ઇતિ દાનમંત્રઃ સ્વેચ્છયા ચૈવ ગૃહ્ણાતુ ન નિવાર્યાસ્તુ કાશ્ચન
આ દાનમંત્ર છે: જે ઇચ્છે તે લઈ શકે; કોઈને રોકવું નહીં.
અનેન વિધિના યસ્તુ દાનમેતત્પ્રયચ્છતિ
જે આ રીતથી દાન આપે છે,
નારી ચ દત્ત્વા સૌભાગ્યમતુલં પ્રતિપદ્યતે
અને જે સ્ત્રી દાન આપે છે, તેને અતુલ્ય સોભાગ્ય મળે છે.
અવિયોગં સદા ભર્ત્રા રૂપં ચાનુત્તમં લભેત્ ભિદ્યતે બહુભિર્ભેદૈર્ભૂમિરેષા નરેશ્વર
તે હંમેશા પતિ સાથે એકતા અને શ્રેષ્ઠ રૂપ પામે છે; રાજા, આ ધરતી અનેક રીતે વિભાજિત છે.
નિષ્પાદ્ય ભાંડનિચયોચ્ચતરં પ્રયત્નાદાપાકદાનમિહ યા કુરુતે વરસ્ત્રી
જે ઉત્તમ સ્ત્રી મહેનતપૂર્વક અહીં ઘણાં વાસણોનું દાન કરે છે,
ગૃહદાનવિધિવર્ણનમ્ ગૃહદાનસ્ય માહાત્મ્યં વિધિં વદ વિદાંવર
ગૃહદાનની વિધિનું વર્ણન હે વિદ્વાન, ગૃહદાનનું મહાત્મ્ય અને વિધિ જણાવો.
નાનૃતાદધિકં પાપં ન પૂજ્યો બ્રાહ્મણાત્પરઃ
કોઈ પણ અસત્ય કરતાં મોટું પાપ નથી, અને બ્રાહ્મણ કરતાં વધુ પૂજનીય કોઈ નથી.
ધનધાન્યસમાયુક્તં કલત્રાપત્યસંકુલમ્
ધન અને અનાજથી ભરપૂર, પત્ની અને સંતાનથી ઘેરાયેલું,
ગોગજાશ્વગણાકીર્ણં ગૃહં સ્વર્ગાદ્વિશિષ્યતે
જે ઘર ગાય, હાથી, ઘોડા અને સેવકોથી ભરેલું હોય, એવું ઘર સ્વર્ગ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
એવં ગૃહસ્થમાશ્રિત્ય વર્તયંતીતરાશ્રમાઃ
આ રીતે ગૃહસ્થ આશ્રમના આધાર પર બીજા બધા આશ્રમો ચાલે છે.
પ્રાપ્તકામૈર્નરૈઃ પાર્થ સદા સેવ્યો ગૃહાશ્રમઃ
પાર્થ, જે લોકોના તમામ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે, તેઓએ હંમેશા ગૃહસ્થ આશ્રમની સેવા કરવી જોઈએ.
ન લોક પંક્તિર્ન યશઃ પ્રાપ્યતે ત્રિદશૈરપિ
દેવતાઓ પણ લોકપાંખ્તિ કે યશ પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી.
પ્રસાર્ય પાદૌ યદ્રાત્રૌ સ્વગૃહે સ્વપતાં સુખમ્
પોતાના ઘરે રાત્રે પગ ફેલાવીને સુવાનો આનંદ—
અપિ શાકં પચાનસ્ય સ્વગૃહે પરમં સુખમ્
ભલે કોઈ પોતાના ઘરે ફક્ત શાક રાંધીને ખાય, તો પણ સર્વોચ્ચ સુખ પોતાના ઘરમાં જ મળે છે.
ભવનં બ્રાહ્મણે દેયં ભવ્યભૂતિમભીપ્સતા 4.168.
જેને શુભ વૈભવની ઇચ્છા હોય, તેણે બ્રાહ્મણને ઘર આપવું જોઈએ.
શુભં કમઠપૃષ્ઠાભં ભાભાસિતદિગંતરમ્
કાચબાની પીઠ જેવું સુંદર ઘર, જેના ચારેય દિશાઓ તેજથી ઝગમગે—
દદ્યાદનંતફલદં શૈવવૈષ્ણવયોગિનામ્
શૈવ, વૈષ્ણવ અને યોગીઓને અનંત ફળ આપતું ઘર આપવું જોઈએ.
દીનાનાથજલાર્થાય કૃતં કિં ન કૃતં ભવેત્
ગરીબ, નિરાધાર અને પાણી શોધનાર માટે જે કરાય છે, તે ક્યારેય વ્યર્થ જતું નથી.
કુઢ્યસ્તંભગવાક્ષાઢયાન્વિચિત્રાન્બહુભૂમિકાન્
ભિંતો, થાંભલા અને બારી-ખિડકીઓથી સજ્જ, વિવિધ રીતે શોભાયમાન અને અનેક માળાવાળાં—
સુધાધવલિતાન્રમ્યાન્વિસ્તીર્ણાંગણવાટિકાન્
ચૂનાથી ચમકતા, સુંદર, વિશાળ આંગણાં અને બગીચાવાળાં—
લોહોપસ્કરસંપૂર્ણાંસ્તા મ્રોપસ્કરસંયુતાન્
લોહીના સાધનો ભરેલા અને તાંબાના વાસણોથી સજ્જ—
રત્નોપસ્કરસંયુક્તાન્કાંસ્યોપસ્કરમંડિતાન્
મોતી-માણકાંના સાધનો સાથે, કાંસ્યના વાસણોથી શોભિત—
વંશોપસ્કરસંકીર્ણાન્કાષ્ઠોપસ્કર બૃંહિતાન્
વાંસના સાધનોથી ભરપૂર, લાકડાના ફર્નિચરથી શોભાવેલા—
ધર્મોપસ્કરસંભારશણવલ્કલરાજિતાન્
ધર્મકર્મના સાધનો સાથે, છાલ અને કપડાની ચટાઈઓથી શોભિત—
સપ્તધાતુમયં ભાંડં યત્તદ્રત્નસમુદ્ભવમ્ 4.168.
સાત ધાતુમાંથી બનેલું અને રત્નોથી ઉત્પન્ન થયેલું પાત્ર—
ગોમહિષ્યશ્વવૃષભપ્રેષ્યવેશ્યાગણાન્વિતાન્
ગાય, મહીષ, ઘોડા, વાછરડા, સેવકો અને નર્તકીઓના સમૂહથી ઘેરાયેલું—
સંપૂર્ણાન્સર્વધાન્યૈસ્તુ ઘૃતતૈલગુડાદિભિઃ
ઘી, તેલ, ગોળ અને દરેક પ્રકારના અનાજથી ભરપૂર કરીને,
નિષ્પાવાઢક્યચણકકુલત્થાણુમસૂરકૈઃ
વખરેલા દાળ, જૂના ચણા, કળથી, પીસેલી દાળ અને ફણસી સાથે,
લવણાર્દ્રકખર્જૂરદ્રાક્ષાજીરકધાન્યકૈઃ
મીઠું, તાજું આદુ, ખજૂર, દ્રાક્ષ, જીરું અને ધાન્ય સાથે,
ધૂપોપસ્કરપર્યુપ્તતૂલીગણ્ડોપધાનકૈઃ
ધૂપસામાન, રૂ અને આરામ માટેના તુલિયા સાથે,