તદા તુ દુઃખિતા દેવી દોલામારુહ્ય સત્વરા
પછી દુ:ખી રાણી ઝડપથી ડોલામાં બેઠી.
ગજરાજ નમસ્તુભ્યં શક્રદત્ત મહાબલ
હાથીના રાજા, ઈન્દ્રે આપેલો મહાન અને શક્તિશાળી, તમને વંદન છે.
ઇતિ શ્રુત્વા દિવ્યગજો દેવમાયાવિશારદઃ
આ સાંભળીને, દૈવી શક્તિમાં નિપુણ એ સ્વર્ગીય હાથીએ જવાબ આપ્યો.
ઇત્યુક્તે ગજરાજે તુ કૃષ્ણાંશો બલવત્તરઃ
હાથીના રાજાને આવું કહેવામાં આવ્યું ત્યારે, કૃષ્ણનો શક્તિશાળી અંશ આગળ આવ્યો.
તમુત્થાપ્ય કરસ્પર્શૈર્બલખાનિસમન્વિતઃ કરાલ મન્દં સ્મિતં રૂપણાય તદા દદૌ
બલખાની સાથે, હાથના સ્પર્શથી તેને ઊભો કર્યો; કરાલાએ રૂપણાને હળવું સ્મિત આપ્યું.
મૂર્ચ્છિતં કાલિયં શત્રું બદ્ધ્વા સ નિગડૈર્દૃઢૈઃ
એ બેહોશ દુશ્મન કાળિયાને મજબૂત બાંધથી બાંધ્યો.
સૂર્યવર્મા તદા જ્ઞાત્વા બદ્ધં બંધું ચ કાલિયમ્
સૂર્યવર્માએ જાણ્યું કે તેનો સગો કાળિયા બાંધવામાં આવ્યો છે.
તમાયાન્તં સમાલોક્ય તે વીરા યુદ્ધદુર્મદાઃ
તેને આવતો જોઈને, યુદ્ધમાં મસ્ત થયેલા એ વીરોએ નજર કરી.
કુંઠિતેઽસ્ત્રે તદા તેષાં વિસ્મિતાસ્તેઽભવન્મુને
જ્યારે તેમના હથિયારો બેસી ગયા, ત્યારે તેઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, હે મુનિ.
તસ્યાસ્ત્રૈસ્તે મહાવીરા વ્રણાર્તિભયપીડિતાઃ 3.3.12.
તેના હથિયારોના કારણે, મહાન વીરોએ ઘાવ, દુ:ખ અને ભયનો અનુભવ કર્યો.
એવં કતિ દિનાન્યેવ બભૂવ રણ ઉત્તમઃ કૃષ્ણાંશં શરણં જગ્મુસ્તેન વીરેણ મોહિતાઃ
આ રીતે, થોડા દિવસો સુધી જ મહાન યુદ્ધ ચાલુ રહ્યું; એ વીરના પ્રભાવથી ભટકાયેલા લોકો કૃષ્ણના અંશમાં આશ્રય લેવા ગયા.
કૃષ્ણસ્તુ તં તથા દૃષ્ટ્વા દેવીં વિશ્વવિમોહિનીમ્
કૃષ્ણે, એ રીતે વિશ્વને ભટકાવતી દેવીને જોઈ,
તદા તુષ્ટા જગદ્ધાત્રી દુર્ગા દુર્ગાર્તિનાશિની
ત્યારે જગતની માતા, દુર્ગા, દુઃખનો નાશ કરતી, સંતોષ પામી.
નિદ્રયા મોહિતં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણાંશસ્તુ મહાબલઃ
નિદ્રાથી ભટકાયેલા વ્યક્તિને જોઈ, કૃષ્ણના અંશ, જે મહાબળવાન હતા—
તુંદિલશ્ચ તથા જ્ઞાત્વા ભાતૃશોકપરિપ્લુતઃ રિપુસૈન્યસ્ય મધ્યે તુ બહુશૂરાનતાડયત્
તુન્દિલે આ જાણીને અને ભાઈના શોકથી વ્યથિત થઈ, દુશ્મનના સેના વચ્ચે અનેક શૂરવીરોને પરાજય આપ્યા.
માહિષ્મત્યાશ્ચ તે શૂરા રંકણેન સમન્વિતાઃ
મહિષમતીના એ શૂરવીરો, રંકણ સાથે જોડાયેલા—
પ્રદ્રુતં સ્વં બલં દૃષ્ટ્વા તાલનઃ પરિઘાયુધઃ
પોતાની સેના ભાગતી જોઈ, તાલન, લોખંડની ગદાથી સજ્જ—
વંકણં ચ તથા હત્વા ખડ્ગેનૈવ ચ રંકણમ્
પછી, વંકણ અને રંકણને પણ તલવારથી માર્યા—
કાલિયે ચ રિપૌ બદ્ધે સુબદ્ધે સૂર્યવર્મણિ
દુશ્મન કાલિયાને બાંધેલો અને સૂર્યવર્મનને મજબૂત રીતે રોકેલો—
સહસ્રં મ્લેચ્છરાજાનો હતશેષા બલાન્વિતાઃ 3.3.12.
હજારો વિદેશી રાજાઓ, જે બાકી રહ્યા હતા અને પોતાની સેના સાથે હતા, માર્યા ગયા.
પ્રત્યહં તાલનો વીરઃ સેનાપતિરમર્ષણઃ
દરરોજ, તાલન એ શૂરવીર અને અડગ સેનાપતિ યુદ્ધ કરતો.
ભયભીતા રિપોઃ શૂરા હતા ભૂપા હતૌજસઃ
દુશ્મનના શૂરવીરો, ભયથી થરથરતા અને તેમની શક્તિ નાશ પામી, માર્યા ગયા; રાજાઓ પણ પડ્યા.
જમ્બુકસ્તુ તથા શ્રુત્વા દુઃખિતો ગેહમાયયૌ
જંબુકે આ સાંભળીને, દુઃખી થઈ, ઘર પાછો ગયો.
નિશીથે સમનુપ્રાપ્તે તત્સુતા વિજયૈષિણી
મધ્યરાત્રિ આવતા, તેની દીકરી, વિજયની ઇચ્છા રાખતી—
આશ્વાસ્ય પિતરં તં ચ યયૌ માયાવિશારદા
પિતાને આશ્વાસન આપી, તે માયામાં નિપુણ હતી, અને બહાર ગઈ.
ભ્રાતરો તત્ર ગત્વાસૌ યત્ર સર્વાનબોધયત્
તેના ભાઈઓ ત્યાં ગયા, જ્યાં તેણે બધાને જાગૃત કર્યા.
નિરસ્ત્રકવચાન્બંધૂન્પ્રતિદોલાં સમારુહત્
તે પલંક પર બેઠી, તેના સગા નિસ્ત્રસ્ત અને બિનકવચ હતા.
પ્રભાતે બોધિતાઃ સર્વે સ્નાનધ્યાનાદિકાઃ ક્રિયાઃ
પ્રભાતે, બધા જાગ્યા પછી, સ્નાન, ધ્યાન અને અન્ય ક્રિયાઓ કરી.
કૃત્વા સા રાક્ષસીં માયાં હૃત્વા તાન્ગેહમાયયૌ ।। 3.3.12.
એ રાક્ષસીની માયા બનાવી, તેને લઈ પોતે પોતાના ઘરમાં ગઈ.
વિંધ્યોપરિ મહારણ્યે નાનાસત્ત્વનિષેવિતે ઇલવિલા યોગસિદ્ધિયુતઃ કામી રાક્ષસેભ્યો હિ નિર્ભયઃ
વિંધ્ય પર્વત પર, અનેક જીવોથી ભરેલા મોટા જંગલમાં, ઇલવિલા યોગમાં પારંગત અને ઇચ્છાશક્તિ ધરાવતી, રાક્ષસોમાં નિર્ભય હતી.