સ સપ્તાબ્દવપુર્ભૂત્વા ગોદુગ્ધપાનતત્પરઃ 3.4.17.
સાત વર્ષના રૂપમાં તે ગાયનું દૂધ પીવામાં તત્પર રહ્યો.
સ્વહસ્તેનૈવ સંસ્કૃત્ય ભોજનં હરયેઽપર્યત્
પોતાના હાથે ભોજન બનાવી, તે હરિને અર્પણ કર્યું.
પિતૃમાતૃપરિત્યક્તઃ સ બાલઃ પંચહાયનઃ
પિતા-માતાએ ત્યજી દીધેલો એ બાળક પાંચ વર્ષનો હતો.
ગોવર્દ્ધનગિરૌ પ્રાપ્ય નારદસ્યોપદેશતઃ
નારદની todayથી ગોવર્ધન પર્વત પર પહોંચ્યો.
તદા પ્રસન્નો ભગવાન્વિષ્ણુર્નારાયણઃ પ્રભુઃ
ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ નારાયણ પ્રસન્ન થયા.
દૃષ્ટ્વા તદ્વદનં રમ્યં માયાશક્ત્યા દિશો દશ
એ સુંદર મુખ જોઈને, તેની માયાથી દસ દિશાઓ દેખાઈ.
ધુવોઽપિ ભગવાન્સાક્ષાત્સર્વપૂજ્યો બભૂવ હ
ધ્રુવ પણ ભગવાન સ્વરૂપે, સર્વે પૂજનીય બન્યા.
નભઃપતિઃ કાલકરઃ શિશુમારપતિસ્સ વૈ
આકાશના સ્વામી, સમયના સર્જક અને શિશુમારના સ્વામી પણ.
તસ્માદ્ધરાયાં સંભૂતો ભૌમો નામ મહાગ્રહઃ
પછી ધરા પરથી ભૌમ નામનો મહાન ગ્રહ જન્મ્યો.
વહ્નિદેવ્યા તતો જાતશ્ચાહં તત્ર મહાગ્રહઃ
પછી અગ્નિદેવીમાંથી હું પણ ત્યાં મહાન ગ્રહ તરીકે જન્મ્યો.
ગ્રહભૂતઃ સ્થિતસ્તત્ર નભોદેવ્યાં તદુદ્ભવઃ 3.4.17.
પછી હું ગ્રહ બનીને ત્યાં રહી ગયો, આકાશદેવીમાંથી ઉત્પન્ન થયો હતો.
thumb|400px|દિગ્ગજ1 પૂર્વસ્યાં દિશિ વૈ તસ્માજ્જાતશ્ચૈરાવતો ગજઃ
પૂર્વ દિશામાંથી ઐરાવત નામનો હાથી જન્મ્યો.
વામનઃ કુમુદશ્ચૈવ પુષ્પદંતઃ ક્રમાદ્ગજાઃ ।। સાર્વભૌમઃ સુપ્રતીકો નભોદિક્ષુ તુ તત્સુતાઃ
વામન, કુમુદ અને પુષ્પદંત ક્રમશઃ હાથીઓ છે; સર્વભૌમ અને સુપ્રતિક તથા તેમના પુત્રો આકાશની દિશાઓમાં છે.
અભ્રમુઃ કપિલા ચૈવ પિંગલાખ્યા ઇમાઃ ક્રમાત્
અભ્રમુ, કપિલા અને પિંગળા નામે, આ ક્રમશઃ છે.
ભૂમિદિક્ષુ કરિણ્યશ્ચ જાતાસ્તસ્માત્તુ તત્પ્રિયાઃ
પૃથ્વીની દિશાઓમાં તેમના પ્રિય સ્ત્રીઓ તરીકે હથણીઓ જન્મી.
પશુયોન્યુદ્ભવાનાં ચ નૃણાં તા યોષિતસ્સદા
પશુયોનિમાંથી જન્મેલા પુરુષોમાં સ્ત્રીઓ હંમેશાં મળે છે.
મનુવંશોદ્ભવાનાં ચ નૃણાં ચાન્યોદ્ભવાઃ સ્ત્રિયઃ
મનુવંશ અને અન્ય વંશમાંથી જન્મેલા પુરુષોમાં પણ સ્ત્રીઓ હોય છે.
દ્વિધા ધુવસ્સ વિજ્ઞેયો ભૂમેરૂર્દ્ધ્વમધસ્તથા
ધ્રુવને બે રીતે સમજવો, પૃથ્વીથી ઉપર અને નીચે.
અધોધ્રુવે સદા રાત્રિર્નારકાસ્તત્ર વૈ સ્થિતાઃ
નીચલા ધ્રુવ પર હંમેશાં રાત્રિ રહે છે; ત્યાં નરકવાસીઓ વસે છે.
મહો જનસ્તપસ્સત્યં તેષુ નિત્યં દિનં સ્મૃતમ્ તેષુ નિત્યં સ્મૃતા રાત્રિઃ કલ્પમાનં ચ કોવિદૈઃ
મહ, જન, તપ અને સત્ય—આ બધામાં હંમેશાં દિવસ માનવામાં આવે છે; ત્યાં રાત્રિ જ્ઞાની લોકો માટે કલ્પ જેટલી લાંબી ગણાય છે.
સ તુ પૂર્વભવે ચાસીદ્બ્રાહ્મણો માધવપ્રિયઃ 3.4.17.
પહેલાં જન્મમાં તે બ્રાહ્મણ, માધવને પ્રિય હતો.
તીર્થ પુણ્યાત્સ વૈ વિપ્રો માધવો માધવપ્રિયઃ ષટ્ત્રિંશચ્ચ સહસ્રાબ્દં રાજ્યં કૃત્વા ધ્રુવોઽભવત્
તીર્થના પુણ્યથી તે બ્રાહ્મણ, માધવપ્રિય, છત્રીસ હજાર વર્ષ રાજ કર્યું અને પછી ધ્રુવ બન્યો.
સૂત ઉવાચ ઇતિ શ્રુત્વા ગુરોર્વાક્યં સ ધ્રુવઃ પંચમો વસુઃ નરશ્રીર્નામ વિખ્યાતો ગુણવૈશ્યસ્ય વૈ સુતઃ
સૂતે કહ્યું: ગુરુના વચન સાંભળી, ધ્રુવ, પાંચમો વસુ, નરશ્રી નામે, ગુણવૈશ્યનો પુત્ર, પ્રસિદ્ધ થયો.
કુસીદગુણગુપ્તશ્ચ નરશ્રીઃ પુત્રવત્સલઃ
કુસિદ, ગુણગુપ્ત અને પુત્રપ્રેમી નરશ્રી હતો.
પ્રત્યહં સ હરેઃ ક્રીડાં વૃન્દાવનમહોત્તમે
તે દરરોજ શ્રેષ્ઠ વૃંદાવનમાં હરિની લીલા માણતો હતો.
યસ્ય પુત્રવિવાહે ચ ભગવાન્ભક્તવત્સલઃ
તેના પુત્રના લગ્નમાં ભગવાન, ભક્તોને પ્રિય એવા, હાજર રહ્યા.
પુરીં કાશીં સમાગમ્ય નરશ્રીભર્ક્તરાટ્ સ્વયમ્
કાશી શહેરમાં પહોંચી, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાજાએ પોતે જ ત્યાં આવ્યા.
સાર્દ્ધં તપો મહત્કુર્વન્બ્રહ્મધ્યાનપરોઽભવત્
તેઓએ મહાન તપ સાથે બ્રહ્મનું ધ્યાન કરવું શરૂ કર્યું.
તદા બ્રહ્મા હરિશ્શંભુઃ સ્વસ્વવાહનમાસ્થિતાઃ
એ સમયે બ્રહ્મા, હરિ અને શંભુ, દરેક પોતાના વાહન પર બેઠા હતા.
ઇતિ શ્રુત્વા વચ સ્તેષાં સ્વયંભૂતનયો મુનિઃ
તેમના વચન સાંભળી, સ્વયંભૂના પુત્ર એવા મુનિએ પોતે જ...