ઇષશુક્લદશમ્યાં ચ રાજ્ઞાં જાતઃ સમાગમઃ
ઇષાના શુક્લ પક્ષની દશમીના દિવસે રાજાઓ એકઠા થયા.
કાન્યકુબ્જે મહારમ્યે નાનાભૂપાઃ સમાયયુઃ
સુંદર કાન્યાકુબજમાં અનેક રાજાઓ ભેગા થયા.
કૃષ્ણાંશદર્શને વાંછા તસ્ય ચાસીત્તદા મુને
એ સમયે, મુનિ, તેને કૃષ્ણાંશને જોવા ઇચ્છા થઈ.
જિતો યેન મહીરાજઃ સર્વલોકપ્રપૂજિતઃ ભ્રાતૃજં પ્રણતં પ્રાહ શૃણુ શુક્લયશસ્કર
જેને સર્વલોકમાં પૃથ્વીરાજાને જીત્યો હતો, એણે પોતાના નમેલા ભાઈને કહ્યું: 'શુક્લયશસ્કર, સાંભળ.'
રાજરાજપદં તે હિ કથં સંહર્તુમિચ્છસિ
'તને રાજારાજાની પદવી કેમ દૂર કરવી છે?'
રાજાનસ્તે ચ સહિતાઃ સ્વસૈન્યૈઃ પરિવારિતાઃ
એ રાજાઓ પોતાની પોતાની સેના સાથે એકઠા હતા.
શિરીષાખ્યપુરસ્થં ચ જ્ઞાત્વા કૃષ્ણાંશમુત્તમમ્
શિરીષ નામના શહેરમાં કૃષ્ણાંશ છે એ જાણીને,
દદૃશુસ્તં મહાત્માનં પુંડરીકનિભાનનમ્
તેમણે એ મહાત્માને જોયો, જેના મુખ કમળ જેવું સુંદર હતું.
તદા મહીપતિઃ ક્રુદ્ધો વચનં પ્રાહ ભૂપતીન્ પિતરૌ તસ્ય બલિનૌ માહિષ્મત્યાં મૃતિં ગતૌ
ત્યારે રાજા ગુસ્સે થઈને અન્ય રાજાઓને કહ્યું: 'મહિષમતીમાં તેના બે શક્તિશાળી માતાપિતા મૃત્યુ પામ્યા છે.'
જમ્બુકો નામ ભૂપાલો નાર્મદીયૈઃ સમન્વિતઃ શિલાપત્રે સમારોપ્ય તયોર્ગાત્રમચૂર્ણયત્ 3.3.12.
જંબુક નામનો રાજા, નર્મદા તરફના લોકો સાથે, તેમના શરીરોને પથ્થરની પાટ પર રાખી દબાવી દીધા હતા.
અદ્યાપિ તૌ સ્થિતૌ વીરૌ હા પુત્રેતિ પ્રભાષિણૌ તસ્યોદયો વૃથા જ્ઞેયો વૃથાકીર્તિઃ પ્રિયંકરી
આજે પણ એ બે વીર 'હાય પુત્ર!' કહીને રડતા રહે છે; તેમનો ઉદય વ્યર્થ ગણવો, તેમનું નામ પ્રિય હોવા છતાં ફળદાયક નથી.
ઇતિ શ્રુત્વા સ કૃષ્ણાંશો ભૂપતીન્પ્રાહ નમ્રધીઃ
આ સાંભળીને કૃષ્ણાંશ, નમ્ર મનથી, રાજાઓને સંબોધન કર્યો.
મ્લેચ્છૈર્નરાશનૈઃ સાર્દ્ધં તન્નૃપેણ રણોઽભવત્ મ્લેચ્છૈસ્તૈશ્ચ હતૌ તત્ર શ્રુતેયં વિશ્રુતા કથા
મ્લેચ્છો અને નરાશન સાથે એ રાજા સાથે યુદ્ધ થયું; ત્યાં એ મ્લેચ્છો માર્યા ગયા, અને આ પ્રસિદ્ધ વાર્તા સાંભળવામાં આવે છે.
માતુલેનાદ્ય કથિતં નવીનં મરણં તયોઃ
આજે મામાએ એ બંનેના ત تازા મૃત્યુ વિશે કહ્યું છે.
ઇત્યુક્ત્વા તાન્સ કૃષ્ણાંશો માતરં પ્રાહ સત્વરમ્
આ રીતે બોલીને કૃષ્ણાંશે તરત જ પોતાની માતાને સંબોધન કર્યું.
શ્રુત્વા વજ્રસમં વાક્યં રુરોદ જનની તદા
વજ્ર જેવી કઠોર વાતો સાંભળીને માતાએ રડવાનું શરૂ કર્યું.
જ્ઞાત્વા પિતૃવધં શ્રુત્વા જમ્બુકં શિવકિંકરમ્
પિતાનું હત્યાનું જાણીને અને શિવના સેવક જંબુક વિશે સાંભળીને—
જય જય જય જગદમ્બ ભવાનિ હ્યખિલલોકસુરપિતૃમુનિખાનિ
જય જય જય જગદંબા ભવાણી, તમે સર્વ લોક, દેવ, પિતૃ અને ઋષિની માતા છો!
ઇતિ ધ્યાત્વા સ કૃષ્ણાંશઃ સુષ્વાપ નિજસ દ્મનિ મોહયિત્વાશુ તત્પાર્શ્વે પ્રેષયામાસ સર્વગા
આ રીતે ધ્યાન કરીને કૃષ્ણાંશ પોતાના ઘરમાં સુઈ ગયો; બધાને તરત જ મોહિત કરીને, તેમને પોતાના પાસે મોકલ્યા.
ચતુર્લક્ષબલૈઃ સાર્દ્ધં તાલનઃ શીઘ્રમાગતઃ 3.3.12.
ચાર લાખ સેનાની સાથે તાલન ઝડપથી આવી પહોંચ્યો.
બલખાનિસ્તદા પ્રાપ્તશ્ચૈકલક્ષબલાન્વિતઃ
એ સમયે બલખાની પણ એક લાખ સેનાની સાથે આવી ગયો.
સજ્જીભૂતાન્સમાલોક્ય તાનુદ્યાને સસૈન્યકાન્
તૈયાર થયેલા અને સેનાઓ સાથે બગીચામાં આવેલા લોકોને જોઈને—
વિહ્વલં નૃપમાલોક્ય કૃષ્ણાંશોઽઽશ્વાસયન્મુદા
રાજાને વ્યથિત જોઈને કૃષ્ણાંશે આનંદથી તેને આશ્વાસન આપ્યું.
લક્ષસૈન્યં તદીયં ચ ગૃહીત્વા ચાધિપોઽભવત્
એ એક લાખ સેનાને પકડીને, એ અધિપતિ બની ગયો.
પતાકાઃ પઞ્ચસાહસ્રાઃ સાહસ્રં કાષ્ઠકારિણઃ
પાંચ હજાર ધ્વજાઓ અને એક હજાર લાકડાના કામ કરનાર હતા.
ત્રિલક્ષાશ્ચ હયાઃ સર્વે ઉષ્ટ્રા દશસહસ્રકાઃ
ત્રણ લાખ ઘોડા હતા અને દસ હજાર ઊંટ પણ હતા.
તાલનશ્ચ સમાયાતઃ સર્વસેનાધિપોઽભવત્
તાલન આવ્યા અને આખી સેના ના મુખ્ય બન્યા.
બલખાનિર્હયાનાં ચ સર્વેષામધિપોઽભવત્ પત્તીનાં ચૈવ સર્વેષાં કૃષ્ણાંશશ્ચાધિપોઽભવત્
બલખાની બધા ઘોડેસવારોની આગેવાન બન્યા અને કૃષ્ણાંશ બધા પદાતી સેનાનો મુખ્ય બન્યા.
નત્વા તે મલનાં ભૂપો દત્ત્વા દાનાન્યનેકશઃ
મલનાનો રાજા વંદન કરીને અનેક ભેટો આપ્યા.
પક્ષમાત્રગતઃ કાલો માર્ગે તસ્મિન્રણૈષિણામ્ સેનાં નિવાસયામાસુર્નિર્ભયાસ્તે મહાબલાઃ ।। 3.3.12.
યુદ્ધ ઇચ્છનારાઓના માર્ગમાં માત્ર અડધો દિવસ પસાર થયો હતો; તે મહાબળીઓએ નિર્ભય થઈને ત્યાં પોતાની સેના ઉતારી.