રત્નભાનુર્ગજાનીકે રૂપાનીકે હિ લક્ષણઃ
રત્નભાનુએ હાથીઓના વડા તરીકે તેમની દેખરેખ અને ઓળખાણ માટે જવાબદારી સંભાળી હતી.
પ્રદ્યોતશ્ચૈવ વિદ્યોતો રત્નભાનું રરક્ષતુઃ
પ્રદ્યોત અને વિદ્યોત બંનેએ રત્નભાનુની રક્ષા કરી હતી.
ભૂપાઃ પદાતિસૈન્યે ચ સંસ્થિતા મદવિહ્વલાઃ
રાજાઓ ઘમંડથી ભરાયેલા પોતાના પગદળ સૈન્યમાં ઊભા રહ્યા.
હયા હયૈર્મૃતા જાતા ગજાશ્ચૈવ ગજૈસ્તથા
ઘોડાઓએ ઘોડાઓને માર્યા અને એ જ રીતે હાથીઓએ હાથીઓને મારી નાખ્યા.
ભૂપૈશ્ચ રક્ષિતાઃ સર્વે નિર્ભયા રણમાયયુઃ 3.3.6.
બધા રાજાઓની રક્ષામાં નિર્ભય બનીને યુદ્ધમાં ઉતર્યા.
એવં પંચદિનં જાતં યુદ્ધં વીરજનક્ષયમ્
આ રીતે પાંચ દિવસ સુધી યુદ્ધ ચાલ્યું અને અનેક વીરોએ પ્રાણ ગુમાવ્યા.
પંચલક્ષં મહીભર્તુર્હતાસ્તત્ર પદાતયઃ
મહારાજાના પાંચ લાખ પગદળ સૈનિકો ત્યાં માર્યા ગયા.
કાન્યકુબ્જાધિપસ્યૈવ ગજા નવસહસ્રકાઃ
કાન્યકુભજના રાજાના નવ હજાર હાથીઓ માર્યા ગયા.
એકલક્ષં હયાસ્તત્ર મૃતાઃ સ્વર્ગપુરં યયુઃ
એક લાખ ઘોડાઓ ત્યાં મર્યા અને સ્વર્ગમાં ગયા.
દુઃખિતો મનસા દેવં રુદ્રં તુષ્ટાવ ભક્તિમાન્
હૃદયથી દુઃખી થઈ ભક્તિપૂર્વક દેવ રુદ્રની સ્તુતિ કરી.
પ્રસન્નસ્તુ મહીરાજો ગતઃ સંયોગિનીં પ્રતિ
મહારાજા પ્રસન્ન થઈને સંયોગિનીને મળવા ગયા.
સંયોગિની નૃપં દૃષ્ટ્વા મૂર્ચ્છિતા ચાભવત્ક્ષણાત્
સંયોગિનીએ રાજાને જોઈને તરત જ બેહોશ થઈ ગઈ.
જગામ દેહલીં ભૂપઃ સર્વસૈન્યસમન્વિતઃ
રાજા આખા સૈન્ય સાથે દેહળી સુધી પહોંચ્યા.
દૃષ્ટ્વા નૈવ તદા દોલાં પ્રજગ્મુર્વેગવત્તરાઃ
ત્યાં ડોલી ન જોઈને બધા ઝડપથી દોડી ગયા.
અર્દ્ધસૈન્યં ચ સંસ્થાપ્ય સ્વયં ગેહમુપાગમત્ 3.3.6.
અડધી સૈના ત્યાં રાખી, પોતે ઘર તરફ ગયા.
સૂકરક્ષેત્રમાસાદ્ય યુદ્ધાય સમુપસ્થિતૌ
સૂકરક્ષેત્રે પહોંચી બંને યુદ્ધ માટે તૈયાર થયા.
સ્વસૈન્યૈઃ સહ સંપ્રાપ્ય મહદ્યુદ્ધમકારયન્
પોતપોતાની સૈન્ય સાથે ભેગા થઈને ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
સંકુલશ્ચ મહાનાસીદ્દારુણો લોમહર્ષણઃ
મોટું અને ભયાનક યુદ્ધ થયું, જે જોઈને રોમાચંન થઈ ગયો.
ભયભીતા પરે તત્ર જ્ઞાત્વા રાત્રિં તમોવૃતામ્
ત્યાં બીજાઓ ભયથી ભરાયા, કારણ કે રાત અંધકારથી ઘેરી ગઈ હતી એ જાણીને.
પ્રદ્યોતાદ્યાશ્ચ તે વીરા દેહલીં પ્રતિ સંયયુઃ
પ્રદ્યોત અને બીજા વીરોએ દેહળી તરફ આગળ વધ્યા.
ધુંધુકારશ્ચ પ્રદ્યોતં હૃદિ બાણૈરતાડયત્
ધુંધુકારએ પ્રદ્યોતના હૃદયમાં તીરો મારીને ઘાયલ કર્યો.
ભ્રાતરં નિહતં દૃષ્ટ્વા વિદ્યોતશ્ચ મહાવલઃ
પોતાના ભાઈને મારેલો જોઈને, મહાબળવાન વિદ્યોત દુ:ખી થયો.
ત્રિભિશ્ચ તોમરૈઃ સોઽપિ મૂર્છિતો ભૂમિમાગમત્
પછી તે ત્રણ ભાલોથી ઘાયલ થઈને બેભાન પડ્યો.
તદા કૃષ્ણકુમારોઽસૌ ગજસ્થસ્ત્વરિતો યયૌ
એ સમયે કૃષ્ણકુમાર હાથી પર ચડીને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
ભલ્લેન તેન સંભિન્નો મૃતઃ સ્વર્ગપુરં યયૌ 3.3.6.
તે તીરે ઘાયલ થયો અને મૃત્યુ પામીને સ્વર્ગપુરિ ગયો.
રત્નાભાનુર્મહાવીરોઽયુધ્યત્તેન સમન્વિતઃ
રત્નાભાનુ મહાવીર પણ તેના સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
લક્ષણં સહિતં તાભ્યાં ક્રુદ્ધં તં સમયુધ્યત
લક્ષણ એ બંને સાથે મળીને ક્રોધથી તેની સામે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
રુદ્રાસ્ત્રૈર્મોહયામાસ લક્ષણં બલવત્તરમ્
રુદ્રાસ્ત્રોથી તેણે શક્તિશાળી લક્ષણને મૂંઝવણમાં મૂકી દીધો.
ધુંધુકારં મહીરાજં વૈષ્ણવૈઃ સમમોજયન્
તેમણે ધુંધુકાર મહારાજને વૈષ્ણવો સાથે મળીને હરાવ્યો.
ઉભૌ સમબલૌ વીરૌ ગજપૃષ્ઠસ્થિતૌ રણે
બંને સમાન બળવાન વીરોએ યુદ્ધમાં હાથીની પીઠ પર ઊભા રહીને લડ્યા.