તસ્ય ગંધમનાઘ્રેયમાઘ્રાય સુરયોષિતઃ
ત્યાં દેવીઓએ પહેલેથી ક્યારેય ન અનુભવેલો સુગંધ અનુભવ્યો—
ઋષયો નિયમાંસ્ત્યક્ત્વા પ્રાદ્રવંત ગૃહાન્પ્રતિ ।। ન વેદાધ્યયને ધ્યાને રતિસ્તેષાં બભૂવ હ
ઋષિઓએ પોતાના નિયમો છોડીને ઘરની તરફ દોડી ગયા; હવે તેમને વેદના અભ્યાસ કે ધ્યાનમાં આનંદ રહ્યો નહોતો.
અપરાધાદ્વિઘટિતં યદ્બભૂવ પ્રિયે પરમ્
કોઈ ભૂલના કારણે, બહુ મોટો વિઘ્ન ઊભો થયો, પ્રિયે.
ગંધેનાકુલિતં લોકં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા તમબ્રવીત્
જ્યારે બ્રહ્માએ જોયું કે આખું જગત એ સુગંધથી ગભરાઈ ગયું છે, ત્યારે તેણે તેને કહ્યું—
બ્રહ્મોવાચ જાતસ્ત્વં લોકદમનાન્નૂનં દમનકો મયા
બ્રહ્માએ કહ્યું: નિશ્ચયે, તું સંયમ રાખનારા લોકોમાં જન્મ્યો છે, એટલે હું તને 'દમનક' નામ આપું છું.
યત્સંતસ્ત્વનુમન્યંતે સર્વા તિશયવર્જિતમ્ 4.133.
સારા લોકો જે મંજૂરે છે, તેમાં ક્યારેય અતિરેક ન હોવો જોઈએ.
એકસ્યાપ્યપકારં યઃ કરોતિ સ નરાધમઃ
જે કોઈ એક પણ માણસને નુકસાન કરે છે, એ સૌથી નીચો મનુષ્ય છે.
દૃષ્ટાર્થબાધકં કર્મ ન કર્તવ્યં કથંચન
જે કામથી સ્પષ્ટ રીતે નુકસાન થાય છે, એવું ક્યારેય કરવું નહીં.
તતઃ સ્વયં પ્રભજતિ દૈવે પિત્ર્યે ચ કર્મણિ
પછી તે પોતે જ દેવતાઓ અને પિતૃઓ માટેના કર્મોમાં લાગી જાય છે.
સ્વભાવ એષ મે બ્રહ્મંસ્ત્વયા સૃષ્ટઃ પુરા વિભો
હે બ્રહ્મા, આ મારો સ્વભાવ છે, જે તમે બહુ પહેલાં રચ્યો હતો, હે પ્રભુ.
યા યસ્ય જંતોઃ પ્રકૃતિઃ શુભા વા યદિ વેતરા
જેવો જે જીવનો સ્વભાવ હોય—સારો કે ખરાબ—
તત્સ્વભાવપ્રવૃત્તસ્ય યદિ શાપસ્ત્વયા મમ ।। પ્રદત્તઃ કિં કરોમ્યેતન્ન કૃત્યમપરાધ્યતિ ।ઽ
જો એ સ્વભાવને કારણે તમે મને શાપ આપ્યો હોય, તો હું શું કરી શકું? પોતે ન કરેલું હોય તો એમાં કોઈ દોષ નથી.
યુક્તિયુક્તં વચઃ શ્રુત્વા દમનેન સમી રિતમ્
આ યોગ્ય વાતો સાંભળી, દમનક શાંત થયો.
વસંતે સહકારોત્થમંજરીપિંજરે જને
વસંત ઋતુમાં, જ્યારે લોકો વચ્ચે કેરીના વૃક્ષો નવી મંજરીઓથી શોભાયમાન થાય છે—
તસ્મિન્કાલે સુરેશાનાં શિરાંસ્યાક્રમ્ય લીલયા
એ સમયે દેવોના રાજાઓના માથા પર રમતમાં પગ મુકીને,
યે ત્વામારોપયિષ્યંતિ દાનમાનપુરસ્સરાઃ 4.133.
જે લોકો તને દાન અને સન્માન સાથે સ્થાપિત કરશે,
સર્વદૈવ શિવસ્યેષ્ટા પુણ્યા પાપભયાપહા
તેઓ હંમેશા શિવને પ્રિય રહેશે, પુણ્યવાન બનશે અને પાપનો ભય દૂર થશે.
એવમુક્ત્વા યયૌ બ્રહ્મા દમનો મંદરે ગિરૌ
આવું કહીને બ્રહ્મા, દમનકર્તા, મંદર પર્વત પર ચાલ્યા ગયા.
દિવ્યે ગિરૌ ગિરિસુ તાદયિતાધિવાસે રત્નાંશુકચ્છુરિતકાઞ્ચનભૂમિભાગે
તે દિવ્ય પર્વત પર, પર્વતોના સ્વામીના રહેઠાણમાં, રત્નો, રેશમ અને સોનાની જમીનથી શોભાયમાન,
પ્રવૃત્તનરનારીકં પઞ્ચમોચ્ચારસુન્દરમ્
જ્યાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ભેગા થયા હતા અને સુંદર પાંચમી સ્વરમાં સંગીત ગુંજતું હતું,
સાનંદં નંદનવને આર્દ્રયા સહિતો યથા
આનંદથી, નંદનવનમાં જેમ, અર્ધ્રા સાથે મળીને,
ઉન્માદયન્વને પુણ્યે વિદ્યાધરગણાન્બહૂન્
તે પવિત્ર વનમાં અનેક વિદ્યાધર સમૂહોને આનંદિત કરતા,
સંતાનપારિજાતોત્થાં બદ્ધ્વા સ માધવીલતામ્
સંતાન પારીજાતમાંથી ઉગેલી માધવી લતાની માળા બાંધીને,
ગીતમાંદોલકારૂઢસ્તદ્ગાયંત્યમર સ્ત્રિયઃ
પાલનામાં બેઠેલી દેવસ્ત્રીઓ ત્યાં ગીત ગાતી હતી.
તં દૃષ્ટ્વાષ્ટાપદનિભા ભવાની પ્રાહ શંકરમ્
તેને ચૌપડાની જેમ દેખાતો જોઈને, ભાવનીએ શંકરને કહ્યું:
આદોલકં મમ કૃતે કારયસ્વ સ્વલંકૃતમ્ 4.133.
મારા માટે સુંદર રીતે શોભાયમાન પાલના બનાવ.
તદ્ગૌરીવચનં રમ્યં શ્રુત્વા ગોવૃષભધ્વજઃ
ગૌરીના મોહક વચનો સાંભળી, વૃષભધ્વજ ભગવાન,
સ્તંભદ્વયં રોપયિત્વા ઇષ્ટાપૂર્તમયં દૃઢમ્
બે મજબૂત સ્તંભો, પુણ્ય અને ઇચ્છાપૂર્તિથી બનેલા, ઊભા કર્યા,
વાસુકિં દંડકસ્થાને બદ્ધ્વા તાંતવસપ્રભમ્
દંડના સ્થાન પર વસુકીને બાંધ્યો, જે તાંતણા જેવી તેજસ્વી હતી,
કૃમિકાર્પાસકૌશેયવસ્ત્રૈઃ સંવેષ્ટિતં નવૈઃ
નવી કાપડ, ઊન અને રેશમથી તેને આવરી દીધું,