ઘૃતં પ્રયચ્છતાં ભીતા ભવંત્યખિલદેવતાઃ
જ્યારે ઘીનું દાન થાય છે, ત્યારે સર્વ દેવતાઓ ભયભીત થાય છે.
માયાજલં સુતકલત્રમહોર્મિમાલં લોભોગ્રનક્રવિષમં બહુપુણ્યભાજઃ
જેને બહુ પુણ્ય મળ્યું છે, તે માયાજાળ, સંતાન અને કુટુંબની મોટી લહેરોની માળા અને લોભના ઝેરી મગરને પાર કરી જાય છે.
લવણધેનુદાનવ્રતવર્ણનમ્ યુધિષ્ઠિર ઉવાચ કૃષ્ણકૃષ્ણ મહાબાહો સર્વશાસ્ત્રવિશારદ
લવણ-ગાયના દાનવ્રતનું વર્ણન યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: હે કૃષ્ણ, હે મહાબાહુ, સર્વ શાસ્ત્રના જાણકાર,
યેન દત્તેન દાનાનિ સર્વાણ્યેવ ભવંત્યુત
જે કશું પણ આપવામાં આવે, તેનાથી સર્વ દાન પૂર્ણ થાય છે.
પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધિશ્ચ તન્મે કથય સુવ્રત શૃણુ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ દાનાનામુત્તમોત્તમમ્
પવિત્ર મનવાળા, પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ કેવી રીતે થાય છે એ મને કહો; રાજા, સાંભળો, હું દાનમાં સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ દાન જણાવું છું.
ખ્યાતં લવણધેન્વાખ્યં સર્વકામપ્રદં નૃણામ્
લવણ ધેનુનું દાન લોકોની સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે અને એ ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે.
વિશ્વાસઘાતી ક્રૂરાત્મા સર્વપાપરતોઽપિ વા
જે વિશ્વાસઘાત કરે છે, ક્રૂર સ્વભાવ ધરાવે છે, કે જે તમામ પાપોમાં ડૂબેલો છે,
સુભગો ધનસંપન્નો દીર્ઘાયુરપરાજિતઃ
એ પણ સુભાગ્યશાળી, ધનવાન, લાંબુ આયુષ્ય ધરાવનાર અને અજેય બની જાય છે.
વિધિં વક્ષ્યામિ રાજેન્દ્ર લવણસ્યેહ કલ્પનમ્
રાજા, અહીં લવણ ધેનુ બનાવવાની રીત હું સમજાવું છું.
આવિકં ચર્મ વિન્યસ્ય પૂર્વાશાભિમુખં સ્થિતમ્
પશ્ચિમ તરફ મુકેલી ભેંસની ચામડી નીચે પાથરી દેવી.
આઢકેનૈવ કુર્વીત વહુવિત્તોઽલ્પવિત્તવાન્
ઘણા કે ઓછા ધનવાળા હોય, એ પ્રમાણે આઢાકા માપથી કરવું.
કાર્યા શર્કરયા જિહ્વા ગન્ધપ્રાણવતી તથા 4.155.
જીભ પર શાકર લગાવવી અને નાકમાં સુગંધિત પદાર્થો પણ મૂકવા.
કંબલં પટ્ટસૂત્રેણ ગ્રીવાયાં ઘણ્ટિકાં તથા
ગળા પર રેશમી દોરાથી ઓઢાવેલી ઓઢણી અને ઘંટ પણ બાંધવી.
કપોલૌ સક્તુપિણ્ડાભ્યાં યવાનાસ્યે પ્રદાપયેત્
ગાલ પર સક્તુના ગોળ મૂકવા અને મોઢામાં યવ આપવું.
એવં વૈ સપ્તધાન્યાનિ યથાલાભં પ્રકલ્પયેત્
આ રીતે, મળતી હોય તે પ્રમાણે સાત પ્રકારના અનાજ ગોઠવવા.
લાંગૂલે કંબલં દદ્યાદ્દ્રાક્ષાં ક્ષીરપ્રદેશતઃ
પૂછ પર ઓઢણી આપવી અને દૂધના સ્થાને દ્રાક્ષ આપવી.
એવં સમ્યક્પરિસ્થાપ્ય રસરસ્યમયીં ચ ગામ્
એ રીતે, સ્વાદિષ્ટ વસ્તુઓથી બનેલી ધેનુ સારી રીતે ગોઠવી લેવી.
એવં ધેનું સમભ્યર્ચ્ય માલ્યવસ્ત્રવિભૂષણૈઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણાં ગાં તુ પુત્રભાર્યાસમન્વિતઃ
માળ, વસ્ત્ર અને આભૂષણથી ધેનુની પૂજા કરીને, પુત્ર અને પત્ની સાથે ધેનુની પરિક્રમા કરવી.
બ્રાહ્મણાય સુશીલાય વૃત્તયુક્તાય વૈ નૃપ
રાજા, એ ધેનુ સારા વર્તન ધરાવતા અને પવિત્ર બ્રાહ્મણને આપવી.
લવણે વૈ રસાઃ સર્વે લવણે સર્વદેવતાઃ
લવણમાં બધા સ્વાદ છે, લવણમાં સર્વે દેવતાઓ છે.
એવમુચ્ચાર્ય મંત્રાં તે વિપ્રાય પ્રતિપાદયેત્
આ મંત્રો ઉચ્ચારીને એ બ્રાહ્મણને ધેનુ આપવી.
પ્રદક્ષિણા મહી તેન કૃતા ભવતિ ભારત 4.155.
એ રીતે, હે ભારત, પૃથ્વીની પરિક્રમા થઈ જાય છે.
સર્વે રસાઃ સર્વમન્નં સર્વં ચ સચરાચરમ્
બધા રસો, બધું અન્ન અને ચાલતું-ન ચાલતું બધું
ભવતિ દત્ત્વા નૃણાં તુ રસધેનું ન સંશયઃ
માણસોને રસધેનુ આપવાથી મળે છે; તેમાં કોઈ શંકા નથી.
પર્ણૌર્ણકંબલગલાં લવણાઢકેન કૃત્વા ફલસ્તનવતીમપિ લાવણાખ્યામ્
પાંદડા, ઊન અને કમ્બળથી, મીઠાની માપ સાથે, અને ફળ જેવું સ્તન ધરાવતી 'લાવણ' નામની ગાય બનાવી,
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે લવણધેનુદાનવ્રતવિધિવર્ણનં નામ પંચપંચાશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદમાં લાવણધેનુ દાન વ્રત અને વિધિનું વર્ણન કરતું એકસો પચપનમું અધ્યાય છે.
સુવર્ણધેનુદાનવ્રતવર્ણનમ્ યાં દત્ત્વા સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ
સુવર્ણધેનુ દાન વ્રતનું વર્ણન — ગાય આપવાથી બધા પાપોથી મુક્તિ મળે છે; તેમાં કોઈ શંકા નથી.
સુરાપો બ્રહ્મહા ગોઘ્નો ભીરુર્ભગ્નવ્રતોઽપિ વા
જે દારૂ પીવે, બ્રાહ્મણનો બળાત્કાર કરે, ગાયને મારી નાખે, ડરપોક હોય કે વ્રત તોડી નાખે,
મુચ્યતે પાતકૈઃ સર્વૈર્દત્ત્વા કાઞ્ચનધેનુકામ્
તે પણ કાંસાની ગાય આપવાથી બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે.
અર્દ્ધેન વા પ્રકુર્વીત શક્ત્યા વા નૃપસત્તમ
અથવા, અર્ધથી અથવા પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પણ કરી શકાય છે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.