સર્વાભરણસંપૂર્ણં વિંધ્યાવલ્યા સહાસિતમ્
સર્વે આભૂષણોથી સજ્જ, વિંધ્યાવલી સાથે હસતા,
સંપૂર્ણહૃષ્ટવદનં કિરીટોત્કટકુણ્ડલમ્ 4.140.
ખુશીથી ભરેલું ચહેરું, ભવ્ય મુકુટ અને મોટા કાનના કુંડળ પહેરેલા,
ગૃહસ્ય મધ્યે શાલાયાં વિશાલાયાં તતોઽર્ચયેત્
ઘરનાં મધ્યમાં, વિશાળ શાળામાં, પછી પૂજા કરવી જોઈએ.
કમલૈઃ કુમુદૈઃ પુષ્પૈઃ કહ્લારૈ રક્તકોત્પલૈઃ
કમળ, કુમુદ, ફૂલો, કહલાર અને લાલ કોટપલથી,
મદ્યમાંસસુરાલેહ્યદીપવર્ત્યુપહારકૈઃ
મદિરા, માંસ, દારૂ, મીઠાઈ, દીવો અને વટથી અર્પણ કરવું,
બલિરાજ નમસ્તુભ્યં વિરોચનસુત પ્રભો
બલિરાજા, તમને વંદન છે, વિરોચનપુત્ર પ્રભુ,
એવં પૂજાં નૃપઃ કૃત્વા રાત્રૌ જાગરણં તતઃ
આ રીતે પૂજા કરીને, રાજાએ રાતે જાગરણ કરવું જોઈએ.
લોકશ્ચાપિ ગૃહસ્યાંતે શય્યાયાં શુક્લતંડુલૈઃ
લોકો ઘરના અંતે, પથારી પર, સફેદ તાંદળ સાથે,
બલિમુદ્દિશ્ય દીયંતે દાનાનિ કુરુનન્દન
બલિના નામે ભેટો અર્પણ કરો, હે કુરુવંશી.
યદસ્યાં દીયતે દાનં સ્વલ્પં વા યદિ વા બહુ
અહીં જે ભેટ આપવામાં આવે છે, તે નાના હોય કે મોટા,
વિષ્ણુના વસુધા લબ્ધા પ્રીતેન બલયે પુનઃ
વિષ્ણુએ પ્રસન્ન થઈને, બલિના માટે પુન: ધરતી મેળવી.
તતઃ પ્રભૃતિ રાજેન્દ્ર પ્રવૃત્તા કૌમુદી પુનઃ 4.140.
ત્યાંથી, હે રાજે, કૌમુદી ઉત્સવ ફરી શરૂ થયો.
લોકશોકહરી કામ્યા ધનપુષ્ટિસુખાવહા
લોકોના દુઃખ દૂર કરે છે, ઇચ્છનીય છે, ધન, પોષણ અને સુખ લાવે છે.
ધાતુજ્ઞૈર્નૈગમજ્ઞૈશ્ચ તેનૈષા કૌમુદી સ્મૃતા
ધાતુ જાણનાર અને વેપારીઓ દ્વારા, તેથી આ કૌમુદી કહેવાય છે.
હૃષ્ટાસ્તુષ્ટાઃ સુખાયત્તાસ્તેનૈષા કૌમુદી સ્મૃતા
ખુશ, સંતોષ અને સુખ પર આધારિત હોવાથી, તેથી આ કૌમુદી કહેવાય છે.
અર્થાર્થે પાર્થ ભૂમૌ ચ તેનૈષા કૌમુદી સ્મૃતા
ધન માટે અને ધરતી પર, હે પાર્થ, તેથી આ કૌમુદી કહેવાય છે.
દત્તં દાનવરાજસ્ય આદર્શમિવ ભૂતલે
દાનવરાજાને આપેલી ભેટ ધરતી પર દર્પણ જેવી છે.
કુત ઈતિ ભયં તત્ર નાસ્તિ મૃત્યુકૃતં ભયમ્
ત્યાં કોઈ ભય નથી, મૃત્યુથી પણ ભય નથી.
નીરુજશ્ચ જનાઃ સર્વે સર્વોપદ્રવવર્જિતાઃ
બધા લોકો રોગમુક્ત રહેશે અને કોઈ પણ દુઃખ-કષ્ટ તેમને સ્પર્શશે નહીં.
યો યાદૃશેન ભાવેન તિષ્ઠત્યસ્યાં યુધિષ્ઠિર
યુધિષ્ઠિર, જેવો ભાવ રાખીને માણસ આ દુનિયામાં રહે છે,
રુદિતે રોદિતિ વર્ષં હૃષ્ટો વર્ષં પ્રહૃષ્યતિ
કોઈ રડે તો વરસાદ પડે છે; કોઈ આનંદ કરે તો ખુશીથી વરસાદ પડે છે.
તસ્માત્પ્રહૃષ્ટૈસ્તુષ્ટૈશ્ચ કર્તવ્યા કૌમુદી નરૈઃ 4.140.
એથી આનંદિત અને સંતોષી લોકો દ્વારા કૌમુદીનો ઉત્સવ ઉજવવો જોઈએ.
ઉપશમિતમેઘનાદં પ્રજ્વલિતદશાનનં રમિતરામમ્
જ્યારે વાદળોની ગર્જના શાંત થાય છે અને દશાનન પ્રકાશે છે, રામ આનંદિત થાય છે,
કૂષ્માણ્ડાદાનરમ્યં કુવલયખણ્ડૈશ્ચ ધાતુકાભદ્રમ્
કૂષ્માંડા અને સુંદર નિલકમળના ટુકડા સાથે, શુભ ધાતુઓની ભેટ આપી,
દીપોત્સવે જનિતસર્વજનપ્રમોદાં કુર્વંતિ યે સુમનસો બલિરાજપૂજામ્
જે સદ્ભાવનાવાળા લોકો દીપોત્સવમાં બલિરાજાની પૂજા કરે છે, તેઓ બધા લોકોમાં આનંદ ફેલાવે છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપ ર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે દીપાલિકોત્સવવર્ણનં નામ ચત્વારિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદમાં દીપાલિકોત્સવ વર્ણન નામના એકસો ચાળીસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
નવગ્રહલક્ષહોમવિધિવર્ણનમ્ સર્વકામાપ્તયે કૃત્યં કથં શાંતિકપૌષ્ટિકમ્
બધી ઇચ્છાઓની પૂર્ણતા માટે શાંતિ અને પોષણના વિધિ કેવી રીતે કરવી?
દૃષ્ટ્યાયુઃ પુષ્ટિકામો વા તથૈવાભિચરન્પુનઃ
કોઈ લાંબી આયુષ્ય, પોષણ કે અન્ય ઈચ્છા માટે કર્મ કરે,
સર્વશાસ્ત્રાણ્યનુક્રમ્ય સંક્ષિપ્ય ગ્રન્થવિસ્તરમ્
બધા શાસ્ત્રોનું વિમર્શ કરીને અને ગ્રંથોનું સારાંશ કાઢીને,
પુણ્યેઽહ્નિ વિપ્રકથિતે કૃત્વા બ્રાહ્મણવાચનમ્
પવિત્ર દિવસે પંડિતો સાથે ચર્ચા કરીને અને બ્રાહ્મણોના વચન બોલીને,