વિમાનમાહૃત્ય મનોભિરામં સુરાઙ્ગનાગીતવિલાસહૃદ્યમ્
તે મનુષ્યને મનને આનંદ આપતું, દેવાંગનાની ગીત અને રમતમાં મગ્ન, સુંદર વિમાન મળે છે.
બ્રાહ્મણશુશ્રૂષાવિધિવર્ણનમ્ બ્રાહ્મણેભ્યઃ પરં નાસ્તિ નાસ્તિ ભૂતં જગત્ત્રયે
બ્રાહ્મણ કરતાં ઊંચું કશું નથી, ત્રણેય લોકમાં ક્યારેય નહોતું.
અદેવં દૈવતં કુર્યુઃ કુર્યુર્દેવમદૈવતમ્
બ્રાહ્મણો અદેવને દેવ બનાવી શકે છે, અને દેવને અદેવ બનાવી શકે છે.
બ્રાહ્મણેભ્યઃ સમુત્પન્ના દેવાઃ પૂર્વમિતિ સ્મૃતિઃ
સ્મૃતિ અનુસાર દેવો પણ પહેલાં બ્રાહ્મણોમાંથી જન્મ્યા હતા.
યેષામશ્નંતિ વક્ત્રેણ દેવતાઃ પિતરસ્તથા
દેવો અને પિતૃઓ બ્રાહ્મણોના મુખ દ્વારા ભોજન કરે છે.
યદૈવ મનુજો ભક્ત્યા બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ
જ્યારે કોઈ મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક બ્રાહ્મણોને દાન આપે છે—
તાલવૃંતાનિલેનૈવ શ્રાંતસંવાહનેન ચ
તાડપત્રની પાંખીથી પવન કરવાથી અને થાકેલા અંગોનું મસાજ કરવાથી,
પાદશૌચપ્રદાનેન પાદયોઃ સેચનેન ચ
પગ ધોવા માટે પાણી આપવાથી અને પગ પર પાણી છાંટવાથી,
અનિષ્ટ્વાપિ સમાપ્નોતિ સ્વર્ગલોકં ચ શાશ્વતમ્
યજ્ઞ કર્યા વિના પણ, મનુષ્ય શાશ્વત સ્વર્ગલોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
યદ્બ્રાહ્મણાસ્તુષ્ટિમન્તો વદંતિ પ્રત્યક્ષદેવેષુ પરોક્ષદેવાઃ
જે બ્રાહ્મણો પ્રસન્ન થાય છે, તે જ કહી આપે છે: દેખાતા દેવો એટલે બ્રાહ્મણો અને અદૃશ્ય દેવો એટલે દેવતાઓ.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે બ્રાહ્મણશુશ્રૂષાવિધિવર્ણનં નામૈકોનપંચા શદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદમાં બ્રાહ્મણોની સેવા વિષયક વિધિનું વર્ણન, એકસો પચપનમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વૃષદાનવિધિવર્ણનમ્ ન તૃપ્તિમધિગચ્છામિ જાતં કૌતૂહલં હિ મે
મને સંતોષ મળતો નથી; હવે મને જિજ્ઞાસા જાગી છે.
ગોપતિઃ કિલ ગોવિન્દસ્ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ
ગોપાલ, ગોવિંદ, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.
તસ્માદ્ગોવૃષકલ્પસ્ય વિધાનં કથયાચ્યુત
અત્યારે, અચ્યુત, ગાય અને વાછરાની વિધિ મને કહો.
પવિત્રં પાવનં ચૈવ સર્વદાનોત્તમં તથા
તે પવિત્ર છે, શુદ્ધ કરે છે અને સર્વ દાનમાં શ્રેષ્ઠ છે.
દશધેનુસમોઽનડ્વાનેકશ્ચૈવ ધુરંધરઃ
દસ ગાય જેટલો મૂલ્યવાન, નપુંસક ન હોય, અને ભાર વહન કરતો વાછરો,
વોઢા ચ ચારુપૃષ્ઠાંગો હ્યરોગઃ પાંડુનંદન
જે વહન કરે છે, સુંદર શરીર ધરાવે છે અને રોગમુક્ત છે, પાંડુપુત્ર,
ધુરંધરઃ સ્થાપયતે એક એવ કુલં મહત્
ભાર વહન કરતો એક જ વાછરો મોટું કુટુંબ ચલાવે છે.
અલંકૃત્ય વૃષં શાંતં પુણ્યેહ્નિ સમુપસ્થિતે
પવિત્ર દિવસ આવે ત્યારે શાંત વાછરાને શણગાર્યા પછી,
મંત્રેણાનેન રાજેન્દ્ર તં શૃણુષ્વ વદામિ તે
આ મંત્રથી, રાજા, સાંભળો, હું તમને કહું છું.
અષ્ટમૂર્તેરધિષ્ઠાનમતઃ પાહિ સનાતન 4.150.
અત્યારે, સનાતન, આઠ સ્વરૂપના નિવાસને રક્ષા કરો.
સપ્તજન્મકૃતં પાપં વાઙ્મનઃ કાયકર્મજમ્
સાત જન્મમાં કરેલા પાપ, બોલ, મન અને શરીરના કર્મથી થયેલા,
યાનં વૃષભસંયુક્તં દીપ્યમાનં સુશોભિતમ્
વાછરાથી જોડાયેલો વાહન, તેજસ્વી અને સુંદર,
યાવંતિ તસ્ય રોમાણિ ગોવૃષસ્ય મહીપતે
ગાય અને વાછરાના શરીર પર જેટલા રોમ છે, રાજા,
ગોલોકાદવતીર્ણસ્તુ ઇહલોકે દ્વિજોત્તમઃ
ગોલોકમાંથી અહીંના લોકમાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ અવતરી આવ્યા છે.
તવોક્તં વૈ મહારાજ કસ્ય દેયો વૃષોત્તમઃ
મહારાજ, તમે પૂછ્યું છે કે શ્રેષ્ઠ વૃષભ કોને આપવો?
યેષાં સદા વૈ શ્રુતિપૂર્ણકર્ણા જિતેન્દ્રિયાઃ પ્રાણિવધે નિવૃત્તાઃ
જેના કાન હંમેશા વેદોથી ભરેલા છે, જે ઇન્દ્રિયજિત છે અને જીવહિંસા કરતા અટકે છે, તેમને આપવો.
ગાત્રે દૃઢં ભારસહં સુપુષ્ટં સુશૃઙ્ગિણં સર્વગુણોપપન્નમ્
જેનું શરીર મજબૂત છે, ભાર સહન કરી શકે છે, સારી રીતે પોષાયેલું છે, સુંદર શિંગ ધરાવે છે અને સર્વ ગુણોથી યુક્ત છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે વૃષદાનવિધિવર્ણનં નામ પંચાશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદમાં 'વૃષભ દાન વિધિનું વર્ણન' નામે પચાસથી વધુ સોનો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
પ્રત્યક્ષધેનુદાનવ્રતવિધિવર્ણનમ્( અથ વિવિધદાનાનિ) સંસારાસારતાં જ્ઞાત્વા શ્રુતશ્ચ વ્રતવિસ્તરઃ
પ્રત્યક્ષ ગાય દાનના વ્રત અને વિધિનું વર્ણન (હવે વિવિધ દાન): સંસારની નિરર્થકતા સમજ્યા પછી અને વ્રતની વિગત સાંભળ્યા પછી,