આજ્યં તેજઃ સમુદ્દિષ્ટમાજ્યં પાપહરં પરમ્
ઘી તેજ સમાન છે, ઘી સર્વ શ્રેષ્ઠ પાપ નાશક છે.
ત્વં ચૈવાજ્યમયી દેવિ કલ્પિતાસિ મયા કિલ
હે દેવી, હું તને ઘીથી બનાવી છું.
તં ચ વિપ્રં મહાભાગ મનસેવ ઘૃતાર્ચિષા 4.154.
એ મહાન બ્રાહ્મણનું મનથી ઘીના દીવા વડે પૂજન કરવું.
દક્ષિણાસહિતા ધેનુઃ કલ્પિતાજ્યમયી શુભા
દક્ષિણાસહિત, ઘીથી બનેલી શુભ ગાય તૈયાર થાય છે.
ઇત્યુદાહૃત્ય વિપ્રાય તાં ગાં તુ પ્રતિપાદયેત્
આ રીતે બોલીને, એ ગાય બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી.
અનેન ચ વિધાનેન નવનીતમયી શુભા
આ વિધિ દ્વારા, નવણીતથી બનેલી શુભ ગાય પણ બનાવાય છે.
શૃણુ પાર્થ મહાબાહો પ્રદાનફલમુત્તમમ્
હે પાર્થ, મહાબાહુ, દાનનું શ્રેષ્ઠ ફળ સાંભળ.
ઘૃતધેનુપ્રદા યાંતિ તત્ર કામૈઃ સુપૂરિતાઃ
જે ઘીથી બનેલી ગાય આપે છે, તેઓ ત્યાં સર્વ ઇચ્છાઓથી સંતૃપ્ત થાય છે.
તાંસ્તેષુ નૃપ લોકેષુ સ નયત્યસ્તકલ્મષાન્
હે રાજા, એ તેમને એ લોકોમાં પાપથી મુક્ત કરી ને લઈ જાય છે.
નિષ્કિલ્વિષં પદં યાંતિ નિષ્કામા ઘૃતધેનુદાઃ
જે નિષ્કામભાવે ઘી-ગાય આપે છે, તેઓ નિષ્પાપ સ્થાન પામે છે.
ઘૃતં પ્રયચ્છતાં ભીતા ભવંત્યખિલદેવતાઃ
જ્યારે ઘીનું દાન થાય છે, ત્યારે સર્વ દેવતાઓ ભયભીત થાય છે.
માયાજલં સુતકલત્રમહોર્મિમાલં લોભોગ્રનક્રવિષમં બહુપુણ્યભાજઃ
જેને બહુ પુણ્ય મળ્યું છે, તે માયાજાળ, સંતાન અને કુટુંબની મોટી લહેરોની માળા અને લોભના ઝેરી મગરને પાર કરી જાય છે.
લવણધેનુદાનવ્રતવર્ણનમ્ યુધિષ્ઠિર ઉવાચ કૃષ્ણકૃષ્ણ મહાબાહો સર્વશાસ્ત્રવિશારદ
લવણ-ગાયના દાનવ્રતનું વર્ણન યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: હે કૃષ્ણ, હે મહાબાહુ, સર્વ શાસ્ત્રના જાણકાર,
યેન દત્તેન દાનાનિ સર્વાણ્યેવ ભવંત્યુત
જે કશું પણ આપવામાં આવે, તેનાથી સર્વ દાન પૂર્ણ થાય છે.
પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધિશ્ચ તન્મે કથય સુવ્રત શૃણુ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ દાનાનામુત્તમોત્તમમ્
પવિત્ર મનવાળા, પ્રાયશ્ચિત્તથી શુદ્ધિ કેવી રીતે થાય છે એ મને કહો; રાજા, સાંભળો, હું દાનમાં સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ દાન જણાવું છું.
ખ્યાતં લવણધેન્વાખ્યં સર્વકામપ્રદં નૃણામ્
લવણ ધેનુનું દાન લોકોની સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે અને એ ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે.
વિશ્વાસઘાતી ક્રૂરાત્મા સર્વપાપરતોઽપિ વા
જે વિશ્વાસઘાત કરે છે, ક્રૂર સ્વભાવ ધરાવે છે, કે જે તમામ પાપોમાં ડૂબેલો છે,
સુભગો ધનસંપન્નો દીર્ઘાયુરપરાજિતઃ
એ પણ સુભાગ્યશાળી, ધનવાન, લાંબુ આયુષ્ય ધરાવનાર અને અજેય બની જાય છે.
વિધિં વક્ષ્યામિ રાજેન્દ્ર લવણસ્યેહ કલ્પનમ્
રાજા, અહીં લવણ ધેનુ બનાવવાની રીત હું સમજાવું છું.
આવિકં ચર્મ વિન્યસ્ય પૂર્વાશાભિમુખં સ્થિતમ્
પશ્ચિમ તરફ મુકેલી ભેંસની ચામડી નીચે પાથરી દેવી.
આઢકેનૈવ કુર્વીત વહુવિત્તોઽલ્પવિત્તવાન્
ઘણા કે ઓછા ધનવાળા હોય, એ પ્રમાણે આઢાકા માપથી કરવું.
કાર્યા શર્કરયા જિહ્વા ગન્ધપ્રાણવતી તથા 4.155.
જીભ પર શાકર લગાવવી અને નાકમાં સુગંધિત પદાર્થો પણ મૂકવા.
કંબલં પટ્ટસૂત્રેણ ગ્રીવાયાં ઘણ્ટિકાં તથા
ગળા પર રેશમી દોરાથી ઓઢાવેલી ઓઢણી અને ઘંટ પણ બાંધવી.
કપોલૌ સક્તુપિણ્ડાભ્યાં યવાનાસ્યે પ્રદાપયેત્
ગાલ પર સક્તુના ગોળ મૂકવા અને મોઢામાં યવ આપવું.
એવં વૈ સપ્તધાન્યાનિ યથાલાભં પ્રકલ્પયેત્
આ રીતે, મળતી હોય તે પ્રમાણે સાત પ્રકારના અનાજ ગોઠવવા.
લાંગૂલે કંબલં દદ્યાદ્દ્રાક્ષાં ક્ષીરપ્રદેશતઃ
પૂછ પર ઓઢણી આપવી અને દૂધના સ્થાને દ્રાક્ષ આપવી.
એવં સમ્યક્પરિસ્થાપ્ય રસરસ્યમયીં ચ ગામ્
એ રીતે, સ્વાદિષ્ટ વસ્તુઓથી બનેલી ધેનુ સારી રીતે ગોઠવી લેવી.
એવં ધેનું સમભ્યર્ચ્ય માલ્યવસ્ત્રવિભૂષણૈઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણાં ગાં તુ પુત્રભાર્યાસમન્વિતઃ
માળ, વસ્ત્ર અને આભૂષણથી ધેનુની પૂજા કરીને, પુત્ર અને પત્ની સાથે ધેનુની પરિક્રમા કરવી.
બ્રાહ્મણાય સુશીલાય વૃત્તયુક્તાય વૈ નૃપ
રાજા, એ ધેનુ સારા વર્તન ધરાવતા અને પવિત્ર બ્રાહ્મણને આપવી.
લવણે વૈ રસાઃ સર્વે લવણે સર્વદેવતાઃ
લવણમાં બધા સ્વાદ છે, લવણમાં સર્વે દેવતાઓ છે.