ગોસહસ્રાદ્વિનિષ્કૃષ્ય સવત્સં દશકં ગવામ્ અતઃ પ્રવેશ્ય દશકં વસ્ત્રૈર્માલ્યૈશ્ચ પૂજયેત્
હજાર ગાયમાંથી, દસ વાછરાવાળી ગાય પસંદ કરો; પછી, તેમને અંદર લાવો અને કપડાં અને ફૂલમાળાથી પૂજા કરો.
સુવર્ણઘંટિકાયુક્તં તામ્રદોહનકાન્વિતમ્ હેમરત્નમયૈઃ શૃંગૈશ્ચામરૈશ્ચોપશોભિતમ્
સોનાની ઘંટીઓ, તાંબાના દુધ કાઢવાના પાત્રો, સોનાં અને રત્નોથી બનેલા શિંગડા, અને ચામરથી શોભાયમાન છે.
મુનયઃ કેચિદિચ્છન્તિ કાંચનં નંદિકેશ્વરમ્
કેટલાક ઋષિઓ સુવર્ણ નંદિકેશ્વર માટે ઈચ્છા રાખે છે.
એકા પ્રત્યક્ષઋષભે કેષાંચિદ્દાનમિષ્યતે
કેટલાક માટે, એક જ વાછરડો સીધો દાન રૂપે આપવામાં આવે છે.
પતાકાભિરલંકૃત્ય દેવતાયતનાનિ ચ
ધ્વજોથી સજાવટ કરી અને દેવતાઓના મંદિરોને પણ શણગારવામાં આવે છે.
યદિ સર્વા ન વિદ્યન્તે ગાવઃ સર્વગુણોત્તમાઃ
જો સર્વોત્તમ ગુણો ધરાવતી ગાયો બધાં હાજર ન હોય,
પુષ્પકાલમથો વાદ્યગીતમંગલનિસ્વનૈઃ ઇમમુચ્ચારયેન્મંત્રં ગૃહીતકુસુમાંજલિઃ ।। 4.159.
પુષ્પોના ઋતુમાં, વાદ્ય અને ગીતના શુભ અવાજ સાથે, હાથમાં પુષ્પ લઈને આ મંત્ર બોલવો જોઈએ.
નમો વો વિશ્વમૂર્તિભ્યો વિશ્વમાતૃભ્ય એવ ચ
હું વિશ્વરૂપોને અને વિશ્વમાતાઓને વંદન કરું છું.
ગવામંગેષુ તિષ્ઠન્તિ ભુવનાન્યેકવિંશતિઃ
ગાયના અંગોમાં એકવીસ ભુવનો વસે છે.
ગાવો મમાગ્રતઃ સંતુ ગાવો મે સંતુ પૃષ્ઠતઃ
ગાયો મારા આગળ રહે, ગાયો મારા પાછળ પણ રહે.
યસ્માત્ત્વં વૃષરૂપેણ ધર્મશ્ચૈવ સનાતનઃ
કેમ કે તમે વાછરડાના રૂપમાં સનાતન ધર્મ છો,
ઇત્યામન્ત્ર્ય તતો દયાદ્ગુરવે નંદિકેશ્વરમ્
આ રીતે સંબોધન કર્યા પછી, દયાથી ગુરુ નંદિકેશ્વરને અર્પણ કરવું.
ગવાં શતમથૈકૈકં તદર્ધં ચાપિ વિંશતિઃ
ગાયોની શત, અથવા દરેક એક, અથવા તેનું અર્ધ અને વીસ પણ.
નૈકા બહુભ્યો દાતવ્યા દાતા દોષકરો ભવેત્
એક ગાય બહુ લોકોને આપવી નહીં; દાન આપનાર દોષી બને છે.
પયોવ્રતસ્તતસ્તિષ્ઠેદેકાહં ગોસહસ્રદઃ
પછી, હજાર ગાયો આપીને, એક દિવસ માટે દુધનો વ્રત રાખવો.
ન દેયા દુર્બલા ધેનુર્નાલ્પક્ષીરા ન રોગિણી
દુર્બળ, ઓછી દુધવાળી કે રોગી ગાય આપવી નહીં.
અનેન વિધિના યસ્તુ ગોસહસ્રપ્રદો ભવેત્ ।। 4.159.
જે આ વિધિ પ્રમાણે હજાર ગાયો આપે છે,
વિમાનેનાર્કવર્ણેન કિંકિણીજાલમાલિના
સૂર્ય જેવો રંગ ધરાવતી, ઘંટોની જાળથી સજેલી વિમાનમાં,
સપ્તાવરાન્સપ્ત પરાન્સપ્ત ચૈવ પરાવરાન્
સાત ઉપરના, સાત નીચેના અને સાત મધ્યના લોક,
સ્વર્ગલોકાચ્ચ્યુતો વાથ નારી વા સત્પરાયણા
સ્વર્ગમાંથી પડેલા હોય, કે સત્યમાં નિષ્ઠાવાન સ્ત્રી હોય,
ન ત્વેવેદં દાનમાત્રં પ્રશસ્તં પાત્રં કાલો ગોવિશેષો વિઘિશ્ચ
માત્ર દાન આપવું જ પ્રશંસનીય નથી; કોને આપવું, ક્યારે આપવું, ગાય કેવી હોવી જોઈએ અને શુદ્ધતા — આ બધાનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
એકાપિ ગૌર્બહુગુણા ગુણિને પ્રદત્તા દાતુઃ કુલં ત્રિપુરુષં વિધિવત્પુનાતિ
એક જ ગાય, જો અનેક ગુણોથી ભરપૂર હોય અને યોગ્ય વ્યક્તિને યોગ્ય રીતે આપવામાં આવે, તો દાતા નું કુળ ત્રણ પેઢી સુધી પવિત્ર થાય છે.
વૃષભદાનવ્રતવર્ણનમ્ thumb|500px|ઓંકારેશ્વર ક્ષેત્રે નન્દિનઃ પ્રતિમાનિ। પ્રતિમા બાહ્યમુખી અથવા અન્તર્મુખી અસ્તિ। ન તૃપ્તિમધિગચ્છામિ જાતં કૌતૂહલં હિ મે
ઋષિ કહે છે: ઓંકારેશ્વર ધામમાં નંદીજીની પ્રતિમાઓ છે, કેટલીક બહાર તરફ અને કેટલીક અંદર તરફ મુખવાળી છે. છતાં મને સંતોષ થયો નથી; મારી જિજ્ઞાસા વધી છે.
ગોપતિઃ કિલ ગોવિન્દસ્ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ
કહે છે કે ગોપાલ, ગોવિંદ ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.
તદ્ગોવૃષભદાનસ્ય ફલં મે કથાયાચ્યુત શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ વૃષદાનફલં પુણ્યં શૃણુષ્વ કથયામિ તે
હે અચ્યૂત, ગૌવૃષભ દાનનું ફળ કહો. શ્રીકૃષ્ણ કહે છે: સાંભળો, હું તને વૃષભ દાનનું પુણ્યફળ કહું છું.
પવિત્રં પાવનં ચૈવ સર્વદાનોત્તમોત્તમમ્ દશધેનુપ્રદાનાદ્ધિ સ એવૈકો વિશિષ્યતે
આ દાન પવિત્ર અને પાવન છે, અને બધાં દાનમાં શ્રેષ્ઠ છે; એક વાછરડો દાન કરવું એ દસ ગાય દાન કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ છે.
યો હૃષ્ટશ્ચાતિપુષ્ટાંગો હ્યરોગઃ પાંડુનન્દન
હે પાંડુપુત્ર, જે કોઈ ખુશમિજાજ, મજબૂત અને રોગમુક્ત વાછરડો દાન કરે છે—
ધુરંધરઃ સ્થાપયતે એક એવ કુલં મહત્
—અને જે વાછરડો ભાર વહન કરવા યોગ્ય હોય— એ દાતા પોતાનું કુળ મહાન બનાવે છે.
અલંકૃત્ય વૃષં શાંતં પુણ્યકાલ ઉપસ્થિતે
શાંતિભર્યા વાછરડાને શુભ સમયે શણગારીને—
મંત્રેણાનેન રાજેન્દ્ર તં શૃણુષ્વ વદામિ તે
આ મંત્રથી, હે રાજા, સાંભળો, હું તને કહું છું.