નન્દીસંસ્થાય દેવાય વિદ્યાભયકરાય ચ
નંદીરૂપે સ્થિત, જ્ઞાન અને નિર્ભયતા આપનાર દેવને,
પાપાન્તકાય ભર્ગાય નમોનન્તાય વેધસે
પાપનો અંત લાવનાર ભર્ગને, અનંત સર્જનહારને હું વંદન કરું છું.
યદિ પ્રસન્નો દેવેશ વિદ્યામૂલપ્રદો ભવ
હે દેવોના દેવ, જો તમે પ્રસન્ન હોવ તો જ્ઞાનનું મૂળ આપનાર બનો.
સર્વવર્ણમયાન્યેવ અઇઉણાદિશુભાનિ વૈ ।। 3.2.31.
'અ', 'ઇ', 'ઉ'થી શરૂ થતી સર્વે શુભ ધ્વનિઓ ખરેખર સર્વ વર્ણની છે.
જ્ઞાનહ્રદે સત્યજલે રાગ દ્વેષમલાપહે
જ્ઞાનરૂપ સરોવર, જેમાં સત્યનું જળ છે, તે રાગ અને દ્વેષના દાગ દૂર કરે છે.
માનસં હિ મહત્તીર્થ બ્રહ્મદર્શનકારકમ્
મન પોતે મહાન તીર્થ છે, જે બ્રહ્મનું દર્શન કરાવે છે.
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે રુદ્રઃ પાણિનિઃ સ્વગૃહં યયૌ
આ રીતે કહીને, રુદ્ર અદૃશ્ય થયા અને પાણિની પોતાના ઘરે પાછા ગયા.
લિંગસૂત્રં તથા કૃત્વા પરં નિર્વાણમાપ્ત વાન્
લિંગસૂત્ર રચીને, તેણે પરમ મુક્તિ પ્રાપ્ત કરી.
યતો યાતા સ્વયં ગંગા સર્વતીર્થમયી શિવા
ત્યાંથી, સર્વ તીર્થોનું રૂપ ધારણ કરનારી ગંગા સ્વયં શુભ બનીને વહેવા લાગી.
બભૂવ કૃષ્ણભક્તશ્ચ વેદવેદાંગપારગઃ
તે કૃષ્ણભક્ત બન્યા અને વેદ તથા તેના અંગોમાં નિપુણ થયા.
ગત્વા વૃન્દાવનં રમ્યં ગોપગોપીનિષેવિતમ્
સુંદર વ્રિંદાવન પહોંચીને, જ્યાં ગોપ અને ગોપીઓ રહે છે,
વર્ષાન્તે ચ હરિઃ સાક્ષાદ્દદૌ જ્ઞાનમનુત્તમમ્
વરસાદના અંતે, હરિએ પોતે શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન આપ્યું.
શુકેન વર્ણિતા યા વૈ વિષ્ણુરાતાય ધીમતે
જે શુકદેવજીએ વિષ્ણુરાતને સમજાવી હતી,
કથાન્તે ભગવાન્વિષ્ણુઃ પ્રાદુરાસીજ્જનાર્દનઃ
કથાના અંતે ભગવાન વિષ્ણુ, જનાર્દન, પ્રગટ થયા.
ત્વયા તતમિદં વિશ્વં દેવતિર્યઙ્નરાદિકમ્
તમારા દ્વારા આ આખું જગત—દેવ, પ્રાણી અને માનવ—વ્યાપી ગયું છે.
ત્વન્નામ્ના નરકાર્તાશ્ચ તે કૃતાર્થાઃ કલૌ યુગે માહાત્મ્યં તસ્ય મે બ્રૂહિ યદિ દત્તો વરસ્ત્વયા
કળીયુગમાં, જે લોકો તમારા નામે નરક બનાવે છે, તેઓ પૂર્ણ થાય છે; જો તમે એ વર આપ્યું હોય તો એની મહિમા મને કહો.
બૌદ્ધરાજ્યે જગત્પ્રાપ્તે દંભપાખણ્ડનિર્મિતે જય સચ્ચિદાનન્દ વિભો જગદાનં દકારક
જ્યારે બૌદ્ધ રાજ આવે અને જગત કપટથી ભરાઈ જાય, ત્યારે સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ, જગતના સર્જનહાર, તમારી જય હોય.
ઇતિ શ્રુત્વા શિવા પ્રાહ કો દેવોઽસ્તિ તવોત્તમઃ 3.2.32.
આ સાંભળી શિવાએ પૂછ્યું: તમારો શ્રેષ્ઠ દેવ કોણ છે?
તસ્માદ્ભૂમિપવિત્રત્વમિહ પ્રાપ્તં વરાનને
એથી, સુંદર મુખવાળી, અહીં ધરતીની પવિત્રતા પ્રાપ્ત થઈ છે.
ઇતિ શ્રુત્વા શિવા દેવી પ્રાપ્તાસીદ્ગુહ્યકાલયમ્
આ સાંભળી દેવી શિવા ગુપ્ત સમયમાં પ્રવેશી ગઈ.
ચણ્ડીશશ્ચ ગણેશશ્ચ નંદિનો ગુહ એવ ચ
ચંડીઈશ, ગણેશ, નંદી અને ગુહા પણ,
શૃણુ દેવિ કથાં રમ્યાં મમ માનસસંસ્થિતામ્
હે દેવી, મારા મનમાં વસેલી સુંદર વાત સાંભળ.
અષ્ટાહે નેત્ર ઉન્મીલ્ય દૃષ્ટ્વા નિદ્રાગતાં શિવામ્
આઠ દિવસ પછી, આંખો ખોલીને, તેણે નિદ્રામાં ગયેલી શિવાને જોયા.
કિયતી તે શ્રુતા ગાથા શ્રુત્વાહ જગદંબિકા
તમે કેટલી ગાથાઓ સાંભળી? આવું સાંભળી જગદંબાએ પૂછ્યું.
કોટરસ્થઃ શુકઃ શ્રુત્વા ચિરંજીવત્વમાગતઃ
કોઠડીમાં રહેલો શુક, સાંભળીને દીર્ઘાયુ થયો.
સ્થિત્વા શિવસ્ય સદને મમ ધ્યાનપરોઽભવત્
શિવના ઘરે રહીને, તે મારા ધ્યાનમાં લીન થયો.
તેન પ્રાપ્તં ભાગવતં માહાત્મ્યં ચાસ્ય દુર્લભમ્
એના દ્વારા ભાગવતનું મહાત્મ્ય અને એની દુર્લભતા પ્રાપ્ત થઈ.
નર્મદાકૂલમાસાદ્ય શ્રાવયસ્વ કથાં શુભામ્ 3.2.32.
નર્મદા કાંઠે પહોંચી, શુભ કથા કહો.
સત્પાત્રાય પ્રદાતવ્યં વિષ્ણુભક્તાય ધીમતે
સારા અને બુદ્ધિશાળી વિષ્ણુભક્તને જ આપવું જોઈએ.
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે દેવો બોપદેવઃ પ્રસન્નધીઃ
આ રીતે કહીને, પ્રસન્ન મનવાળા બોપદેવ દેવતા અદૃશ્ય થઈ ગયા.