાતુરાઃ
બાકી રહેલા લાખ સૈનિકો બધા ડરથી કાંપતા હતા.
કેચિત્સંન્યાસિનો ભૂત્વા કેચિદ્વૈ બ્રહ્મચારિણઃ
કેટલાંક સંન્યાસી બન્યા અને કેટલાંક બ્રહ્મચારી થયા.
બદ્ધ્વા તાન્ગજસેનાદીંસ્ત્રીઞ્છૂરાન્સ ચ તાલનઃ 3.3.16.
પછી તાલને ગજસેન અને બીજા વીરોને બાંધી લીધા.
બલખાનિં ચ નિષ્કાસ્ય તાલનસ્તદનંતરમ્ તાન્વીરાંસ્તાડયામાસ વેતસૈઃ સ્તંભબંધનૈઃ
પછી તાલને સેના બહાર કાઢી, એ વીરોને વેઠ અને દંડથી માર્યા અને ખંભા સાથે બાંધી દીધા.