ત્વયા જિતાહં ભગવન્બલેર્વિપ્રિયકારિણઃ
પ્રભુ, તમે બલિના મનને ન ગમતું કરીને મને જીત્યા છો.
વીરભુક્તા સદા નારી સ્ત્રીરત્નં મુનિભિઃ સ્મૃતમ્ એકા સા પ્રકૃતિર્માતા ગુણસામ્યાત્સનાતની
જે સ્ત્રી હંમેશા વિરો દ્વારા સ્વીકારાય છે, તેને ઋષિઓ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી કહે છે; એ જ એક મૂળ માતા છે, ગુણોની સમાનતાથી સદા રહે છે.
સત્ત્વભૂતા ચ ભગિ ની રજોભૂતા ચ ગેહિની
જ્યારે એ સ્ત્રી સત્વગુણવાળી હોય ત્યારે એને ભગિની કહે છે; અને જ્યારે રજોગુણવાળી હોય ત્યારે એને ગેહિની કહે છે.
બહવઃ પુરુષા યે વૈ નિર્ગુણાશ્ચૈકરૂપિણઃ
ઘણા પુરુષો એવા છે, જે સ્વરૂપરહિત અને એકરૂપ સ્વભાવ ધરાવે છે.
અલોકે પાપજાસ્સર્વે દેવબ્રહ્મસમુદ્ભવાઃ કોઽપિ પુત્રઃ પિતા ભ્રાતા સ ચ તસ્યાઃ પતિર્ભવેત્
અંધકારમાં પાપથી જન્મેલા, દેવ અને બ્રહ્માથી ઉત્પન્ન થયેલા બધા—કોઈ પણ પુત્ર, પિતા કે ભાઈ બની શકે છે અને એ સ્ત્રીનો પતિ પણ બની શકે છે.
સ્વકીયાં ચ સુતાં બ્રહ્મા વિષ્ણુદેવઃ સ્વમાતરમ્
બ્રહ્માએ પોતાની જ પુત્રીને અને વિષ્ણુએ પોતાની જ માતાને પત્ની તરીકે સ્વીકારી.
ઇતિ શ્રુત્વા વેદમયં વાક્યં ચાદિતિસંભવઃ
આ રીતે વેદમય વચન સાંભળીને, અદિતિના પુત્રે—
સુતાઃ કન્યાસ્તયોર્જાતા મનુર્વૈવસ્વતસ્તથા
તેમની પુત્રીઓ અને વિવસ્વાનનો પુત્ર મનુ પણ જન્મ્યા.
તદા સંજ્ઞા સતી સાક્ષાત્તેજોભૂતં પતિં સ્વકમ્ 3.4.18.
પછી સંજ્ઞાએ પોતે સાચી રહીને તેજસ્વી પતિને સ્વીકારી લીધો.
સાવર્ણિશ્ચ મનુસ્તસ્યાં શનિશ્ચ તપતી તથા
એમાંથી સાવર્ણિ મનુ, શનિ અને તપતી જન્મ્યા.
પુત્રભેદેન તાં નારીં મત્વા માયાં રુષાન્વિતઃ
પુત્રથી વિયોગ થવાથી, તે સ્ત્રીને માયા સમજીને, તે ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.
તદા શનિશ્ચ સાવર્ણિર્વિવસ્વતં રુષાન્વિતમ્
પછી શનિ અને સાવર્ણી, બંને ગુસ્સામાં, વિવસ્વત પાસે ગયા.
કિયતો ચૈવ કાલેન ભગ્નભૂતૌ વિવસ્વતા
થોડા સમય પછી, વિવસ્વત તૂટી ગયો અને દુ:ખી રહ્યો.
ત્રિવર્ષાન્તે ચ સા દેવી મહાકાલી સમાગતા
ત્રણ વર્ષ પૂરા થતાં, તે દેવી મહાકાળી પ્રગટ થઈ.
પુનસ્તૌ ચ સમાગમ્ય યુયુધાતે વિવસ્વતા
પછી ફરીથી મળીને, તેઓ વિવસ્વત સાથે લડ્યા.
તત્ર સ્થિતા પ્રિયા સંજ્ઞા વડવારૂપધરિણી
ત્યાં, તેની પ્રિય સંજ્ઞા ઘોડાની રૂપમાં ઊભી રહી.
ગત્વા દદર્શ ભગવાન્સજ્ઞાં સંબોધકારિણીમ્
ત્યાં જઈને, ભગવાને સંજ્ઞાને જોયી, જે સમજણ આપતી હતી.
પંચવર્ષાન્તરે સંજ્ઞા ગર્ભં તસ્માદ્દધૌ સ્વયમ્
પાંચ વર્ષ પછી, સંજ્ઞાએ પોતે જ તેના પાસેથી ગર્ભ ધારણ કર્યો.
પિતુર્દુઃખં સમાલોક્ય જગ્મતૂ રવિમણ્ડલમ્ 3.4.18.
પિતાનું દુ:ખ જોઈને, તેઓ રવિના મંડળમાં ગયા.
બદ્ધ્વા તૌ સ્વપિતુઃ પાર્શ્વમ સંપ્રાપ્તૌ વડવાસુતૌ
બંને ઘોડાની પુત્રોએ તેમને બાંધીને, પિતાના બાજુમાં આવ્યા.
સંપીડ્ય તાડયામાસ લોહદંડૈર્ભયાનકૈઃ
તેને ભયાનક લોખંડની દંડથી દબાવી અને માર્યા.
આશ્વિનેયૌ સમાલોક્ય વચનં પ્રાહ તૌ મુદા એકનામ્ના યુવાં પ્રીતૌ નાસત્યૌ ચ ભવિષ્યથઃ
આશ્વિનીઓને જોઈને, તેણે આનંદપૂર્વક કહ્યું: 'તમે બંને એક નામથી અને પ્રેમથી, નાસત્ય તરીકે ઓળખાશે.'
સોમશક્તિરિડાદેવી જ્યેષ્ઠપત્ની ભવિષ્યતિ
સોમશક્તિ, ઇડા દેવી, મોટી પત્ની બનશે.
ઇડાપતિસ્સ વૈ નામ દ્વિતીયઃ પિંગલાપતિઃ તસ્ય શાન્તિકરો જ્યેષ્ઠો ભવિષ્યતિ મહીતલે
તેના પતિનું નામ ઇડાપતિ હશે અને બીજું પિંગલાપતિ; તેનો મોટો પુત્ર ધરા પર શાંતિ લાવશે.
દ્વિતીયશ્ચ નૃણાં રાશેઃ સાવર્ણિર્ભ્રમકારકઃ
બીજો, સાવર્ણી, મનુષ્યના વંશમાં ભ્રમ લાવનાર બનશે.
જન્મરાશિસ્થિતા દેવી તપતી તા પકારિણી
જનમ રાશિમાં સ્થિત દેવી તપતી, પકવતા લાવનાર હશે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય સુરવૈદ્યૌ બભૂવતુઃ તેષાં તુ પરિહારાર્થૌ દસ્રૌ ચાશ્વિનિસંભવૌ
આ વચન સાંભળીને, બંને દેવ-વૈદ્ય બન્યા; તેમના ઉપચાર માટે, દસ્રા તરીકે જન્મેલા આશ્વિનીઓ પ્રગટ થયા.
સૂત ઉવાચ સ્વાંશાન્મહીતલે જાતૌ શૂદ્રયોન્યાં રવેસ્તુતૌ
સૂતાએ કહ્યું: તેમના અંશ ધરા પર, શૂદ્ર જાતિમાં, રવિ દ્વારા પ્રસિદ્ધ થયા.
ચાણ્ડાલસ્ય ગૃહે જાતશ્છાગહંતુરિડાપતિઃ 3.4.18.
ચાંડાળના ઘરમાં જન્મેલો, બકરાંઓનો સ્વામી અને બકરાંઓને મારનાર આવ્યો હતો.
શાલિગ્રામશિલાતુલ્યં છાગમાંસં વિચિક્રિયે
એણે બકરાંનું માંસ શાલિગ્રામ પથ્થર જેટલું જ માન્યું.