એવં સંપૂજયિત્વા તાન્દેવાન્યત્નેન શુદ્ધધીઃ
પછી, શુદ્ધ મનથી અને ખૂબ જ મહેનત કરીને, તેઓ દેવતાઓની પૂજા કરે છે.
તતસ્તુ તૈર્દ્વિજૈઃ સાર્દ્ધં કુંડસ્ય વિધિપૂર્વકમ્
પછી, એ બ્રાહ્મણો સાથે મળીને, કુંડમાં વિધિ પ્રમાણે વિધિ કરે છે.
તતઃ સમાહ્વયેદ્વહ્નિં નામ્ના ખ્યાતં ઘૃતાર્ચિષમ્ અલાભે તુ બહૂના ચ યથાલાભં નિયોજયેત્
પછી, ઘૃતાર્ચિ નામે ઓળખાતા અગ્નિને બોલાવે છે; જો ઘણા મળતા ન હોય, તો જેટલા મળે તેટલા નિમાવે છે.
વિદ્યાવૃદ્ધાન્વયોવૃદ્ધાન્ગૃહસ્થાન્સંયતેન્દ્રિયાન્
શિક્ષિત, વયમાં મોટા, ગૃહસ્થ અને ઇન્દ્રિય નિયંત્રિત લોકો નિમાવે છે.
ચિંતયેત્તત્ર દેવેશં પંચાસ્યં નૃપ પાવકમ્ 4.142.
ત્યાં, રાજા, દેવોના સ્વામી પાવકને પાંચ મુખવાળા રૂપમાં ધ્યાન કરે છે.
એકજિહ્વમથૈકં તુ તત્સ્મૃતં સર્વકામદમ્
એક જિહ્વા અને એક રૂપ ધરાવતો, તે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરનાર તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
ઋગ્ભિઃ પૂર્વામુખૈર્હોમો યજુર્ભિશ્ચોત્તરામુખૈઃ। સામભિઃ પશ્ચિમે કાર્યોઽથર્વભિર્દક્ષિણામુખૈઃ
પૂર્વ દિશામાં ઋગ્વેદના મંત્રોથી, ઉત્તર દિશામાં યજુર્વેદના મંત્રોથી, પશ્ચિમ દિશામાં સામવેદના મંત્રોથી અને દક્ષિણ દિશામાં અથર્વવેદના મંત્રોથી હવન કરવું.
આઘારાવાજ્ય ભાગૌ તુ પૂર્વં હુત્વા વિચક્ષણઃ
સૌપ્રથમ, વિવેકી વ્યક્તિ આઘાર અને આજ્યના ભાગો અર્પણ કરે છે.
બ્રહ્માણં પૂર્વમપ્યેતત્સર્વં પશ્ચાત્સમાચરેત્
આ બધું પહેલા બ્રહ્માને માટે, પછી બીજાઓ માટે કરવું.
પ્રણવાદિભિસ્તલ્લિંગૈઃ સ્વાહાકારાંતયોજિતૈઃ
પ્રણવ અને અન્ય ચિહ્નો સાથે, સ્વાહા ઉચ્ચાર કરીને જોડવું.
એવં પ્રકલ્પયે દ્યજ્ઞં કોટિહોમાખ્યમુત્તમમ્
આ રીતે, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ, જે કોટિ હોમ તરીકે ઓળખાય છે, ગોઠવવો.
હોતવ્યાઃ કોટિહોમે તુ સમિધશ્ચ પલાશજાઃ પઞ્ચમે તન્મુખે રાજન્સર્વકામાર્થસિદ્ધયે
કોટિ હોમમાં, રાજા, અર્પણ માટે પલાશના લાકડા હોવા જોઈએ, અને અગ્નિના પાંચમા મુખમાં, સર્વ ઇચ્છાઓની Siddhi માટે.
પૂર્ણાહુત્યઃ સમાખ્યાતાઃ કોટિહોમે નરાધિપ
કોટિ હોમમાં, પૂર્ણાહુતિઓ નિર્ધારિત છે, હે મનુષ્યના રાજા.
પ્રારંભદિનમારભ્ય બ્રાહ્મણૈર્બ્રહ્મવાદિભિઃ
પ્રથમ દિવસે જ, બ્રહ્મજ્ઞ બ્રાહ્મણો દ્વારા વિધિ શરૂ થાય છે.
ક્રોધલોભાદયો દોષા વર્જનીયાઃ પ્રયત્નતઃ 4.142.
ક્રોધ, લોભ અને બીજા દોષો ખૂબ જ સાવધાનીથી ટાળવા.
કાલેન મહતા ચૈવ શક્યઃ પ્રાપ્તું કથંચન
ઘણા સમય પછી, કોઈ રીતે એ કાર્ય પૂર્ણ થઈ શકે છે.
નિયમાદ્બ્રહ્મચર્યાદ્વા દુષ્કરો હીતિ મે મતિઃ
કડક નિયમો અથવા બ્રહ્મચર્યથી, એ કામ ખૂબ જ મુશ્કેલ છે — એવી મારી માન્યતા છે.
કાર્યાદ્ગુરુતયા યસ્માત્પર્વકાલાદ્યપેક્ષયા કોટિહોમસ્ય સંક્ષેપં વદ મે બ્રહ્મ સંભવ
કાર્યની મહાનતા અને શુભ સમયની અપેક્ષા હોવાથી, હે બ્રહ્મા-જન્મા, કોટિ હોમ વિશે સંક્ષિપ્તમાં કહો.
ચતુર્વિધો મહારાજ કોટિહોમો વિધીયતે
મહારાજ, કોટે હોમ ચાર પ્રકારના હોય છે.
કાર્યસ્ય ગુરુતાં જ્ઞાત્વા નૈવ કુર્યાદપર્વણિ
કાર્યની મહત્તા સમજ્યા પછી, અશુભ દિવસે એ કરવું નહિ.
કૃત્વા કુંડશતં દિવ્યં યથોક્તં હસ્ત સંમિતમ્
જે રીતે કહ્યું છે, એ પ્રમાણે હાથથી માપી, પવિત્ર શત કુંડ તૈયાર કરવું.
સદ્યઃ પક્ષે તુ વિપ્રાણાં સહસ્રં પરિકીર્તિતમ્
એક સાથે હજાર બ્રાહ્મણોને જોડવાનું કહેવાયું છે.
હોમં કુર્યુર્દ્વિજાઃ સર્વે કુણ્ડે કુણ્ડે યથોદિતમ્
બધા દ્વિજોએ દરેક કુંડમાં, જે રીતે કહેવાયું છે, એ રીતે હોમ કરવો.
ન ચ વહ્નિબહુત્વં સ્યાત્તત્ર યજ્ઞે વિધીયતે
યજ્ઞમાં અનેક અગ્નિ હોવું જોઈએ નહિ.
એક એવ ભવેદ્યજ્ઞઃ કોટિહોમો ન સંશયઃ શતાનનઃ સ વિજ્ઞેયઃ કોટિહોમો ન સંશયઃ ।। 4.142.
યજ્ઞ એક જ હોવો જોઈએ; કોટે હોમ એવો જ છે, એમાં કોઈ શંકા નથી. એ શતમુખ કોટે હોમ છે, એમાં પણ કોઈ શંકા નથી.
સ્વલ્પૈરહોભિઃ કાર્યઃ સ્યાદ્વર્ષાકાલાદિકેઽપિ વા
થોડા દિવસોમાં પણ એ કાર્ય થઈ શકે છે, કે વરસાદના આરંભમાં પણ.
વિપ્રાણાં દ્વે શતે તત્ર સુવિભજ્ય નિયોજયેત્
ત્યાં બે સો બ્રાહ્મણોને યોગ્ય રીતે વહેંચી અને જોડવા જોઈએ.
ભૂપ કુંડદ્વયં કૃત્વા વિભજ્ય ચ વિભાવસુમ્
ભૂપ, બે કુંડ બનાવી અને અગ્નિને વહેંચ્યા પછી,
શતં તત્ર નિયોજ્યં સ્યાદ્વિપ્રાણાં પ્રવિભજ્ય વૈ
દરેકમાં સો બ્રાહ્મણોને યોગ્ય રીતે વહેંચી અને જોડવા જોઈએ.
એવં ચ દ્વિમુખં કાર્યઃ કોટિહોમો વિચક્ષણૈઃ
એ રીતે, વિવેકી લોકો બે ભાગમાં કોટે હોમ કરે.