મંત્રદાતા ગુરુઃ ખ્યાતસ્સપ્તમઃ પરિકીર્તિતઃ
મંત્ર આપનાર ગુરુ સાતમા ગુરુ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
દૃષ્ટદેવં ચ યો હિત્વા અદૃષ્ટં ચ નિષેવતે
જે દેખાતા દેવને છોડી અદેખાતા દેવની સેવા કરે,
યથા પિતા જ્યેષ્ઠપિતા કનીયાંશ્ચ તથા દ્વિજાઃ 2.1.6.
જેમ પિતા, મોટાપિતા અને નાના હોય છે, તેમ દ્વિજ પણ હોય છે.
આચાર્યો બ્રહ્મણો મૂર્તિઃ પિતા મૂર્તિઃ પ્રજાપતેઃ
ગુરુ બ્રહ્માનું સ્વરૂપ છે; પિતા પ્રજાપતિનું સ્વરૂપ છે.
પિતા મેરુર્વ શિષ્ઠઃ સ્યાદ્ધર્મમૂર્તિઃ સનાતનઃ
પિતા મેરુ પર્વત જેવો શ્રેષ્ઠ છે; એ ધર્મનું સનાતન સ્વરૂપ છે.
પિતામહં ચ પિત્રગ્રે હવ્યકવ્યૈશ્ચ તર્પયેત્
પિતાને પહેલાં, દાદાને હવ્ય-કવ્યથી તૃપ્તિ આપવી જોઈએ.
તસ્ય પાદોદકસ્નાનાદ્ગંગા નાર્હતિ કેવલમ્
પિતાના પગના પાણીથી સ્નાન કરવું એ ગંગામાં સ્નાન કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ છે.
દ્વાત્રિં શત્કુંડકશિલાસ્પર્શને યાદૃશં ફલમ્
બત્રીસ તીર્થ શિલા સ્પર્શવાથી જે ફળ મળે છે,
શતમાતૃવરિષ્ઠાશ્ચ પિતામહ્યાશ્ચ પોષણે
શત જેટલી શ્રેષ્ઠ માતાઓ અને દાદીઓ પોષણમાં,
ગુરુવર્ણનમ્ શ્રવણેપિ ચ ધર્માત્મઞ્છ્રૂયતાં યન્મયા પુરા
ગુરુનું વર્ણન: ધર્મ વિશે મેં પહેલાં જે સાંભળ્યું, એ સાંભળો.
પૃષ્ટોવોચન્મહાતેજા વિરિંચો ભગવાન્પ્રભુઃ
પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યા ત્યારે તેજસ્વી અને મહાન ભગવાન બ્રહ્માએ બોલ્યા.
ઇતિહાસપુરાણાનિ શ્રુત્વા ભક્ત્યા દ્વિજોત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, જ્યારે તમે ભક્તિપૂર્વક ઇતિહાસ અને પુરાણો સાંભળો છો,
સાયં પ્રાતસ્તથા રાત્રૌ શુચિર્ભૂત્વા શૃણોતિ યઃ
જે વ્યક્તિ શુદ્ધ રહીને સાંજે, સવારે અને રાત્રે એ સાંભળે છે,
પ્રત્યૂષે ભગવાન્બ્રહ્મા દિનાંતે તુષ્યતે હરિઃ
પ્રભાતે ભગવાન બ્રહ્મા પ્રસન્ન થાય છે અને દિવસના અંતે હરિ સંતોષ પામે છે.
શુક્લવસ્ત્રધરશ્ચૈવ ચૈલાજિનકુશોત્તરઃ
સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, કપડાં, મૃગચર્મ અને કુશા ઉપર રાખીને,
દિક્પતિભ્યો નમસ્કૃત્ય ઊઁકારાધિષ્ઠિતાનપિ
દિશાઓના રક્ષકોને અને 'ઉ' અક્ષરથી શાસિત દેવતાઓને વંદન કરીને,
પુસ્તકં ધર્મશાસ્ત્રસ્ય ધર્માધિષ્ઠાનશાશ્વતમ્
ધર્મશાસ્ત્રનું શાશ્વત ગ્રંથ, જે ધર્મનો આધાર છે, તે મૂકવું જોઈએ.
જામલાનાં ગણપતિર્ડામરાણાં શતક્રતુઃ
જામલાઓમાં ગણપતિ અને ડામરાઓમાં શતક્રતુ ઇન્દ્ર છે.
આદિત્યો વાસુદેવશ્ચ માધવો રામકેશવૌ ।। 2.1.7.
આદિત્યોમાં વાસુદેવ, માધવ અને રામકેશવ પણ છે.
વનમાલી મહાદેવઃ સપ્તાનાં સપ્તપર્વસુ અથ ચાદિપુરાણસ્ય વિરિંચિઃ પરિકીર્તિતઃ
વનમાળી મહાદેવ સાતના સાત વિભાગોમાં છે; અને પુરાણના આદિરૂપે વિરિંચિ કહેવાય છે.
શુદ્ધૌદનં યવક્ષીરં પાયસં કૃશરં તથા
શુદ્ધ ભાત, જવનું દૂધ, પાયસ અને કૃશર પણ,
શાલિભક્તં સગોધૂમં તિલાક્ષતવિમિશ્રિતમ્
શાલી ભાત, ગોધૂમ સાથે, તિલ અને અખંડિત ધાન સાથે મિશ્રિત,
પૃથક્પૃથક્ચૈવ કાંસ્યે વિન્યસેદ્દિક્ષુ મધ્યતઃ
તેને અલગ અલગ કાંસાના વાસણમાં, દિશાઓમાં અને મધ્યમાં મૂકવું જોઈએ.
શીતોદકં મધુ ક્ષીરં સિતેક્ષ્વોશ્ચ રસો ગુડઃ
ઠંડું પાણી, મધ, દૂધ, સફેદ ઇખલાનો રસ અને ગુડ,
શાલિતંડુલપ્રસ્થં તુ તદર્ધં વા તદર્ધકમ્
એક પ્રસ્થ ભાત, અથવા તેનો અર્ધો, અથવા એનો અર્ધો ભાગ,
ક્ષીરં ભાગાષ્ટકં ગ્રાહ્યં સપ્તભાગેન સંસ્થિતમ્
દૂધ આઠ ભાગમાં લેવાય, તે સાત ભાગમાં વિભાજિત કરવામાં આવે.
અશીતિપલમાનેન સિદ્ધમાસાદયેત્તતઃ
પચાસ પલાના માપથી તે યોગ્ય રીતે તૈયાર કરવું જોઈએ.
ગુડમિશ્રેણ યો દદ્યાત્સંપર્કો જાયતે ક્વચિત્ ગૃહીત્વા યાચકઃ શુદ્ધઃ શૃણુત દ્વિજસત્તમાઃ
જે ગુડ સાથે મિશ્રિત આપશે, ક્યારેક સંબંધ ઊભો થાય છે; શુદ્ધ યાચક પામીને, સાંભળો હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
શૃણુતે વાધીયાનો યો દદ્યાદ્ધસ્તે ચ પુસ્તકમ્ 2.1.7.
જે ભક્તિપૂર્વક સાંભળે છે, અથવા પુસ્તક કોઈના હાથમાં આપે છે, તેને પુણ્ય મળે છે.
પૂર્વસ્થઃ શ્રાવકો વિપ્રો વિખ્યાતસ્તસ્યદક્ષિણે
શ્રોતાએ, જે વિદ્વાન બ્રાહ્મણ હોય, તે વાચકના સામે અને જમણા બાજુ બેસવો જોઈએ.