જલાશયારામકૂપ સંકલ્પે પૂર્વદિઙ્મુખઃ
જળાશય, બગીચો અથવા કૂવામાં ઈરાદો રાખીને, પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું રાખવું જોઈએ.
યજ્ઞીયપાત્રપુટકં હસ્તસ્થાને પ્રકીર્તિતમ્ 2.2.17.
યજ્ઞ માટેના પાત્ર કે કપ હાથમાં રાખવાનું કહેવાયું છે.
આકાશે નિક્ષિપેદ્યાગે વ્રતે ઈશેપિ નિત્યકે
યજ્ઞ, વ્રત અથવા દૈનિક ક્રિયા સમયે, તેને આકાશમાં મૂકવું જોઈએ.
શુક્તિકાંસ્યાદિહસ્તૈશ્ચ તામ્રરૌપ્યાદિભિસ્તથા
શંખ, કાંસા અને આવા પદાર્થો હાથમાં રાખી, તાંબાં, ચાંદી અને અન્ય ધાતુઓ સાથે પણ.
પ્રણવં પૂર્વમુચ્ચાર્ય યજેદ્યજ્ઞેશ્વરં સ્મરેત્
પ્રથમ 'ઓમ' ઉચ્ચારી, યજ્ઞના ભગવાનની પૂજા અને સ્મરણ કરવું જોઈએ.
સૂર્યઃ સોમો યમઃ કાલો મહાભૂતાનિ પંચ ચ
સૂર્ય, ચંદ્ર, યમ, સમય અને પાંચ મહાન તત્વો...
ઇત્યુચ્ચાર્ય ન્યસેદ્ધર્મં ધ્યાત્વા પુષ્પાઞ્જલિં સૃજેત્
આ રીતે ઉચ્ચારી, ધર્મ સ્થાપિત કરવો, ધ્યાન કરીને ફૂલની અંજલિ અર્પણ કરવી.
ધર્મઃ શુભ્રવપુઃ સિતાંબરધરઃ કાર્યોર્ધ્વદેશે વૃષો હસ્તાભ્યામભયં વરં ચ સતતં રૂપં પરં યો દધત્
ધર્મ તેજસ્વી રૂપ ધરાવે છે, સફેદ વસ્ત્ર પહેરેલો છે, યજ્ઞસ્થાન ઉપર વૃષભ છે, બંને હાથથી નિરભયતા અને વરદાન આપે છે, અને સદા શ્રેષ્ઠ રૂપ ધારણ કરે છે.
યજ્ઞસંબંધિવિપ્રાંશ્ચ એકાહેનૈવ યોજયેત્
યજ્ઞ સાથે જોડાયેલા બ્રાહ્મણોને માત્ર એક દિવસ માટે જ જોડવું જોઈએ.
પુનઃપુનર્નિયોજ્યાનિ બ્રાહ્મણા હવિરગ્નયઃ
બ્રાહ્મણો અને યજ્ઞ અગ્નિઓને વારંવાર જોડવા જોઈએ.
યોગસ્થાપનદેવપ્રતિષ્ઠાપનવર્ણનમ્ દેવાદિસંસ્થાપનમા હુરત્ર યાવન્ન સુપ્તો મધુસૂદનશ્ચ
યોગ, દેવતા અને સ્થાપનાનું વર્ણન: અહીં દેવતા અને અન્ય સ્થાપનાની રીત જણાવવામાં આવે છે, જ્યાં સુધી મધુસૂદન સુતા નથી.
વારે ભૃગોર્દેવગુરોર્બુધસ્ય સોમસ્ય સર્વાઃ શુભદા ભવંતિ
ભૃગુ, દેવોના ગુરુ, બુધ અને સોમના દિવસો બધા શુભ ગણાય છે.
શુદ્ધા દ્વિતીયા ચ તથા તૃતીયા ત્રયોદશી ચાપિ તથૈવ વિપ્રાઃ
બીજું, ત્રીજું અને ત્રયોદશી તિથિ પણ શુદ્ધ છે, હે બ્રાહ્મણો.
પ્રાણપ્રતિષ્ઠા ચ જલાશયાદેરેતાઃ પ્રશસ્તાસ્તિથયો ભવંતિ
જળાશય અને એવા સ્થળે પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા માટે, આ તારીખો પ્રશસ્ત ગણાય છે.
ષડશીતિલોકાપ્યયનદ્વયેન યુગાદિકે પુણ્યાદિને શુભે ચ
છપ્પનમું દિવસ, યુગની શરૂઆત, અથવા પવિત્ર અને શુભ દિવસે.
સુચારુ ઈષત્પ્રવણે ચ દેશે સુવર્તુલઃ ષોડશહસ્તમંડપઃ
સુંદર, થોડી ઢાળવાળી જગ્યા પર, સોળ હાથ વ્યાસનું અને perfectly ગોળ મંડપ બનાવવું જોઈએ.
પૂર્વાદિદ્વારેષુ ચતુષ્ટયેષુ પ્લક્ષાદિભિસ્તોરણકૈઃ સુરેશઃ
ચાર મુખ્ય દ્વાર પર દેવોના સ્વામી પ્લક્ષ અને અન્ય વૃક્ષોથી બનેલા તોરણ લગાવવું જોઈએ.
ઊર્ધ્વે ચ હસ્તાનમિતાનિ યાનિ વિચિત્રમાલ્યાંબરભૂષિતાનિ
ઉપર હાથ ઊંચા રાખવા, વિવિધ માળાઓ, વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજાવેલા હોવા જોઈએ.
સર્વત્ર યાગેપિ હિ મંડપસ્ય કાર્યા ધ્વજા દિક્ષુ વિદિક્ષુ શુભ્રાઃ
દરેક યજ્ઞમાં મંડપની આસપાસ, બધા દિશાઓ અને વચ્ચે ચમકતા ધ્વજ લગાવવું જોઈએ.
ધ્વજાશ્ચ યસ્મિન્દશહસ્તસમ્મિતાસ્તસ્મિન્પતાકા અપિ પઞ્ચહસ્તાઃ 2.2.18.
ધ્વજ દસ હાથ લાંબા અને તેમાં પતાકા પાંચ હાથ લાંબી હોવી જોઈએ.
દ્વારે ચ તસ્મિંશ્ચ નિરૂપિતા વા રંભા સુપુષ્પા સુખશાડ્વલાશ્ચ
દ્વાર પર રંભા વૃક્ષો, સુંદર ફૂલો અને સુખદ લીલી ઘાસ વાવવી જોઈએ.
મુંજોદ્ભવૈર્બર્હિસમુદ્ભવૈર્વા સુરંજિતશ્ચેત્ત્રિતપદ્મપલ્લવૈઃ
મુંજ અને દર્ભા ઘાસના કાંડા, ત્રણ પંક્તિમાં ગોઠવેલા કમળના પાંદડા વડે જગ્યા શોભાવવી જોઈએ.
વેદિસ્તથા મંડપ મધ્યભાગે કાર્યા ચ કોણેસ્થિતુષાદિહીના
મંડપના મધ્યમાં વેદી બનાવવી, અને ખૂણામાં કોઈ ખામી ન હોવી જોઈએ.
વેદ્યાં પરિત્યજ્ય દશાંગુલાનિ ઐશાન્યત સ્ત્રીણિ તથા પરાણિ
વેદીથી દસ આંગળ જેટલું અંતર છોડીને, ત્રણ ભાગ ઈશાન દિશામાં અને એ જ રીતે વિરુદ્ધ બાજુમાં રાખવું.
પ્રાસાદે ચ તડાગે ચ મહારામે તથૈવ ચ
પ્રાસાદમાં, તળાવમાં અને મહા બગીચામાં પણ,
કુંડં ચાપિ પ્રકુર્વીત યથાભ્યન્તરમેખલમ્
કુંડ પણ બનાવવું, અંદર યોગ્ય મર્યાદા સાથે.
કુંડાનિ કુર્યાન્નવ કુંડપક્ષે વેદ્યાસ્તથોચ્ચૈરવિદિક્ષુ ચૈવ। સર્વાણિ સર્વત્ર ચ મેખલાનિ ષડસ્રપંચાસ્રસમેખલાનિ
વેદીના દરેક બાજુ પર નવ કુંડ, ઊંચા અને બધા દિશામાં બનાવવું; દરેક જગ્યાએ મર્યાદા છ અથવા પાંચ બાજુની હોવી જોઈએ.
અષ્ટાસ્રજાન્યબ્જત્રિકોણકાનિ તથાર્દ્ધચન્દ્રં ચતુરસ્રકં ચ
આઠ બાજુનું, કમળાકાર, ત્રિકોણ, અર્ધચંદ્ર અને ચતુરસ્ર આકાર હોવા જોઈએ.
માલ્યામ્બરાચ્છાદિતપૂર્ણપાથાઃ સવૃત્તપત્રશ્ચ સુવર્ણગર્ભઃ
પાત્રો માળા અને વસ્ત્રથી ઢંકાયેલા, ભરેલા, ગોળ પાંદડા સાથે અને અંદર સોનું હોવું જોઈએ.
દેવગ્રહપૂજાવિધાનવર્ણનમ્ યજમાનસ્તથા નિત્યં કર્મ કૃત્વા યથાવિધિ
દેવ અને ગ્રહની પૂજાની રીત અહીં વર્ણવાઈ છે. યજમાન રોજની કર્તવ્ય ક્રિયા વિધિ પ્રમાણે કરીને,