રત્નભાનૌ મૃતે રાજ્ઞિ મરુધન્વમહીપતિઃ
રત્નભાનુ રાજાનું અવસાન થતાં, મરુધન્વે પૃથ્વી પર રાજ કર્યું.
આરાધ્ય પાવકં દેવં યજ્ઞધ્યાનવ્રતાર્ચનૈઃ
તેને યજ્ઞ, ધ્યાન, વ્રત અને પૂજાથી અગ્નિદેવની આરાધના કરી.
તદા પ્રસન્નો ભગવાન્પાવકીયં હયં શુભમ્
પછી પ્રસન્ન થયેલા ભગવાને અગ્નિમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો શુભ ઘોડો આપ્યો.
પાવકાસ્તે હિ ચત્વારઃ સમુદ્ભૂતા મહીતલે
અગ્નિમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા એ ચારેય પૃથ્વી પર પ્રગટ થયા.
અષ્ટાદશવયોભૂતાઃ સર્વે તે મુનિપુંગવ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, એ બધા અઢાર વર્ષના હતા.
અષ્ટાદશાબ્દવયસા સા કન્યા વરવર્ણિની
એ કન્યા પણ અઢાર વર્ષની અને અતિ સુંદર હતી.
શાર્દૂલવંશી સ નૃપઃ કૃતવાન્વૈ સ્વયંવરમ્
શાર્દૂલ વંશના એ રાજાએ સ્વયંવરનું આયોજન કર્યું હતું.
માર્ગશીર્ષે સિતે પક્ષે ચાષ્ટમ્યાં ચંદ્રવાસરે
માર્ગશીર્ષ માસના શુક્લ પક્ષમાં, અષ્ટમીના ચાંદલ સોમવારના દિવસે,
વિદ્યુદ્વર્ણં મુખં તસ્યાશ્ચંચલાયાસ્તથાગતમ્ 3.3.16.
તે ચંચળ સ્ત્રીનું મુખ વીજળી જેવી ઝળહળતું હતું.
સાપિ દૃષ્ટ્વા ચ તં વીરં મુમોહ ગજમુક્તિકા
તેવી, એ વીરને જોઈને, હાથીના મુક્તા જેવી બેહોશ થઈ ગઈ.
તારકાદ્યાશ્ચ ભૂપાલાઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રસંયુતાઃ
તારક અને બીજા રાજાઓ, બધા શસ્ત્ર અને અસ્ત્રોથી સજ્જ હતા.
તથાવિધાન્નૃપાન્દૃષ્ટ્વા ભૂપાન્પંચશતાન્બલી
એવા પાંચસો શક્તિશાળી રાજાઓને જોઈને,
સર્વતો વધ્યમાનં તં બલખાનિં સ તારકઃ
તારકએ四દિશામાંથી ઘેરાયેલા સેનાના વિભાગોને પરાજય આપ્યો.
મહીરાજસુતો જ્યેષ્ઠો દૃષ્ટ્વા ખડ્ગં તથા ગતમ્
મહીરાજાનો મોટો પુત્ર, ખડગ ખેંચાયેલો જોઈને,
પરાજિતે નૃપબલે બલખાનિર્મહાબલઃ
રાજાની સેનાને હરાવ્યા પછી, મહાબલી બલખાની ટકી રહ્યો.
તાં ગચ્છંતીં સુતાં દૃષ્ટ્વા ગજસેનો મહીપતિઃ
પિતાએ, ગજસેન રાજાએ, પોતાની દીકરીને જતા જોઈ,
જંબુકઘ્નં મહાવીરં માયયા તમમોહયત્
જાંબુકઘ્ન મહાવીરને માયાથી ભ્રમિત કરી દીધો.
નિગડૈસ્તં બબંધાશુ દૃઢૈર્લોહમયૈ રુષા
ક્રોધમાં, તેણે મજબૂત લોખંડની બાંધણીથી તેને ઝડપથી બાંધ્યો.
ચાંડાલાંશ્ચ સમાહૂય કઠિનાંસ્તત્રવાસિનઃ 3.3.16.
ત્યાં રહેતા કઠોર ચાંડાલોને બોલાવી લીધા.
તે રૌદ્રાસ્તં સમાબધ્ય તાડયામાસુરૂજ્જિતાઃ
એ રુદ્ર પુરુષોએ તેને બાંધીને સતત માર્યો.
દૃષ્ટ્વા તતસ્તુ ચંડાલાન્બલખાનિરતાડયત્
પછી બલખાની એ ચાંડાલોને જોઈને તેમને માર્યો.
મૃતે પંચશતે રૌદ્રે તચ્છેષા દુદ્રુવુર્ભયાત્
પાંચસો રુદ્રો મરી ગયા પછી, બાકી રહેલા ડરથી ભાગી ગયા.
સ નૃપઃ કારણં જ્ઞાત્વા હસ્તબદ્ધો મહાબલી
એ રાજાએ કારણ સમજીને, મહાબલી હોવા છતાં, હાથપગ બાંધ્યા.
ભવાન્મહાબલો વીર ચાંડાલૈર્બંધનં ગતઃ
મહાબલી વીર, તમે ચાંડાલો દ્વારા બાંધવામાં આવ્યા હતા.
મત્સુતા ભવને પ્રાપ્તા દિષ્ટ્યા ત્વં જીવિતં ગતઃ ઇતિ શ્રુત્વા પ્રિયં વાક્યં તં પ્રશસ્ય તથાકરોત્
મારી દીકરી હવે તમારા ઘરે આવી ગઈ છે અને તમારે ફરીથી જીવ મળ્યો છે, એ જાણીને તેણે આનંદથી તેની પ્રશંસા કરી અને જે કહ્યું હતું એ પ્રમાણે જ કર્યું.
મંડપે વેદકર્માણિ વિવાહાર્થં ચકાર સઃ
પંડાલમાં લગ્ન માટેના વિધિઓ અને યજ્ઞો કરવામાં આવ્યા.
તદાજ્ઞયા લિખિત્વાસૌ ગજસેનોઽગ્નિસેવકઃ
તેણે જે કહ્યું એ પ્રમાણે ગજસેન, અગ્નિ સેવા કરનાર, એ બધું લખી કાઢ્યું.
બલખાનેર્વિવાહોઽત્ર ભવાન્સૈન્યસમન્વિતઃ
અહીં બલખાનનું લગ્ન તમારી સેનાની હાજરીમાં થયું.
ઇત્યુક્તે નિશિ જાતાયાં બલખાનિર્મહાબલઃ 3.3.16.
આવું કહેવામાં આવ્યું ત્યારે રાત્રે બલખાન મહાબળવાન જન્મ્યો.
ગરલં તેન સંભુક્તં ન મમાર વરાચ્છુભાત્ પુનર્બબંધ નિગડૈસ્તાડયામાસ વેતસૈઃ
તેને ઝેર પીવડાવાયું, પણ શુભ આશીર્વાદથી તે મર્યો નહીં; પછી તેને ફરીથી બાંધવામાં આવ્યો અને વેતા વડે મારવામાં આવ્યો.