રક્તવર્ણાઃ સુવર્ણાભાઃ પ્રવાલમણિસંનિભાઃ
જે લાલ રંગના છે, સોનાની જેમ ચમકતા છે, અથવા પ્રવાળ અને રત્ન જેવું દેખાય છે —
નાનાવિચિત્રરાજીભિરતસીવર્ણસન્નિભાઃ 1.36.
જે વિવિધ અને અદભૂત પટ્ટાવાળાં છે, અને અતસીના રંગ જેવા છે —
કાકોદરનિભાઃ કેચિદ્યે ચ અંજનસન્નિભાઃ
કેટલાક કાગડાની પેટ જેવી દેખાવા છે, અને કેટલાક કાજલ જેવી કાળી દેખાવા છે.
યસ્ય સર્પેણ દષ્ટસ્ય દંશમંગુષ્ઠમંતરમ્
જે વ્યક્તિને સાપ દંશે છે અને દંશનના નિશાન વચ્ચે એક અંગૂઠાની પહોળાઈ છે —
યસ્ય સર્પેણ દષ્ટસ્ય દંશં દ્વ્યંગુલમંતરમ્
જે વ્યક્તિને સાપ દંશે છે અને દંશનના નિશાન વચ્ચે બે આંગળની પહોળાઈ છે —
યસ્ય સર્પેણ દષ્ટસ્ય સાર્ધં દ્વ્યંગુલમzતરમ્
જે વ્યક્તિને સાપ દંશે છે અને દંશનના નિશાન વચ્ચે બે આંગળથી વધુ પહોળાઈ છે —
અનંતઃ પ્રેક્ષતે પૂર્વં વામપાર્શ્વે તુ વાસુકિઃ
અનંત પૂર્વ દિશા તરફ જુએ છે, જ્યારે વાસુકી ડાબી બાજુ પર છે.
ચલતે ભ્રમતે પદ્મો મહાપદ્મો નિમજ્જતિ
પદ્મા ચાલે છે અને ભટકે છે, મહાપદ્મા નીચે ડૂબી જાય છે.
સર્વેષાં કુરુતે રૂપં કુલિકઃ પન્નગોત્તમઃ
કુલિકા, સર્વ શ્રેષ્ઠ પન્નગ, બધા રૂપ ધારણ કરે છે.
દક્ષિણા તક્ષકસ્યોક્તા કર્કોટસ્ય તુ નૈર્ઋતી ઉત્તરા શંખપાલસ્ય ઐશાની કંબલસ્ય તુ
દક્ષિણ દિશા તક્ષકની કહેવાય છે, દક્ષિણ-પશ્ચિમ કર્કોટકની છે; ઉત્તર દિશા શંખપાલની છે અને ઉત્તર-પૂર્વ કમ્બલાની છે.
અનંતસ્ય ભવેત્પદ્મં વાસુકેઃ સ્યાત્તથોત્પલમ્
અનંતને કમળ મળે છે, અને વાસુકીને પણ ઉત્પલ મળે છે.
પદ્મસ્ય તુ ભવેત્પદ્મં શૂલં પદ્મેતરસ્ય તુ 1.36.
પદ્માને કમળ મળે છે, અને પદ્મા સિવાયના માટે શૂળ છે.
અનંતકપિલૌ વિપ્રૌ ક્ષત્રિયૌ શંખવાસુકી પદ્મકર્કોટકૌ શૂદ્રૌ સદા જ્ઞેયૌ મનીષિભિઃ
અનંત અને કપિલ બ્રાહ્મણ છે, શંખ અને વાસુકી ક્ષત્રિય છે; પદ્મા અને કર્કોટક શૂદ્ર છે, આ રીતે જ્ઞાની લોકો હંમેશા જાણે.
અનંતકુલિકૌ વર્ણતો બ્રહ્મસંભવૌ
અનંત અને કુલિકા જાતિથી બ્રહ્મા પરથી જન્મેલા છે.
તક્ષકશ્ચ મહાપદ્મ ઈષત્પીતૌ બભૂવતુઃ
તક્ષક અને મહાપદ્મા થોડા પીળા થયા.
હયં યાનં વૃષં છત્રં રાજાનમથ પાવકમ્
ઘોડો, વાહન, વાછરડો, છત્રી, રાજા અને અગ્નિ.
પૂર્ણકુમ્ભઃ પતાકા ચ કાંચનં મણયસ્તથા એતેષાં દર્શનં શ્રેષ્ઠં કન્યા ચૈકપ્રસૂયિકા
પૂર્ણ કુંભ, ધ્વજ, સોનું અને રત્નો; આ વસ્તુઓનું દર્શન શ્રેષ્ઠ છે, અને એક જ માતાથી જન્મેલી કન્યા.
ચતુઃષષ્ટિઃ સમાખ્યાતા ભોગિનો યે તુ પન્નગાઃ । અદૃશ્યાસ્તેષુ ષટ્ત્રિંશદ્દૃશ્યાસ્ત્રિંશન્મહીચરાઃ
ચોસઠ પન્નગ ભોગી તરીકે ઓળખાય છે; તેમાં છત્રીસ અદૃશ્ય છે, અને ત્રીસ જમીન પર ચાલે છે.
વિંશચ્ચ સ્રગ્વિણઃ પ્રોક્તાઃ સપ્ત મંડલિનસ્તથા । રાજીવન્તો દશ પ્રોક્તા દર્વ્યઃ ષોડશ પંચ ચ
વીસ ફૂલમાળ પહેરનાર છે, સાત ગોળાકાર છે, દસ કમળ જેવા છે, અને સોળ તથા પાંચ દર્વ્ય તરીકે ઓળખાય છે.
દુંદુભો ડુંડુભશ્ચૈવ ચેટભશ્ચેંદ્રવાહનઃ એવમેવ તુ સર્પાણાં શતદ્વિનવતિ સ્મૃતમ્
દુંદુભી, દુંદુભ, ચેટભ અને ઇન્દ્રવાહન; આ રીતે સર્પોમાં એકસો નેવાં યાદ કરવામાં આવે છે.
વરાહકર્ણીં ગજપિપ્પલીં ચ ગાંધારિકાં પિપ્પલદેવદારુ
વરાહકર્ણી, ગજપિપ્પળી, ગાંધારિકા, પિપ્પલ અને દેવદારુ.
લક્ષણં સર્વૈનાગાનાં રૂપવર્ણૌ વિષં તથા ॥ 1.36.
સર્વ નાગોના લક્ષણ, રૂપ, રંગ અને ઝેર.
તસ્માત્સંપૂજયેન્નાગાન્સદા ભક્ત્યા સમન્વિતઃ
એથી, હંમેશા ભક્તિપૂર્વક નાગોની પૂજા કરવી જોઈએ.
શ્રાવણે માસિ પંચમ્યાં શુક્લપક્ષે નરા ધિપ । દ્વારસ્યોભયતો લેખ્યા ગોમયેન વિષોલ્બણાઃ
શ્રાવણ માસમાં, શુક્લપક્ષની પાંચમીના દિવસે, પુરુષોએ દ્વારની બંને બાજુ ગાયના લોટથી ભયંકર નાગો દોરવા જોઈએ.
પૂજયેદ્વિધિવદ્દ્વારં દધિદૂર્વાક્ષતૈઃ કુશૈઃ । ગંધપુષ્પોપહારૈશ્ચ બ્રાહ્મણાનાં ચ તર્પણૈઃ
દરવાજાને યોગ્ય રીતે દહીં, દુર્વા ઘાસ, અક્ષત, કુશ ઘાસ, સુગંધિત વસ્તુઓ, ફૂલો, ભેટ અને બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કરીને પૂજા કરવી જોઈએ.
યે ત્વસ્યાં પૂજંતીહ નાગાન્ભક્તિપુરઃસરાઃ।। ન તેષાં સર્વપતો વીર ભયં ભવતિ કર્હિચિત્
જે લોકો અહીં ભક્તિપૂર્વક નાગોની પૂજા કરે છે, તેમને ક્યારેય કોઈ દિશામાંથી કોઈ ભય રહેતું નથી.
અથાલેખ્ય નરો નાગાન્કૃષ્ણવર્ણાદિવર્ણકૈઃ
હવે, માણસે કાળાં અને અન્ય રંગોથી નાગોની ચિત્રાંકન કરવી જોઈએ.
પૂજયેદ્ગંધપુષ્પૈશ્ચ સર્પિઃ પાયસગુગ્ગુલૈઃ
તેને સુગંધિત વસ્તુઓ, ફૂલો, ઘી, મીઠા ભાત અને ગુગ્ગલથી પૂજા કરવી જોઈએ.
આસપ્તમાત્કુલાત્તસ્ય ન ભયં નાગતો ભવેત્
તેના કુળમાં સાત પેઢી સુધી નાગોથી કોઈ ભય રહેતું નથી.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણે શતર્દ્ધસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં બ્રાહ્મે પર્વણિ પંચમીકલ્પે ભાદ્રપદિકનાગપઞ્ચમીવ્રતવર્ણનં નામ સપ્તત્રિંશોધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના બ્રહ્મ પર્વમાં, પાંજરા દિવસના વિભાગમાં, ભાદરવા નાગપંચમી વ્રતનું વર્ણન કરતો સત્તત્રીસમો અધ્યાય છે.