તસ્યૈવોદ્યાપનં કાર્યં માસિમાસિ નરોત્તમ
એનું પુનરાવર્તન દર મહિને કરવું જોઈએ, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ.
ઉદ્દિશ્ય શંકરં વિષ્ણું બ્રહ્માણં કુરુનન્દન 4.172.
શંકર, વિષ્ણુ અને બ્રહ્માને ઉદ્દેશીને, હે કુરુવંશી,
એષ ધર્મઘટો દત્તો બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકઃ
આ ધર્મઘટ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવરૂપે અર્પણ કરવામાં આવ્યો છે.
(ઇતિ ધર્મઘટદાનમંત્રઃ) અનેન વિધિના યસ્તુ ધર્મકુંભં પ્રયચ્છતિ
(આ રીતે ધર્મઘટ દાનનો મંત્ર છે) જે આ વિધિથી ધર્મકુંભ આપે છે,
અશ્વત્થરૂપી ભગવાન્પ્રીયતાં મે જનાર્દનઃ
ભગવાન જનાર્દન, જે અશ્વત્થ વૃક્ષરૂપે છે, મારા પર પ્રસન્ન થાય.
યઃ કરોતિ તરોર્મૂલે સેકં માસચતુષ્ટયમ્
જે ચાર મહિના સુધી વૃક્ષના મૂળમાં પાણી આપે છે,
સુસ્વાદુશીતસલિલા ક્લમનાશિની ચ પ્રાંતે પુરસ્ય પથિ પાંથસમાજભૂમૌ
શહેરના કિનારે, રસ્તાની બાજુએ, જ્યાં મુસાફરો ભેગા થાય છે, ત્યાં ઠંડું અને મીઠું પાણી થાક દૂર કરે છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે પ્રપાદાનવિધિવર્ણનંનામ દ્વિસપ્તત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીમહાપુરાણ ભવિષ્યના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિર સંવાદમાં 'વિશ્વામ માટેની વિધિનું વર્ણન' નામે એકસો બહોતેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
અગ્નીષ્ટિકાદાનવિધિવર્ણનમ્ યુધિષ્ઠિર ઉવાચ અગ્નીષ્ટિકા કથં દેયા શિશિરે શીતભીરુભિઃ
અગ્નિષ્ટિકા અર્પણ કરવાની વિધિનું વર્ણન.
અગ્નીષ્ટિકામહં પાર્થ કથયામિ નિબોધ તામ્। યથા યેન વિધાનેન સર્વસત્વસુખપ્રદામ્
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: શિયાળામાં, ઠંડાથી ડરતા લોકો અગ્નિષ્ટિકા કેવી રીતે અર્પણ કરે?
આદૌ માર્ગશિરે માસિ શોભને દિવસે શુભામ્
હે પાર્થ, હું તને અગ્નિષ્ટિકાની વિધિ સમજાવું છું. ધ્યાનથી સાંભળ, જે રીતે અને જેમ કરીને એ સર્વ જીવને સુખ આપે છે.
દેવાંગણે પથે ગેહે વિસ્તીર્ણે ચત્વરેથ વા
પ્રથમ, માર્ગશીર્ષ મહિનામાં, શુભ અને સુંદર દિવસે,
તતઃ પ્રજ્વાલયેદગ્નિં હુત્વા વ્યાહૃતિભિઃ ક્રમાત્
દેવસ્થાનના આંગણે, રસ્તા પર, ઘરમાં કે વિશાળ ચૌકમાં,
યદિ કશ્ચિત્ક્ષુધાર્થી સ્યાદ્ભોજ્યં તસ્મૈ પ્રકલ્પયેત્
પછી અગ્નિ પ્રગટાવવી, અને ક્રમશઃ પવિત્ર મંત્રો સાથે હોળી અર્પણ કરવી.
યઃ કરોતિ કથાઃ પાર્થ ન તાઃ શક્યા મયોદિતુમ્
જો કોઇ ભૂખ્યો હોય, તો તેના માટે ભોજન તૈયાર કરવું.
વદેલ્લોકઃ સુખાસીનો ન કેનાપિ નિવાર્યતે
હે પાર્થ, જે વાર્તાઓ અહીં કહેવામાં આવે છે, એ બધું હું કહી શકતો નથી.
તસ્ય પુણ્યફલં રાજ ન્કથ્યમાનં નિબોધ મે
લોકો આરામથી બેઠા રહીને વાતો કરે છે, તેમને કોઇ રોકતું નથી.
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ષષ્ટિવર્ષશતાનિ ચ 4.173.
હે રાજા, હવે મારી પાસેથી આ કર્મનું પુણ્ય અને ફળ સાંભળ.
ઇહ લોકેવતીર્ણશ્ચ ચતુર્વેદો દ્વિજો ભવેત્
એના ફળે, સાઠ હજાર વર્ષ અને છ હજાર વર્ષ ઉપરાંત,
ચૈત્યે સુરાંગણસભાવસથે સુભવ્યાં યેઽગ્નીષ્ટિકાં પ્રચુરકાષ્ઠવતીં પ્રદદ્યુઃ
આ દુનિયામાં, ચારેય વેદ જાણનારો દ્વિજ જન્મ મળે છે.
વિદ્યાદાનવિધિવર્ણનમ્ યુધિષ્ઠિર ઉવાચ બહુપ્રદાનં ગોદાનં ત્વત્તો વિદ્વઞ્છ્રુતં મયા
વિદ્યા દાનની વિધિનું વર્ણન.
સાંપ્રતં યદુશાર્દૂલ વિદ્યાદાનસ્ય યો વિધિઃ
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: હે વિદ્વાન, તારી પાસેથી મેં અનેક દાન અને ગૌદાન વિશે સાંભળ્યું છે.
યથા દેયં ફલં યચ્ચ દત્તેન કુરુનંદન
હવે, હે યદુશ્રેષ્ઠ, વિદ્યા દાનની વિધિ અને તેના ફળ વિશે મને કહો.
શુભેઽહ્નિ વિપ્રકથિતે ગોમયેન સુશોભનમ્
શુભ દિવસે, બ્રાહ્મણ દ્વારા જણાવ્યા મુજબ, ગૌમયથી સુંદર રીતે સજાવવું.
પુષ્પપ્રકરસંછન્નં સ્વસ્તિકાદિ વિભૂષિતમ્
ફૂલોથી સુંદર રીતે શોભાયેલું અને શુભ સ્વસ્તિક વગેરે ચિહ્નોથી સજાવેલું હોવું જોઈએ.
સૌવર્ણીં લેખની કાર્યા રૌપ્યં ચ મષિભાજનમ્
લખવા માટે સોનાની કલમ લેવાય અને શાહી માટે ચાંદીનું દવાત હોવું જોઈએ.
વિનીતશ્ચાપ્રમત્તશ્ચ તતઃ પ્રભૃતિ લેખકઃ
પછીથી લેખક વિનમ્ર અને સાવચેત રહેવું જોઈએ.
સમાનિ સમશીર્ષાણિ વર્તુલાનિ ધનાનિ ચ
લાઈનો સરખી, ઉપરથી સમાન અને અક્ષરો ગોળ અને સુંદર હોવા જોઈએ.
નિષ્પાદયિત્વા તચ્છાસ્ત્રં શૈવં વાપ્યથ વૈષ્ણવમ્
શૈવ કે વૈષ્ણવ જે પણ શાસ્ત્ર લખાયું હોય, તેને પૂર્ણ કરવું.
સંપૂજયિત્વા તચ્છાસ્ત્રં દેયં ગુણવતે તદા 4.174.
એ શાસ્ત્રની યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને પછી તે ગુણવાન વ્યક્તિને આપવું.