અનેન વિધિના દત્ત્વા યત્પુણ્યં સ્યાન્નરોત્તમ
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, આ રીતે દાન આપવાથી જે પુણ્ય મળે છે—
આસીદાદિયુગે રાજા સુદ્યુમ્નો નામ ભારત
પ્રથમ યુગમાં, હે ભારત, સુદ્યુમ્ન નામનો એક રાજા હતો.
તતઃ સંસ્થાપ્ય તનયં રાજા રાજ્યે વનં યયૌ
પછી રાજાએ પોતાના પુત્રને રાજ્ય સોંપી, પોતે વનમાં ગયો.
પ્રવિશ્ય ચ વનં ઘોરં તપસ્તીવ્રં ચચાર હ
તે ભયાનક વનમાં પ્રવેશી, રાજાએ કઠિન તપ કર્યા.
કાલેન મહતા રાજા દિષ્ટાંતમગમત્પુરા
લાંબા સમય પછી રાજા પોતાના ભાગ્યે લખાયેલા અંતે પહોંચ્યો.
અતીત્ય શક્રલોકાદીન્બ્રહ્મલોકમિતો ગતઃ
રાજાએ ઇન્દ્રલોક અને બીજા લોકોથી આગળ જઈ, અહીંથી બ્રહ્માલોકમાં પ્રવેશ કર્યો.
દિવ્યં કનકચિત્રાંગં રત્નાલંકૃતવિગ્રહમ્ 4.177.
તેને સોનાની ચિહ્નોથી શોભિત અને રત્નોથી સજ્જ એક દિવ્ય દેહ મળ્યો.
આસ્તે ચાનુદિનં સોઽથ દિવ્યભોગવિવર્જિતઃ
ત્યાં તે રોજે રોજ રહેતો, પણ તેને દિવ્ય સુખો મળતા નહોતા.
બુભુક્ષયા નરશ્રેષ્ઠ તથાત્યંતપિપાસયા
હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, તેને ભારે ભૂખ અને તીવ્ર તરસ સતાવતી હતી.
ભગવન્બ્રહ્મલોકોઽયં સર્વદોષવિવર્જિતઃ
તે કહે છે: 'હે ભગવાન, આ બ્રહ્માનો લોક છે, જે બધાં દોષોથી મુક્ત છે.'
કેન કર્મ વિપાકેન ક્ષુધા મે નાપસર્પતિ
‘કયા કર્મના પરિણામે મારી ભૂખ દૂર થતી નથી?’
નૈવ દત્તં તુ બહુલમાત્મવાદરતેન વૈ
‘હું આત્મકામમાં મગ્ન રહીને ઘણું દાન આપ્યું નહોતું.’
દાનં બંધાત્મકં મત્વા તસ્માદ્દત્તં ત્વયા ન હિ
‘દાન આપવું બંધનરૂપ છે એમ માનીને, તું દાન આપ્યું નહોતું.’
ઉપદેશપ્રદાનેન પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ
‘ઉપદેશ આપીને કૃપા કરવી જોઈએ.’
પ્રયચ્છ દ્વિજમુખ્યાનાં તેન તૃપ્તિમવાપ્સ્યસિ
‘શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને દાન આપ; એથી તને સંતોષ મળશે.’
ઇત્યુક્તઃ સમ્યગાગત્ય મર્ત્યલોકં મહીપતિઃ
આ રીતે કહ્યામાં, રાજા યોગ્ય રીતે મનુષ્યલોકમાં આવ્યો.
સ જગામ પુનઃ સ્વર્ગં લેભે તૃપ્તિં ચ શાશ્વતીમ્ 4.177.
પછી તે ફરી સ્વર્ગે ગયો અને શાશ્વત તૃપ્તિ પ્રાપ્ત કરી.
બ્રહ્માંડં યઃ પ્રયચ્છેત તેન દત્તં ચરાચરમ્
જે કોઈ બ્રહ્માંડનું દાન કરે છે, એના દાનથી ચાલતું અને અચળ બધું જ દાન થયેલું ગણાય છે.
તારયેત્કુલજાન્દત્ત્વા ભવિષ્યાંશ્ચ ન સંશયઃ
જે કોઈ આ દાન યોગ્ય કુટુંબને આપે છે, તે પોતાના કુળને અને તેમના ભવિષ્યના વંશને પણ ઉદ્ધાર કરે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
પુનર્માનુષ્યમભ્યેત્ય ધાર્મિકો જાયતે કુલે
પછી મનુષ્ય જન્મ પ્રાપ્ત કરીને, એ વ્યક્તિ સારા અને ધર્મી કુટુંબમાં જન્મે છે.
નારી વા પુરુષો વાપિ દાનસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ
સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, આ દાનની મહિમાથી,
સોઽપિ સદ્ગતિમાપ્નોતિ કિં પુનર્યઃ પ્રયચ્છતિ
એ વ્યક્તિને પણ ઉત્તમ ગતિ મળે છે—તો જે આપનાર છે, તેને તો કેટલી વધુ શુભતા મળે!
બ્રહ્માંડખંડયુગલં સકુલાચલં ચ દિગ્ભાગસાગરસરોવરસિદ્ધજુષ્ટમ્
બ્રહ્માંડના બે ભાગો, તેમના સાથે પર્વતો, દિશાઓ, સાગરો, સરોવરો અને સિદ્ધોનું નિવાસ—
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિસંવાદે બ્રહ્માંડદાનવિધિવર્ણનં નામ સપ્તસપ્તત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદમાં બ્રહ્માંડ દાનવિધિનું વર્ણન નામે એકસો સત્તરમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
કલ્પવૃક્ષદાનવિધિવર્ણનમ્ રમમાણસ્તયા સાર્દ્ધં બહુવર્ષગણાન્સ્થિતઃ
તે ત્યાં એ સ્ત્રી સાથે અનેક વર્ષો સુધી આનંદથી રહ્યો.
તતઃ સુરગણાઃ સર્વે પરં ત્રાસમુપાગતાઃ
પછી બધા દેવતાઓમાં ભારે ભય છવાઈ ગયો.
વૈશ્વાનરમુખા દેવા મહાદેવં ત્રિલોચનમ્
અગ્નિપ્રમુખ દેવતાઓ મહાદેવ ત્રિનેત્ર પાસે ગયા.
મયિ પ્રસન્ને વિબુધા દુર્લભં હિ ન કિંચન
હે દેવતાઓ, જ્યારે હું પ્રસન્ન હોઉં, ત્યારે કશું પણ મેળવવું અશક્ય નથી.
મોઘો ભવતુ દેવેશ ભીતાઃ સ્મ તનયસ્ય તે
હે દેવોના સ્વામી, અમને તમારા પુત્રથી ભય છે—આથી એ વ્યર્થ જ રહે.
અનપત્યશ્ચ દેવેશ ભવ ભૂતપતે સદા
હે ભૂતોના સ્વામી, તમે હંમેશા નિસંતાન જ રહો.