યેનાયુતં સહસ્રં વા ભોજિતં સ્યાદ્દ્વિજન્મનામ્ 4.169.
જે કોઈ દસ હજાર કે હજાર દ્વિજોને ભોજન કરાવે છે,
વારાણસ્યાં પુરા પાર્થ વણિગાપણજીવનઃ
વારાણસીમાં, હે પાર્થ, એક વખત એક વેપારી રહેતો હતો, જે વેપારથી ગુજરાન ચલાવતો હતો.
તસ્યાપણૈકદેશે તુ મુક્ત્વાંડં પાંડુરચ્છવિ
એના દુકાનના એક ખૂણે સફેદ છાલવાળું એક ઈંડું પડેલું હતું.
તદંડં વણિજા તેન દૃષ્ટં કારુણ્યબુદ્ધિના
એ ઈંડું વેપારીએ દયા ભરી દૃષ્ટિથી જોયું.
નિર્જગામ દિનૈઃ કૈશ્ચિદ્ભિત્વાંડં સર્પપોતકઃ
થોડા દિવસ પછી એ ઈંડું ફાટી, તેમાંમાંથી નાનું સાપ બહાર આવ્યું.
લિલિહે ઘૃતભાંડાનિ જિઘ્રે ચ ગંધસંચયાન્
એ ઘીનાં વાસણ ચાટતું અને સુગંધિત વસ્તુઓની સુગંધ લેતું.
વણિજા રક્ષ્યમાણઃ સ સ્નેહાચ્ચાહરહઃ પુનઃ
એ વેપારીના પ્રેમથી રોજ એ સાપનું રક્ષણ થતું અને એનું ધ્યાન રાખવામાં આવતું.
અથૈકસ્મિન્દિને ગંગાં ગતઃ સ્નાતું ત્રિલોકગામ્
પછી એક દિવસે એ વેપારી ત્રણેય લોકમાં વહેતી ગંગા નદીમાં સ્નાન કરવા ગયો.
વ્યવહર્તું સમારબ્ધં વણિક્પુત્રેણ ધીમતા
વ્યાપારીના બુદ્ધિશાળી પુત્રએ વેપાર શરૂ કર્યો હતો.
વ્યવહારાકુલતયા પાદયોરંતરેણ સઃ
વ્યવહારની ગભરાહટમાં તે પોતાના પગ વચ્ચે ફસાઈ ગયો.
જાનન્નપિ તદ્વૃત્તાંતં નિદાને નિયતેર્વશાત્ ।। 4.169.
બધું જાણતાં છતાં, અંતે કિસ્મતના વશમાં રહીને તેણે તેમ જ કર્યું.
સ મહીતઃ સમુત્થાય મૂર્દ્ધાનમવરુહ્ય ચ
તે જમીન પરથી ઊભો થયો અને માથું નમાવ્યું.
શરણાગતં પોષિતં ચ તવ પિત્રા પ્રિયંકરમ્
તારા પિતાએ શરણમાં આવેલા અને આશ્રય લીધેલા વ્યક્તિને સાચવીને ખુશી આપી.
અનંતરં કલકલઃ સંજાતો રોદતાં નૃણામ્
તત્કાળ લોકોમાં રડવાનો કલરવ ફાટી નીકળ્યો.
અચ્યુતાનંત ગોવિંદ કૃષ્ણકૃષ્ણેત્યુદીરયન્
તેઓ બોલી ઉઠ્યા: 'અચ્યૂત, અનંત, ગોવિંદ, કૃષ્ણ, કૃષ્ણ!'
કિં કૃતં મમ પુત્રેણ તવ પવ્રગ વિપ્રિયમ્
પવ્રગ, મારા પુત્રે તને શું ખોટું કર્યું કે તને ન ગમ્યું?
મૂર્ખ મિત્રં સુસંબંધં હીનજાતિજનો હિ યઃ
મૂર્ખ મિત્ર, ભલે જોડી મજબૂત હોય, નીચ જાતનો જ ગણાય.
તમુવાચ ચ સર્પોઽસૌ વાષ્પગદ્ગદયા ગિરા
પછી તે સાપે આંસુ ભરેલી અવાજે કહ્યું.
તદહં પશ્યતસ્તેઽદ્ય દશામ્યેનં નરાધિપ
રાજા, આજે તારી સામે હું તેને ડંખીશ.
સતાં માર્ગમપાક્રમ્ય પ્રયાતઃ કેન વાર્યતે
સારા માર્ગ છોડીને જતોને કોણ રોકી શકે?
ક્ષણમાત્રં પ્રતીક્ષસ્વ યાવદેવ શિશુર્મમ 4.169.
થોડો સમય રાહ જો, જ્યા સુધી મારો બાળક આવી જાય.
એવમુક્તા ગૃહં ગત્વા યતીનાં બ્રહ્મચારિણામ્
આવું કહીને, તે ઘેર ગઈ જ્યાં યતિઓ અને બ્રહ્મચારી રહેતા હતા.
સમુત્થાય તતઃ સર્વે બ્રાહ્મણા હૃષ્ટમાનસાઃ
પછી બધા બ્રાહ્મણો આનંદભેર ઊભા થયા.
વણિક્પુત્ર ચિરં જીવ નશ્યંતુ તવ શત્રવઃ
વેપારીના પુત્ર, તું લાંબું જીવીશ અને તારા દુશ્મનો નાશ પામે.
તતઃ સ દુષ્ટપ્રકૃતિર્વિપ્ર વાગ્વજ્રતાડિતઃ
પછી દુષ્ટ સ્વભાવના બ્રાહ્મણને વજ્ર જેવી કઠોર વાણીથી આઘાત થયો.
વિપન્નં પન્નગં દૃષ્ટ્વા ત્રસ્તચક્ષુર્ધનેશ્વરઃ
પતન પામેલો સાપ જોઈને ધનનીશ્વર ડરી ગયો અને તેની આંખો ફાટી નીકળી.
પોષિતોઽયં મયા બાલઃ પાલિતો લાલિતસ્તથા
આ બાળકને મેં પોષ્યો છે, સાચવ્યો છે અને ખૂબ પ્રેમથી ઉછેર્યો છે.
ઉપકારિષુ યઃ સાધુઃ સાધુત્વે તસ્ય કો ગુણઃ
જે માણસ ફક્ત ઉપકાર કરનારાઓ પ્રત્યે જ સારા રહે છે, એમાં કયો વિશેષ ગુણ ગણાય?
ઇત્યેવમવધાર્યાસૌ દુઃખસંતપ્તમાનસઃ
આ રીતે સમજ્યા પછી, તેનું મન દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ ગયું.
તતઃ પ્રભાતે ગંગાયાં સ્નાત્વા સંતર્પ્ય દેવતાઃ
પછી સવારે તેણે ગંગામાં સ્નાન કર્યું અને દેવતાઓને તૃપ્ત કર્યા.