માસે ઘટે તથા માસં કુર્યાદ્ભૂમિપરિગ્રહમ્
માસમાં યોગ્ય સમયે જમીન મેળવવાની શરૂઆત કરવી જોઈએ.
તતો વાસ્તુબલિં દદ્યાત્ખનિત્રં પરિપૂજયેત્
પછી વાસ્તુ બલિ અર્પણ કરવું અને ખંતી (કોદાળી)ને યોગ્ય રીતે પૂજવી જોઈએ.
આજ્યેન મધુયુક્તેન ગાત્રમેકં પ્રલેપયેત્
ઘી અને મધ મિક્સ કરીને એક અંગ પર લગાવવું જોઈએ.
ઈશાનાભિમુખેનૈવ કૂપપક્ષે વિદુર્બુધાઃ
જાણકારો કહે છે કે, ઈશાન દિશા તરફ મુખ રાખીને કૂવામાં બાજુએ વિધિ કરવી જોઈએ.
તસ્ય વૈવસ્વતો રાજા ધર્મસ્યાર્ધં નિકૃન્તતિ
ત્યાં વૈવસ્વત રાજા ધર્મનો અર્ધ ભાગ દૂર કરે છે.
ગૃહારંભે ચ વિપ્રેંદ્રા દદ્યાદ્વાસ્તુ બલિં તતઃ ।। શાલૈશ્ચ ખાદિરૈશ્ચૈવ પલાશૈઃ કેશરસ્ય ચ
ગૃહ નિર્માણની શરૂઆતમાં, હે બ્રાહ્મણ શ્રેષ્ઠ, પછી શાલ, ખાદિર, પલાશ અને કેસરના લાકડાથી વાસ્તુ બલિ આપવી જોઈએ.
બિલ્વસ્ય બકુલસ્યૈવ કલૌ યૂપઃ પ્રશસ્યતે
કળિયુગમાં બિલ્વ અથવા બકુલના લાકડાનો યૂપા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
સર્પાકારસ્તડાગે ચ કૂપે કુમ્ભાકૃતિર્ભવેત્
તળાવમાં યૂપા સાપ જેવો હોવો જોઈએ અને કૂવામાં કુંડાની આકારનો હોવો જોઈએ.
કુર્યાચ્છુનાકૃતિં સેતૌ વિષ્ણુગેહે ગદાકૃતિમ્ 2.1.10.
પુલ પર યૂપા કૂતરા જેવો બનાવવો અને વિષ્ણુના મંદિરમાં ગદા જેવો હોવો જોઈએ.
ગોયાગે ચ વૃષાકારં ગૃહયાગે ધ્વજાકૃતિમ્
ગૌયાગમાં યૂપા વાછરડા જેવો અને ગૃહયાગમાં ધ્વજ જેવો હોવો જોઈએ.
ચક્રાકારો લક્ષહોમે કોટિહોમે હલાકૃતિઃ
લક્ષ હોમમાં યૂપા ચક્ર જેવો અને કરોડ હોમમાં હલ જેવો હોવો જોઈએ.
એવં શસ્યોદિતાં ભૂમિં શુદ્ધાં પૂર્વપ્લવાન્વિતામ્
આ રીતે પ્રશંસિત ભૂમિ શુદ્ધ અને પહેલાં પાણીથી ધોઇ ગયેલી હોવી જોઈએ.
સોમં ચ નાગરાજાનં તતો બીજં સુશોધયેત્
સોમ અને સાપના રાજાને શુદ્ધ કરીને પછી બીજને પણ સારી રીતે ધોવું જોઈએ.
દિનદ્વયાંતરે ચૈવ મંત્રૈશ્ચ પરિમંત્રયેત્
બે દિવસના અંતરે મંત્રોથી તેને સંસ્કારિત કરવું જોઈએ.
એવમસ્યેતિ મંત્રેણ ત્રિધા જપ્ત્વા વિમાર્જયેત્
'એવમસ્ય' મંત્ર ત્રણ વાર બોલી, તેને સાફ કરવું જોઈએ.
ઇત્યગૃહીતમનુના પઞ્ચધા પરિમંત્રિતમ્
આ રીતે, સ્વીકૃત ન થયેલા મંત્રથી પાંચ વાર સંસ્કાર કરાય છે.
ભાર્યામૃતુમતીં સ્નાત્વા પઞ્ચમેઽહનિ સત્તમાઃ
પાંચમા દિવસે અમૃતમતી નામની પત્નીને સ્નાન કરાવી, હે સદ્ગુણીઓ,
એવં વૃક્ષસ્ય સંસ્કારમધ્યેઽપિ ત્વનુગચ્છતિ
આ રીતે, વૃક્ષના સંસ્કાર દરમિયાન પણ, તમે એ જ રીતે આગળ વધવું જોઈએ.
તુલસ્યા બીજમાદાય વૈષ્ણવર્ક્ષે દ્વિજોઽહનિ 2.1.10.
તુલસીના બીજ લઈને, દ્વિજએ વૈષ્ણવ વૃક્ષમાં દિવસ દરમિયાન વાવવું જોઈએ.
એતાં તુ સ્વર્ગમાપ્નોતિ સિતકુંભે નિપાતયેત્
સફેદ કુંભમાં તેને મૂકવાથી સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ થાય છે.
અવિધૌ કૂપવાપ્યાદૌ ખનને સૂયતે ક્વચિત્ લભંતે ન ફલં તેષામિહ ચાભ્યેત્યધોગતિમ્
અયોગ્ય જગ્યાએ, જેમ કે કૂવો, વાપી કે ખોદકામમાં વાવવાથી, ક્યારેક તે ઉગે છે, પણ એ રીતે વાવનારને અહીં ફળ મળતું નથી અને તેઓ નીચા સ્થાન પર જાય છે.
નદીતીરે શ્મશાને ચ સ્વગૃહસ્ય ચ દક્ષિણે
નદીના કાંઠે, શમશાનમાં, અથવા પોતાના ઘરના દક્ષિણ ભાગમાં—
પત્રપુષ્પફલાનાં ચ રજોરેણુસમાગમાઃ
પાંદડા, ફૂલો અને ફળો ધૂળ અને રેણુ સાથે સંકળાય ત્યારે—
યસ્તુ વૃક્ષં પ્રકુરુતે છાયાપુષ્પફલોપગમ્ કીર્તિશ્ચ માનુષે લોકે પ્રત્યભ્યેતિ શુભં ફલમ્
જે વ્યક્તિ છાંયાં, ફૂલો અને ફળ આપતો વૃક્ષ વાવે છે, તેને લોકોમાં કીર્તિ મળે છે અને શુભ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.
અતીતાનાગતાશ્ચાતઃ પિતૄન્સ સ્વર્ગતો દ્વિજાઃ
એથી, દ્વિજોએ પોતાના ભૂતકાળ અને ભવિષ્યના પિતૃઓને સ્વર્ગમાં પહોંચાડે છે.
અપુત્રસ્ય હિ પુત્રત્ત્વં પાદપા ઇહ કુર્વતે
પુત્ર ન હોય તો, અહીં વૃક્ષો પુત્રત્વ આપે છે.
શતૈઃ પુત્રસહસ્રાણામેક એવ વિશિષ્યતે
શત અને હજારો પુત્રોમાં એક વૃક્ષ બધાને વધીને છે.
મુક્તિહેતુઃ સહસ્રાણાં લક્ષકોટીનિ યાનિ ચ
વૃક્ષ હજારો, લાખો અને કરોડો માટે મુક્તિનું કારણ બને છે.
પ્લક્ષો ભાર્યાપ્રદશ્ચૈવ બિલ્વ આયુષ્યદઃ સ્મૃતઃ 2.1.10.
પ્લક્ષ વૃક્ષ પત્ની આપે છે અને બિલ્વ વૃક્ષ લાંબું આયુષ્ય આપે છે.
તિંદુકાત્કુલવૃદ્ધિઃ સ્યાદ્દાડિમી કામિનીપ્રદઃ
તિંદુક વૃક્ષથી કુળની વૃદ્ધિ થાય છે; દાડીમી વૃક્ષ કામનાની પ્રાપ્તિ કરાવે છે.