ભુવનપ્રતિષ્ઠાવર્ણનમ્ ઇહ લોકે પરે ચૈવ કીર્તિરત્યદ્ભુતા તથા
આ જગતમાં અને પરલોકમાં પણ, યશ અતિ આશ્ચર્યજનક હોય છે.
સદ્ગતિં ચ તથા યાંતિ સર્વે પિતૃપિતામહાઃ
અને બધા પિતૃઓ અને પિતામહો પણ ઉત્તમ ગતિને પામે છે.
સ્થાપનાત્સર્વદેવાનાં કથં સ્યાદ્યદુનંદન
યદુનંદન, બધા દેવતાઓની સ્થાપનાથી સુખ કેવી રીતે થાય છે?
શૃણુષ્વૈકમના ભૂત્વા ગુહ્યં પરમમુત્તમમ્
મન એકાગ્ર કરીને સાંભળ, હું તને સર્વોત્તમ ગુપ્ત વાત કહું છું.
ભુવનાનાં સમાસેન પ્રતિષ્ઠાં કથયામિ તે
હું તને સંક્ષેપમાં ભુવનોની સ્થાપના સમજાવીશ.
પ્રેતાઃ પિશાચા ભૂતાશ્ચ સ્થાપિતાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ
આથી ભૂત, પિશાચ અને પ્રેતો શાંત થાય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
પુણ્યે તિથૌ શિવક્ષેત્રે દિને સૌમ્યગ્રહાન્વિતે
શુભ તિથિએ, શિવના પવિત્ર સ્થળે, અને શુભ ગ્રહો સાથેના દિવસે,
અભિન્નાંગં દૃઢં શુદ્ધં શુદ્ધસ્ફટિકવર્ચસમ્
એક એવી મૂર્તિ લાવવી જોઈએ જે અખંડ, મજબૂત, શુદ્ધ અને શુદ્ધ સ્ફટિક જેવી તેજસ્વી હોય.
ચાતુર્વર્ણ્યકમાનીય વિચિત્રં ચિત્રકર્મણિ
ચારે વર્ણની અને વિવિધ કલાથી શોભાયમાન એવી મૂર્તિ લાવવી જોઈએ.
સંપૂજયિત્વા યત્નેન દિવ્યવાસોવિભૂષણૈઃ 4.191.
દિવ્ય વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરવી જોઈએ.
શંખભેરીનિનાદૈશ્ચ ગીતમંગલનિસ્વનૈઃ
શંખ અને ભેરીના નાદ સાથે, અને શુભ ગીત સંગીતથી,
આચાર્યમપિ સંપૂજ્ય વાસોભિર્ભૂષણૈસ્તથા
અને આચાર્યની પણ વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી પૂજા કરવી જોઈએ.
મધ્યે ચ લેખયેદ્રાજઞ્જંબૂદ્વીપં સવિસ્તરમ્
મહારાજા, વચ્ચે જાંબુદ્વીપને સંપૂર્ણ રીતે વિગતે દોરાવવું જોઈએ.
દિશાસુ લોકપાલાનાં પુરોઽષ્ટૌ સુરસંયુતાઃ
દિશાઓમાં લોકપાળોના આઠ શહેરો અને દેવતાઓ સાથે દોરવા જોઈએ.
સાગરાઃ સપ્ત ચાત્રૈવ નદ્યો હ્રદાઃ સરાંસિ ચ
ત્યાં સાત સાગરો, નદીઓ, તળાવો અને સરોવર પણ દર્શાવવાના છે.
બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદીનાં ભુવનાનિ યથાક્રમમ્
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને અન્ય દેવતાઓના લોકો યોગ્ય ક્રમમાં દર્શાવવાના છે.
દેવદાનવગન્ધર્વા યક્ષ રાક્ષસપન્નગાઃ
દેવતાઓ, દાનવો, ગંધર્વો, યક્ષો, રાક્ષસો અને સાપો પણ દર્શાવવાના છે.
સુપર્ણાદ્યાશ્ચ વિહગા નાગાશ્ચૈરાવતાદયઃ
સુપરણ જેવા પક્ષીઓ અને ઐરાવત જેવા નાગો પણ તેમાં સમાવવાના છે.
એવંવિધં પટં રાજન્કારયિત્વા સુશોભનમ્
મહારાજા, આવો સુંદર ચિત્રવાળો કપડો તૈયાર કરાવવો જોઈએ.
તત્તેજસા વૃતં ભૂયો મહતોગ્રેણ સર્વતઃ 4.191.
તે કપડાને ચારે બાજુથી મહાન અને ભયાનક તેજથી ઘેરી લેવાયું છે.
ભૂતાદિના તથાકાશં ભૂતાદિર્મહતા તથા
પાંચ મહાભૂત અને આકાશ, તેમજ મહતત્વ પણ તેમાં સમાવાયેલ છે.
અવ્યક્તં તમસા વ્યાપ્તં તમશ્ચ રજસા તથા
અવ્યક્તને અંધકારે ઘેરી લીધું છે અને અંધકારને પણ રજોગુણે આવરી લીધું છે.
એવમાવરણોપેતં બ્રહ્માંડમખિલં નૃપ
મહારાજા, આ રીતે આખું બ્રહ્માંડ આવા આવરણોથી ઘેરાયેલું છે.
એતત્સર્વં પટસ્થં તુ કૃત્વા ચિત્રમયં સુધીઃ
વિદ્વાન પુરુષે આ બધું કપડાં પર સુંદર રીતે ચિત્રરૂપે દોરવું જોઈએ.
પૂજયેદ્યેન વિધિના તત્સમાસેન મે શૃણુ
પછી તે નિર્ધારિત રીતથી તેની પૂજા કરવી જોઈએ; તેનું સારાંશ હવે મારી પાસેથી સાંભળો.
તત્ર કુણ્ડાનિ ચત્વારિ ચતુરસ્રાણિ કારયેત્
ત્યાં ચાર ચોરસ હવનકુંડ તૈયાર કરવા જોઈએ.
યજ્ઞોપકરણોપેતૌ વસ્ત્રાભરણભૂષિતૌ
તેમાં યજ્ઞના સાધનો, વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી શોભિત કરવું જોઈએ.
પટે સ્થિતાનાં દેવાનાં મંત્રૈરોંકારપૂર્વકૈઃ
કપડાં પર દોરેલા દેવતાઓને ઓમથી શરૂ થતા મંત્રોથી પૂજા કરવી જોઈએ.
આચાર્યેણસમં કુર્યાત્પૂજામગ્રે પટસ્ય તુ
આચાર્ય સાથે મળીને, તે કપડાંની સામે પૂજા કરવી જોઈએ.
બ્રહ્માંડોદરવર્તીનિ ભુવનાનિ ચતુર્દશ 4.191.
બ્રહ્માંડની અંદર વસતા ચૌદ લોક પણ દર્શાવવાના છે.