રાકાં ચંદ્રે તુ સંપ્રાપ્તં રાહુગ્રસ્તે તમોમયે
જ્યારે પૂર્ણિમાનો ચંદ્ર આવ્યો, ત્યારે રાહુએ ગ્રસિત અને અંધકારથી ઘેરાયેલો હતો.
હિમાલયગિરૌ રમ્યે નાનાધાતુવિચિત્રિતે
હિમાલયના સુંદર પર્વત પર, જે વિવિધ ધાતુઓથી શોભાયમાન હતો,
રત્નભાનો હતે શૂરે નેત્રસિંહો ભયાતુરઃ
રત્નભાનુના વીરગતિ પામ્યા પછી, નેત્રસિંહ ભયથી વ્યાકુળ થઈ ગયો.
દ્વાદશાબ્દાન્તરે દેવો દદૌ ઢક્કામૃતં મુદા
બાર વર્ષ પછી, દેવતાએ આનંદપૂર્વક ઢક્કાનું અમૃત આપ્યું.
દદૌ ઢક્કામૃતં રાજ્ઞે પુનઃ પ્રાહ શુભં વચઃ
તે દેવતાએ રાજાને ઢક્કાનું અમૃત આપ્યું અને ફરી શુભ વચન કહ્યાં.
ક્ષયં શીઘ્રં ગમિષ્યંતિ શત્રવસ્તે મહાભટાઃ
મહાન યોદ્ધા, તારા શત્રુઓ ઝડપથી નાશ પામશે.
નગરં કારયામાસ તત્ર સર્વજનૈર્યુતમ્ 3.3.13.
ત્યાં સર્વ લોકો સાથે એક શહેર બનાવાયું.
નેત્રસિંહગઢં નામ્ના વિખ્યાતં ભારતે ભુવિ
તેને 'નેત્રસિંહગઢ' નામે ભારતભૂમિ પર પ્રસિદ્ધિ મળી.
પાલિતં નેત્રસિંહેન તત્પુરઃ પુત્રવન્મુને
મુનિ, એ શહેરને નેત્રસિંહે પોતાના પુત્રની જેમ રક્ષ્યું.
સોઽપિ રાજા સમાયાતો નેત્રસિંહો મહાબલઃ કામાક્ષ્યા વરદાનેન સર્વમાયાવિશારદા
તે મહાબળવાન રાજા નેત્રસિંહ પણ ત્યાં આવ્યો, કામાક્ષીના વરદાનથી સર્વ માયામાં નિપુણ હતો.
દૃષ્ટ્વા તાં સુંદરીં કન્યાં બાલેન્દુસદૃશાનનામ્
તે સુંદર કન્યાને જોઈ, જેના મુખ ચાંદની જેવી કાંતિ ધરાવતું હતું,
દૃષ્ટ્વા તાં ચ તથાહ્રાદઃ સર્વરત્નવિભૂષિતામ્ મૂર્ચ્છિતશ્ચાપતદ્ભૂમૌ સા તં દૃષ્ટ્વા મુમોહ વૈ
અને સર્વ રત્નોથી શોભાયમાન એ કન્યાને જોઈને, તે આનંદથી મગ્ન થયો, બેભાન થઈ જમીન પર પડી ગયો; તેને જોઈને એ કન્યા પણ અચેત થઈ ગઈ.
દોલામારુહ્ય તત્સખ્યૌ નૃપાન્તિકમુપાયયુઃ
એની સખીઓએ તેને ઝૂલામાં બેસાડી રાજા પાસે લઈ આવી.
દૃષ્ટ્વા તથાવિધં બંધું કૃષ્ણાંશઃ પ્રાહ દુઃખિતઃ
એવો અવસ્થામાં પોતાના બંધુને જોઈ, કૃષ્ણાંશ દુ:ખી થઈ બોલ્યો.
રજો રાગાત્મકં વિદ્ધિ પ્રમાદં મોહજં તથા
રાજસ ગુણને કામના સ્વરૂપ જાણ, અને મોહ તો અવિવેકથી થાય છે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચો ભ્રાતુસ્ત્યક્ત્વા મોહં યયૌ ગૃહમ્
ભાઈના વચન સાંભળી, તેણે મોહ છોડી ઘર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
દુર્ગામારાધયામાસ જપ્ત્વા મધ્યચરિત્રકમ્ 3.3.13.
તે દુર્ગાનું પૂજન કરવા લાગ્યો અને મધ્યચરિત્રકનું જપ કરતો રહ્યો.
મોહયામાસ તાં કન્યાં વિવાહાર્થમનિન્દિતા
અનિન્દ્યા એ કન્યાને લગ્ન માટે મોહિત કરી દીધી.
પ્રાતર્બુદ્ધ્વા તુ સંચિંત્ય મહામોહમુપાયયૌ
પરંતુ સવારે જાગીને વિચારતાં, તે ફરી ભારે મોહમાં પડી ગયો.
પૌષમાસે તુ સંપ્રાપ્તે શુકકંઠે સુપત્રિકામ્
પૌષ માસ આવતાં, શુભ સંકેતો અને મધુર અવાજવાળા શુક સાથે,
સ ગત્વા પુષ્પવિપિનં મહાવતિપુરીસ્થિતમ્
તે મહાન અવતિ શહેરમાં આવેલા ફૂલોના બગીચામાં ગયો.
વીર તેઽવરજો બંધુર્નામ્નાહ્લાદો મહાબલઃ
વીર, તારો નાના ભાઈ અને સગો, નામ અહલાદ છે, જે બહુ બળવાન છે.
તાં જ્ઞાત્વા ચ પુનસ્તસ્યા ઉત્તરં દેહિ મત્પ્રિયમ્
આ જાણીને, ફરીથી તેને એ જવાબ આપજે, જે મને ગમતો હોય.
ઇતિ શ્રુત્વોદયો વીરો ગૃહીત્વા પત્રમુત્તમમ્
આ સાંભળી, ઉદય નામનો વીર એ ઉત્તમ પત્ર હાથમાં લીધો.
જમ્બુકશ્ચ નૃપો વીરો રુદ્રદત્તવરો બલી
જંબુક, જે વીર રાજા છે, અને રુદ્રદત્તના આશીર્વાદથી બળવાન છે,
તથાવિધં મત્પિતરમિંદ્રદત્તવરં રિપુમ્
એ જ રીતે, મારા પિતા, ઇન્દ્રદત્તના આશીર્વાદથી શત્રુ, એવા છે—
ઇતિ જ્ઞાત્વા સ આહ્લાદસ્તામાશ્વાસ્ય હૃદિ સ્થિતામ્ 3.3.13.
આ જાણીને, અહલાદે હૃદયમાં સ્થિર રહેલી તેને આશ્વાસન આપ્યું.
સ શુકઃ પન્નગઃ પૂર્વં પુંડરીકેન શાપિતઃ
એ શુક, જે પહેલા સાપ હતો, pundarika દ્વારા શાપિત થયો હતો.
મૃતે તસ્મિઞ્છુકે રમ્યે દેવી સ્વર્ણવતી તદા
જ્યારે એ રમણીય શુકનું મૃત્યુ થયું, ત્યારે દેવી સ્વર્ણવતી—
માઘમાસિ ચ સંપ્રાપ્તે પંચમ્યાં કૃષ્ણપક્ષકે
માઘ માસ આવે ત્યારે, કૃષ્ણપક્ષની પાંચમી તારીખે,