તદા પ્રાપ્ત ઇલો વિપ્રસ્તસ્યા રૂપેણ મોહિતઃ 3.4.17.
એ સમયે ઋષિ ઇલો ત્યાં આવ્યા, તેની રૂપે મોહિત થઈ ગયા.
એતસ્મિન્નંતરે તત્ર વાગુવા ચાશરીરિણી
એ જ સમયે ત્યાં એક અવાજ સંભળાયો, જે શરીર વગરનો હતો.
અનિલો નામ તત્રૈવ વિખ્યાતોઽભૂદ્દ્વિજસ્ય વૈ
ત્યાં અનિલ નામનો એક પુરુષ દ્વિજોમાં પ્રસિદ્ધ થયો.
છિત્ત્વાછિત્ત્વા શિરો રમ્યં તસ્મૈ જાતં પુનઃ પુનઃ
સુંદર માથું વારંવાર કપાઈને ફરીથી જોડાતું અને ફરીથી ઉત્પન્ન થતું.
પ્રાહ ત્વમૂનપંચા શદ્વિભેદાઞ્જનયિષ્યસિ
એ અવાજે કહ્યું, 'તમે આ પાંચ અને છ ભાગમાં વિભાજિત કરશો.'
યથા કુબેરો ભગવાન્ષડ્વિંશદ્વરુણપ્રિયઃ
જેમ ભગવાન કુબેર છવીસ વરુણોના પ્રિય છે.
ઇત્યુક્તે વચને તસ્મિન્દિતિકુક્ષૌ દ્વિજોત્તમઃ
આ શબ્દો બોલાયા ત્યારે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ દિતિના ગર્ભમાં હતા.
ધાન્યપાલસ્ય વૈ ગેહે મૃલગંડાન્તજઃ સુતઃ
ધાન્યપાળકના ઘરમાં મૃલગાના ગાલમાંથી એક પુત્ર જન્મ્યો.
અલિકો નામ વૈ મ્લેચ્છસ્તત્ર સ્થાને સમાગતઃ
ત્યાં એ જગ્યાએ અલિકો નામનો વિદેશી આવ્યો.
અનપત્યો વસ્ત્રકારી સુતં પ્રાપ્ય ગૃહં યયૌ
તે સંતાન વિના અને વસ્ત્ર બનાવનાર હતો, પુત્ર મળતાં ઘેર ગયો.
સ સપ્તાબ્દવપુર્ભૂત્વા ગોદુગ્ધપાનતત્પરઃ 3.4.17.
સાત વર્ષના રૂપમાં તે ગાયનું દૂધ પીવામાં તત્પર રહ્યો.
સ્વહસ્તેનૈવ સંસ્કૃત્ય ભોજનં હરયેઽપર્યત્
પોતાના હાથે ભોજન બનાવી, તે હરિને અર્પણ કર્યું.
પિતૃમાતૃપરિત્યક્તઃ સ બાલઃ પંચહાયનઃ
પિતા-માતાએ ત્યજી દીધેલો એ બાળક પાંચ વર્ષનો હતો.
ગોવર્દ્ધનગિરૌ પ્રાપ્ય નારદસ્યોપદેશતઃ
નારદની todayથી ગોવર્ધન પર્વત પર પહોંચ્યો.
તદા પ્રસન્નો ભગવાન્વિષ્ણુર્નારાયણઃ પ્રભુઃ
ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ નારાયણ પ્રસન્ન થયા.
દૃષ્ટ્વા તદ્વદનં રમ્યં માયાશક્ત્યા દિશો દશ
એ સુંદર મુખ જોઈને, તેની માયાથી દસ દિશાઓ દેખાઈ.
ધુવોઽપિ ભગવાન્સાક્ષાત્સર્વપૂજ્યો બભૂવ હ
ધ્રુવ પણ ભગવાન સ્વરૂપે, સર્વે પૂજનીય બન્યા.
નભઃપતિઃ કાલકરઃ શિશુમારપતિસ્સ વૈ
આકાશના સ્વામી, સમયના સર્જક અને શિશુમારના સ્વામી પણ.
તસ્માદ્ધરાયાં સંભૂતો ભૌમો નામ મહાગ્રહઃ
પછી ધરા પરથી ભૌમ નામનો મહાન ગ્રહ જન્મ્યો.
વહ્નિદેવ્યા તતો જાતશ્ચાહં તત્ર મહાગ્રહઃ
પછી અગ્નિદેવીમાંથી હું પણ ત્યાં મહાન ગ્રહ તરીકે જન્મ્યો.
ગ્રહભૂતઃ સ્થિતસ્તત્ર નભોદેવ્યાં તદુદ્ભવઃ 3.4.17.
પછી હું ગ્રહ બનીને ત્યાં રહી ગયો, આકાશદેવીમાંથી ઉત્પન્ન થયો હતો.
thumb|400px|દિગ્ગજ1 પૂર્વસ્યાં દિશિ વૈ તસ્માજ્જાતશ્ચૈરાવતો ગજઃ
પૂર્વ દિશામાંથી ઐરાવત નામનો હાથી જન્મ્યો.
વામનઃ કુમુદશ્ચૈવ પુષ્પદંતઃ ક્રમાદ્ગજાઃ ।। સાર્વભૌમઃ સુપ્રતીકો નભોદિક્ષુ તુ તત્સુતાઃ
વામન, કુમુદ અને પુષ્પદંત ક્રમશઃ હાથીઓ છે; સર્વભૌમ અને સુપ્રતિક તથા તેમના પુત્રો આકાશની દિશાઓમાં છે.
અભ્રમુઃ કપિલા ચૈવ પિંગલાખ્યા ઇમાઃ ક્રમાત્
અભ્રમુ, કપિલા અને પિંગળા નામે, આ ક્રમશઃ છે.
ભૂમિદિક્ષુ કરિણ્યશ્ચ જાતાસ્તસ્માત્તુ તત્પ્રિયાઃ
પૃથ્વીની દિશાઓમાં તેમના પ્રિય સ્ત્રીઓ તરીકે હથણીઓ જન્મી.
પશુયોન્યુદ્ભવાનાં ચ નૃણાં તા યોષિતસ્સદા
પશુયોનિમાંથી જન્મેલા પુરુષોમાં સ્ત્રીઓ હંમેશાં મળે છે.
મનુવંશોદ્ભવાનાં ચ નૃણાં ચાન્યોદ્ભવાઃ સ્ત્રિયઃ
મનુવંશ અને અન્ય વંશમાંથી જન્મેલા પુરુષોમાં પણ સ્ત્રીઓ હોય છે.
દ્વિધા ધુવસ્સ વિજ્ઞેયો ભૂમેરૂર્દ્ધ્વમધસ્તથા
ધ્રુવને બે રીતે સમજવો, પૃથ્વીથી ઉપર અને નીચે.
અધોધ્રુવે સદા રાત્રિર્નારકાસ્તત્ર વૈ સ્થિતાઃ
નીચલા ધ્રુવ પર હંમેશાં રાત્રિ રહે છે; ત્યાં નરકવાસીઓ વસે છે.
મહો જનસ્તપસ્સત્યં તેષુ નિત્યં દિનં સ્મૃતમ્ તેષુ નિત્યં સ્મૃતા રાત્રિઃ કલ્પમાનં ચ કોવિદૈઃ
મહ, જન, તપ અને સત્ય—આ બધામાં હંમેશાં દિવસ માનવામાં આવે છે; ત્યાં રાત્રિ જ્ઞાની લોકો માટે કલ્પ જેટલી લાંબી ગણાય છે.