અનંતસ્ય ભવેત્પદ્મં વાસુકેઃ સ્યાત્તથોત્પલમ્
અનંતને કમળ મળે છે, અને વાસુકીને પણ ઉત્પલ મળે છે.
પદ્મસ્ય તુ ભવેત્પદ્મં શૂલં પદ્મેતરસ્ય તુ 1.36.
પદ્માને કમળ મળે છે, અને પદ્મા સિવાયના માટે શૂળ છે.
અનંતકપિલૌ વિપ્રૌ ક્ષત્રિયૌ શંખવાસુકી પદ્મકર્કોટકૌ શૂદ્રૌ સદા જ્ઞેયૌ મનીષિભિઃ
અનંત અને કપિલ બ્રાહ્મણ છે, શંખ અને વાસુકી ક્ષત્રિય છે; પદ્મા અને કર્કોટક શૂદ્ર છે, આ રીતે જ્ઞાની લોકો હંમેશા જાણે.
અનંતકુલિકૌ વર્ણતો બ્રહ્મસંભવૌ
અનંત અને કુલિકા જાતિથી બ્રહ્મા પરથી જન્મેલા છે.
તક્ષકશ્ચ મહાપદ્મ ઈષત્પીતૌ બભૂવતુઃ
તક્ષક અને મહાપદ્મા થોડા પીળા થયા.
હયં યાનં વૃષં છત્રં રાજાનમથ પાવકમ્
ઘોડો, વાહન, વાછરડો, છત્રી, રાજા અને અગ્નિ.
પૂર્ણકુમ્ભઃ પતાકા ચ કાંચનં મણયસ્તથા એતેષાં દર્શનં શ્રેષ્ઠં કન્યા ચૈકપ્રસૂયિકા
પૂર્ણ કુંભ, ધ્વજ, સોનું અને રત્નો; આ વસ્તુઓનું દર્શન શ્રેષ્ઠ છે, અને એક જ માતાથી જન્મેલી કન્યા.
ચતુઃષષ્ટિઃ સમાખ્યાતા ભોગિનો યે તુ પન્નગાઃ । અદૃશ્યાસ્તેષુ ષટ્ત્રિંશદ્દૃશ્યાસ્ત્રિંશન્મહીચરાઃ
ચોસઠ પન્નગ ભોગી તરીકે ઓળખાય છે; તેમાં છત્રીસ અદૃશ્ય છે, અને ત્રીસ જમીન પર ચાલે છે.
વિંશચ્ચ સ્રગ્વિણઃ પ્રોક્તાઃ સપ્ત મંડલિનસ્તથા । રાજીવન્તો દશ પ્રોક્તા દર્વ્યઃ ષોડશ પંચ ચ
વીસ ફૂલમાળ પહેરનાર છે, સાત ગોળાકાર છે, દસ કમળ જેવા છે, અને સોળ તથા પાંચ દર્વ્ય તરીકે ઓળખાય છે.
દુંદુભો ડુંડુભશ્ચૈવ ચેટભશ્ચેંદ્રવાહનઃ એવમેવ તુ સર્પાણાં શતદ્વિનવતિ સ્મૃતમ્
દુંદુભી, દુંદુભ, ચેટભ અને ઇન્દ્રવાહન; આ રીતે સર્પોમાં એકસો નેવાં યાદ કરવામાં આવે છે.
વરાહકર્ણીં ગજપિપ્પલીં ચ ગાંધારિકાં પિપ્પલદેવદારુ
વરાહકર્ણી, ગજપિપ્પળી, ગાંધારિકા, પિપ્પલ અને દેવદારુ.
લક્ષણં સર્વૈનાગાનાં રૂપવર્ણૌ વિષં તથા ॥ 1.36.
સર્વ નાગોના લક્ષણ, રૂપ, રંગ અને ઝેર.
તસ્માત્સંપૂજયેન્નાગાન્સદા ભક્ત્યા સમન્વિતઃ
એથી, હંમેશા ભક્તિપૂર્વક નાગોની પૂજા કરવી જોઈએ.
શ્રાવણે માસિ પંચમ્યાં શુક્લપક્ષે નરા ધિપ । દ્વારસ્યોભયતો લેખ્યા ગોમયેન વિષોલ્બણાઃ
શ્રાવણ માસમાં, શુક્લપક્ષની પાંચમીના દિવસે, પુરુષોએ દ્વારની બંને બાજુ ગાયના લોટથી ભયંકર નાગો દોરવા જોઈએ.
પૂજયેદ્વિધિવદ્દ્વારં દધિદૂર્વાક્ષતૈઃ કુશૈઃ । ગંધપુષ્પોપહારૈશ્ચ બ્રાહ્મણાનાં ચ તર્પણૈઃ
દરવાજાને યોગ્ય રીતે દહીં, દુર્વા ઘાસ, અક્ષત, કુશ ઘાસ, સુગંધિત વસ્તુઓ, ફૂલો, ભેટ અને બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કરીને પૂજા કરવી જોઈએ.
યે ત્વસ્યાં પૂજંતીહ નાગાન્ભક્તિપુરઃસરાઃ।। ન તેષાં સર્વપતો વીર ભયં ભવતિ કર્હિચિત્
જે લોકો અહીં ભક્તિપૂર્વક નાગોની પૂજા કરે છે, તેમને ક્યારેય કોઈ દિશામાંથી કોઈ ભય રહેતું નથી.
અથાલેખ્ય નરો નાગાન્કૃષ્ણવર્ણાદિવર્ણકૈઃ
હવે, માણસે કાળાં અને અન્ય રંગોથી નાગોની ચિત્રાંકન કરવી જોઈએ.
પૂજયેદ્ગંધપુષ્પૈશ્ચ સર્પિઃ પાયસગુગ્ગુલૈઃ
તેને સુગંધિત વસ્તુઓ, ફૂલો, ઘી, મીઠા ભાત અને ગુગ્ગલથી પૂજા કરવી જોઈએ.
આસપ્તમાત્કુલાત્તસ્ય ન ભયં નાગતો ભવેત્
તેના કુળમાં સાત પેઢી સુધી નાગોથી કોઈ ભય રહેતું નથી.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણે શતર્દ્ધસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં બ્રાહ્મે પર્વણિ પંચમીકલ્પે ભાદ્રપદિકનાગપઞ્ચમીવ્રતવર્ણનં નામ સપ્તત્રિંશોધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના બ્રહ્મ પર્વમાં, પાંજરા દિવસના વિભાગમાં, ભાદરવા નાગપંચમી વ્રતનું વર્ણન કરતો સત્તત્રીસમો અધ્યાય છે.
સુમંતુરુવાચ તથા ચાશ્વયુજે માસિ પઞ્ચમ્યાં કુરુનંદન
સુમંતુએ કહ્યું: એ જ રીતે, અશ્વિન મહિનાની પાંજરા તારીખે, હે કુરુવંશી,
ઘૃતોદકાભ્યાં પયસા સ્નપયિત્વા વિશાંપતે
ઘી, પાણી અને દૂધથી નાગોને સ્નાન કરાવ્યા પછી, હે લોકોના સ્વામી,
યસ્ત્વસ્યાં વિધિવન્નાગાઞ્છુચિર્ભક્ત્યા સમન્વિતઃ
જે વ્યક્તિ શુદ્ધ અને ભક્તિથી, યોગ્ય રીતે આ દિવસે નાગોની પૂજા કરે છે,
નાગાઃ પ્રીતા ભવંતીહ શાંતિમાપ્નોતિ વા વિભો
નાગો અહીં પ્રસન્ન થાય છે, અને હે મહાન, તેને શાંતિ મળે છે.
ઇત્યેષ કથિતો વીર પઞ્ચમીકલ્પ ઉત્તમઃ । યત્રાયમુચ્યતે મંત્રઃ સર્વસર્પનિષેધકઃ
હે વીર, આ રીતે પાંજરા દિવસની શ્રેષ્ઠ વિધિ વર્ણવી છે, જેમાં સર્વ સર્પોને દૂર કરતો મંત્ર બોલવામાં આવે છે.
ૐ કુરુકુલ્લે ફટ્ સ્વાહા
ઓમ કુરુકુલ્લે ફટ સ્વાહા.
બ્રહ્મોવાચ વ્યોમ્નઃ પરં તિષ્ઠતિ યસ્તુ મગ્નઃ સ મુચ્યતે રુદ્ર ઇહાપિ દિંડી
બ્રહ્માએ કહ્યું: જે આકાશથી ઉપર સ્થિત છે, જો તે પતિત હોય તો પણ, હે રુદ્ર, અહીં દીંડી, તે મુક્ત થાય છે.
સ્થિત્વા પુરા બ્રહ્મશિરઃ કિલાસૌ પ્રગૃહ્ય તત્તસ્ય શિરઃકપાલમ્
પહેલાં, બ્રહ્માનું શિર લીધું અને તે શિરકપાળ તેનું બની ગયું.
નગ્નો યદા દારુવને મુનીનાં દૃષ્ટ્વા ચ તં ભૈક્ષ્યચરં સુરેશમ્ વિહાય દિંડિઃ સ તુ તાન્સુરર્ષીંસ્તતો રવેર્લોકમથાજગામ
જ્યારે દારુવનમાં મુનિઓએ તેને નગ્ન અને ભિક્ષા માટે ફરતા જોયા, ત્યારે દેવોના સ્વામી દીંડી તેમને છોડીને રવિના લોકમાં ગયો.
આગચ્છમાનં પ્રમથાસ્તમૂચુર્દેવેશ નિત્યં ભ્રમસે કિમર્થમ્
જ્યારે તે આવી રહ્યો હતો, ત્યારે પ્રમથાઓએ કહ્યું: 'હે દેવોના સ્વામી, તમે હંમેશા કેમ ફરતા રહો છો?'