યસ્માત્ત્વં છાગ યજ્ઞાનામંગત્વેન વ્યવસ્થિતઃ
હે બકરા, કેમ કે તું યજ્ઞોમાં અનિવાર્ય ભાગરૂપે સ્થિર થયેલો છે,
ગવામંગેષુ તિષ્ઠંતિ ભુવનાનિ ચતુર્દશ
ગાયના અંગોમાં ચૌદે લોક વસે છે.
યસ્માદશૂન્યં શયનં કેશવસ્ય શિવસ્ય ચ
કેમ કે કેશવ અને શિવનું શયન ક્યારેય ખાલી રહેતું નથી,
યથા રત્નેષુ સર્વેષુ સર્વે દેવા વ્યવસ્થિતાઃ
જેમ બધા રત્નોમાં બધા દેવતાઓ નિવાસ કરે છે,
યથા ભૂમિપ્રદાનસ્ય કલાં નાર્હંતિ ષોડશીમ્
જેમ જમીન દાનના પુણ્યનો સોળમો ભાગ પણ બીજું કશું પામતું નથી,
એવં સંપૂજયેદ્ભક્ત્યા વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ 4.141.
એ રીતે, ધનના દંભથી રહિત રહી ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી જોઈએ.
ગ્રહસ્વરૂપમતુલં કથ્યમાનં નિબોધ મે પદ્માસનઃ પદ્મકરઃ પદ્મગર્ભસમદ્યુતિઃ
હવે ગ્રહોના અનન્ય સ્વરૂપનું વર્ણન સાંભળ: કમળ પર બેઠેલા, કમળ ધારણ કરેલા, કમળના ગર્ભ જેવી તેજસ્વિતા ધરાવતા,
શ્વેતઃ શ્વેતાંબરધરો દશાશ્વઃ શ્વેતભૂષણઃ
સફેદ રંગના, સફેદ વસ્ત્રો પહેરેલા, દસ ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતા, સફેદ આભૂષણોથી શોભિત,
રક્તમાલ્યાંબરધરઃ કર્ણિકારસમંદ્યુતિઃ
લાલ માળા અને લાલ વસ્ત્રો પહેરેલા, કરણિકાર ફૂલ જેવી કાંતિ ધરાવતા,
પીતમાલ્યાંબરધરઃ પીતગંધાનુલેપનઃ
પીળા ફૂલની માળા અને પીળા વસ્ત્રો પહેરેલા, પીળા સુગંધથી અંકિત,
દેવદૈત્યગુરૂ તદ્વત્પીતશ્વેતૌ ચતુર્ભુજૌ
દેવો અને દૈત્યોના ગુરુઓ પણ તેમ જ ચારે હાથવાળા, પીળા અને સફેદ રંગના છે.
ઇન્દ્રનીલદ્યુતિઃ શૂલી વરદો ગૃધ્રવાહનઃ
ઇન્દ્રનીલ મણિ જેવી કાંતિ ધરાવતા, ત્રિશૂલ ધારણ કરેલા, આશીર્વાદ આપનાર, ગીધ પર સવાર,
શાર્દૂલવદનઃ ખડ્ગી વર્મી શૂલી વરપ્રદઃ
વાઘ જેવા મુખવાળા, ખડગ ધારણ કરેલા, કવચ પહેરેલા, ત્રિશૂલવાળા અને આશીર્વાદ આપનાર,
ધૂમ્રા દ્વિબાહવઃ સર્વે ગદિનો વિકૃતાનનાઃ
બધા ધૂમ્રવર્ણના, બે હાથવાળા, ગદા ધારણ કરનાર અને ભયાનક ચહેરાવાળા છે.
સર્વે કિરીટિનઃ કાર્યા ગ્રહા લોકહિતાવહાઃ
બધા ગ્રહોને મુગટધારી દર્શાવવાના છે, જે લોકકલ્યાણ લાવે છે.
ગ્રહસ્વરૂપમેતત્તે વ્યાખ્યાતં પાંડુનન્દન 4.141.
હું તને, હે પાંડુપુત્ર, ગ્રહોના સ્વરૂપનું વર્ણન કર્યું છે.
વિધિના ગ્રહપૂજાં યોનેન ત્વારભતે નરઃ
જે મનુષ્ય નિયમ પ્રમાણે ગ્રહોની પૂજા કરે છે,
યસ્તુ પીડાકરો નિત્યં માલ્યવિત્તસ્ય વા ગ્રહઃ
પણ જો કોઈ ગ્રહ હંમેશા દુઃખ આપે છે, અથવા જેની પાસે ફૂલોનું ધન છે તે વ્યક્તિનો હોય,
ગ્રહા ગાવો નરેન્દ્રાશ્ચ બ્રાહ્મણાશ્ચ વિશેષતઃ
ગ્રહો, ગાયો, રાજાઓ અને ખાસ કરીને બ્રાહ્મણો —
તસ્માન્ન દક્ષિણાહીનં કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા
આથી, જે સુખ-સમૃદ્ધિ ઈચ્છે છે, તેણે દક્ષિણાવિહોણા વિધિ ક્યારેય કરવી નહીં.
સદૈવાઽયુતહોમોઽયં નવગ્રહમખઃ સ્મૃતઃ
હંમેશા નવ ગ્રહ માટે આ દસ હજાર આહુતિનો યજ્ઞ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
વિવાહોત્સવયજ્ઞેષુ પ્રતિષ્ઠાદિષુ કર્મસુ
લગ્ન, ઉત્સવ, યજ્ઞ, પ્રતિષ્ઠા અને અન્ય વિધિઓમાં —
કથિતોઽયુતહોમોઽયં લક્ષહોમમતઃ શૃણુ
આ દસ હજાર આહુતિનું વર્ણન થયું; હવે લાખ આહુતિ વિશે સાંભળો.
પિતૄણાં વલ્લભો યસ્માદ્ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ
આ યજ્ઞ પિતૃઓને પ્રિય છે, તેથી તે ભોગ અને મોક્ષ બંને ફળ આપે છે.
ગૃહસ્યોત્તરપૂર્વેણ મણ્ડપં કારયેદ્બુધઃ
ઘરના ઉત્તર-પૂર્વ તરફ બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિએ મંડપ બનાવવો જોઈએ.
દશહસ્તમથાષ્ટૌ વા હસ્તાન્કુર્યાદ્વિધાનતઃ 4.141.
તેની લંબાઈ દસ હાથ અથવા આઠ હાથ નિયમ પ્રમાણે રાખવી.
પ્રાગુત્તરં સમાસાદ્ય પ્રદેશં મંડપસ્ય તુ
મંડપ માટે પૂર્વ અને ઉત્તર તરફ મુખ રાખીને યોગ્ય સ્થાન પસંદ કરવું.
માનહીનં ચાપ્રશસ્તમનેકભયદં ભવેત્
જો માપદંડ સાચા ન હોય તો તે અશુભ બને છે અને અનેક વિપત્તિ લાવે છે.
અસ્માદ્દશગુણઃ પ્રોક્તો લક્ષહોમે સ્વયંભુવા
લાખ આહુતિનો યજ્ઞ, સ્વયંભૂએ કહ્યું છે, આ કરતાં દસગણો મહાન છે.
દ્વિહસ્તવિસ્તૃતં તદ્વચ્ચતુર્હસ્તાયતં પુનઃ
તેની પહોળાઈ બે હાથ અને લંબાઈ ચાર હાથ રાખવી.