દાનમેતત્પ્રશંસંતિ સ્ત્રીણાં રાજ ન્વિશેષતઃ
રાજા, ખાસ કરીને સ્ત્રીઓમાં આ દાનની ખૂબ પ્રશંસા થાય છે.
કૃષ્ણેષ્ટસુંદરદરીસ્રવણાકુલેન ગંધર્વસિદ્ધવનિતાશતસેવિતેન
કૃષ્ણ, જે અતિ સુંદર અને સૌના મનભાવે છે, અને જ્યાં ઝરણાં વહે છે, ત્યાં સેંકડો ગાંધીર્વ, સિદ્ધ અને દેવસ્ત્રીઓ તેની સેવા કરે છે.
હેમાચલદાનવિધિવર્ણનમ્ યસ્ય પ્રસાદાદ્ભવનં વૈરિચ્યં યાતિ માનવઃ
જેના કૃપાથી મનુષ્ય વિરિંચિના ધામમાં પહોંચે છે.
ઉત્તમઃ પલસાહસ્રો મધ્યમઃ પઞ્ચભિઃ શતૈઃ
શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ હજાર પલાં આપે છે, મધ્યમ વ્યક્તિ પાંચસો પલાં આપે છે.
દદ્યાદેકપલાદૂર્ધ્વં યથાશક્ત્યા વિચક્ષણઃ
વિવેકી વ્યક્તિએ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે ઓછામાં ઓછું એક પલ તો આપવું જોઈએ.
વિષ્કંભશૈલાંસ્તદ્વચ્ચ કૃત્વા મંત્રમુદીરયેત્
એવી રીતે વિષકંભ પર્વતો બનાવીને મંત્ર બોલવો જોઈએ.
યસ્માદનંતફલદસ્તસ્માત્પાહિ શિલોચ્ચય
તમે અનંત ફળ આપો છો, તેથી પથ્થરનાં ઢગલા, રક્ષણ કરો.
હેમપર્વતરૂપેણ તસ્માત્પાહિ નગોત્તમ
સોનાના પર્વતરૂપે, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, રક્ષણ કરો.
સ યાતિ પરમં સ્થાનં યત્ર દેવો મહેશ્વરઃ
એ વ્યક્તિ એ મહાન સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે જ્યાં મહેશ્વર દેવ વસે છે.
હેમાચલાત્પરં દાનં ન ચાન્યદ્વિદ્યતે ક્વચિત્
હેમાચલનું દાન કરતાં વધુ મહાન દાન ક્યાંય નથી.
હૈમં મહીંદ્રમણિશૃંગશતૈરુપેતં લોકાધિપાષ્ટકયુતં સહિતં મુનીન્દ્રૈઃ
સોનાની અને રત્નોથી શોભિત પર્વતોના હજારો શિખરો સાથે, દુનિયાના દસ હજાર રાજાઓ અને મહાન ઋષિઓ સાથે શોભાયમાન છે.
તિલાચલદાનવિધિવર્ણનમ્ યત્પ્રદાનાન્નરો યાતિ વિષ્ણુલોકમનુત્તમમ્
જેનું દાન આપવાથી મનુષ્ય વિષ્ણુના અતુલ્ય લોકમાં પહોંચે છે.
તિલાઃ પવિત્રમતુલં પવિત્રાણાં ચ પાવનમ્
તલ પવિત્ર છે, બેસમો છે અને પવિત્ર વસ્તુઓમાં સૌથી વધુ પવિત્રતા લાવે છે.
મધુકૈટભનામાનાવાસ્તાં દિતિસુતૌ પુરા
પહેલાં દિતિના બે પુત્રો, મધુ અને કૈટભ, હતા.
સહસ્રં કિલ વર્ષાણાં ન વ્યજીવત દાનવઃ
દાનવ હજાર વર્ષ સુધી જીવી શક્યો નહોતો.
પતિતશ્ચ ધરાપૃષ્ઠે કણશો લવશસ્તથા
એ પૃથ્વી પર દાણા અને કણો રૂપે પડ્યો.
હતશ્ચ હરિણા યુદ્ધે સ મધુર્બલિનાં વરઃ
મધુ, બળવાનમાં શ્રેષ્ઠ, હરી દ્વારા યુદ્ધમાં મારવામાં આવ્યો.
મેદિનીતિ તતઃ સંજ્ઞામવાપાચલ ધારિણી
તે કારણે પર્વતોને ધારણ કરતી પૃથ્વીનું નામ 'મેદિની' પડ્યું.
સ્તુતિભિશ્ચ પરં સ્તુત્વા ઊચુસ્ત્રિદશપુંગવમ્ દેવા ઊચુઃ ત્વયા ધૃતં જગદ્દેવ ત્વયા સૃષ્ટં તથૈવ ચ
દેવતાઓએ સ્તુતિઓથી ખૂબ જ વખાણ કરીને અમર લોકોના નેતા પાસે કહ્યું: 'હે દેવ, તમે જગતને ધારણ કરો છો અને તમે તેને સર્જ્યું છે.'
ત્વયીશ લીયતે સર્વં ત્વયૈવ મધુસૂદન
હે મધુસૂદન, સર્વે વસ્તુઓ તમારી અંદર લય પામે છે અને માત્ર તમે જ એ કરો છો.
પાલયંતુ ચ દેવેશ હવ્યકવ્યાનિ સર્વદા 4.199.
હે દેવોના સ્વામી, હંમેશા દેવો અને પિતૃઓને અર્પણ કરાયેલા હવન અને પિંડનું રક્ષણ કરો.
નહિ દૈત્યાઃ પિશાચા વા વિપ્રં કુર્વંતિ ભારત
હે ભારત વંશજ, દૈત્ય કે ભૂતકેળા બ્રાહ્મણને ક્યારેય નુકસાન પહોંચાડતા નથી.
શ્રુત્વા સુરાણાં તદ્વાક્યં વિષ્ણુસ્તાનિદમબ્રવીત્
દેવતાઓના એ વચન સાંભળી, વિષ્ણુએ તેમને આ રીતે કહ્યું.
શુક્લપક્ષે તુ દેવાનાં સંપ્રદદ્યાત્તિલોદકમ્
શુક્લપક્ષમાં દેવોને તિલ સાથે પાણી અર્પણ કરવું જોઈએ.
તિલૈઃ સપ્તાષ્ટભિર્વાપિ સમર્પિતજલાંજલિઃ
સાત કે આઠ તિલ લઈને, પાણીની અંજલિ અર્પણ કરવી જોઈએ.
શ્વકાકોપહતં યચ્ચ પતિતાદિભિરેવ ચ
જે વસ્તુ કૂતરા, કાગડા કે પતિત વ્યક્તિઓથી અશુદ્ધ થઈ હોય—
એતૈર્મૃતૈસ્તિલૈર્યસ્તુ કૃત્વા પર્વતમુત્તમમ્
જે કોઈ મૃત તિલોથી મહાન પર્વત બનાવે છે—
ઉત્તમો દશભિર્દ્રોણૈર્મધ્યમઃ પંચભિર્મતઃ
દસ દ્રોણથી શ્રેષ્ઠ, પાંચ દ્રોણથી મધ્યમ માનવામાં આવે છે.
પૂર્વવચ્ચાપરં સર્વં વિષ્કંભપર્વતાદિકમ્
પહેલાની જેમ, બાકી બધું—જેમ કે આધાર પર્વત—
યસ્માન્મધુવધે વિષ્ણોર્દેહસ્વેદસમુદ્ભવાઃ
મધુના સંહાર સમયે, વિષ્ણુના શરીરનાં પરસેવેમાંથી તિલ ઉત્પન્ન થયા હતા,