કારાગારે બહુવિધં પ્રાપ્તં દુઃખમતઃ પરમ્ 3.2.29.
કેદમાં અનેક પ્રકારના દુઃખ ભોગવાયા હતા.
શ્રુત્વા સાધુવચો રાજા પ્રાહ કોશાધિકારિણમ્
સાંભળીને સજ્જનના શબ્દો, રાજાએ ખજાનાંના અધિકારીને કહ્યું.
જામાત્રા સહિતઃ સાધુર્ગીતવાદિત્રમંગલૈઃ
જામાત સાથે સજ્જનએ ગીત, વાદ્ય અને શુભ વિધિઓ સાથે પૂજા કરી.
સત્યનારાયણો દેવઃ પ્રત્યક્ષફલદઃ કલૌ
સત્યનારાયણ ભગવાન કળિયુગમાં સ્પષ્ટ ફળ આપે છે.
પ્રત્યુત્તરમદાત્સાધુઃ ક્ષિપ નૌકાશ્ચ સત્વરમ્
સજ્જનએ જવાબ આપ્યો: 'ઝલદી નૌકાઓ મોકલો.'
ભોઃ સ્વામિન્મે ધનં નાસ્તિ લતાપત્રાદિપૂરિતમ્
માલિક, મારી પાસે ધન નથી; મારી દુકાન પાંદડા અને આવી વસ્તુઓથી ભરેલી છે.
ઇત્યુક્તસ્તાપસઃ પ્રાહ તથાસ્ત્વિતિ વચઃ ક્ષણાત્
આ રીતે કહેતાં તપસ્વીએ તરત જ કહ્યું: 'એવું જ થાઓ.'
ધનં નૌકાસુ નાસ્તીતિ સાધુશ્ચિંતાતુરોઽભવત્
નૌકાઓમાં ધન નથી, એ જાણીને સજ્જન ચિંતિત થયો.
વજ્રપાતાહત ઇવ ભૃશં દુઃખિતમાનસઃ
તેનું મન વીજળીના આઘાત જેવું ખૂબ દુઃખી થયું.
ઇતિ મૂર્છાગતઃ સાધુર્વિલલાપ પુનઃપુનઃ
મૂર્છા આવી, સજ્જન વારંવાર રડતો રહ્યો.
ગલે વસનમાદાય પ્રણનામ સ તાપસમ્ 3.2.29.
ગળેથી કપડું કાઢીને, તેણે તપસ્વીને નમસ્કાર કર્યો.
દેવદેવોઽથવા કોઽપિ ન જાને તવ વિક્રમમ્
દેવોના દેવ, કે કોઈ પણ હો, હું તારી શક્તિ જાણતો નથી.
ત્યજ મૌઢ્યમતિ સાધો પ્રવાદં મા વૃથા કૃથાઃ
મૂર્ખાઈ છોડી દે, સજ્જન; ખોટા શબ્દો ન બોલ.
ઇતિ વિજ્ઞાપિતઃ સાધુર્ન બુબોધ મહાધનઃ
આ રીતે સમજાવ્યા પછી પણ સજ્જનને મોટું ધન સમજાયું નહીં.
ચંદ્રચૂડો યદાનર્ચ સત્યનારાયણં નૃપઃ
જ્યારે ચંદ્રચૂડ રાજાએ સત્યનારાયણની પૂજા કરી,
પ્રાર્થિતં ન સ્મૃતં હ્યેવ ઇદાનીં તપ્યસે વૃથા
જે માગ્યું હતું એ યાદ આવ્યું નહીં; હવે તું વ્યર્થ દુઃખી છે.
તમનાદૃત્ય દુર્બુદ્ધે કુતઃ સમ્યગ્ભવેત્તવ
તેને અવગણીને, અવિચારી, તું સાચું કેવી રીતે પામે?
સત્યનારાયણં દેવં તાપસં તં દદર્શ હ તુષ્ટાવ તાપસં તત્ર સાધુર્ગદ્ગદયા ગિરા
સજ્જને તપસ્વીને સત્યનારાયણ ભગવાન રૂપે જોયા અને ત્યાં અડધા બોલે પ્રશંસા કરી.
યત્સત્યત્વેન જગતસ્તં સત્યં ત્વાં નમામ્યહમ્
જેમ તું સમગ્ર જગતનું સાચું સ્વરૂપ છે, એ સત્યરૂપ તને હું વંદન કરું છું.
ત્વન્માયામોહિતાત્માનો ન પશ્યંત્યાત્મનઃ શુભમ્
જે લોકો તારી માયાથી ભ્રમિત છે, તેઓ પોતાના સારા ભાગ્યને જોઈ શકતા નથી.
મૂઢોહં ધનગર્વેણ મદાંધીકૃતલોચનઃ 3.2.29.
હું મૂર્ખ છું, ધનની અહંકારથી અંધ થયો છું, અને મદમાં મારી આંખો ધૂંધળી થઈ ગઈ છે.
ક્ષમસ્વ મમ દૌરાત્મ્યં તપો ધામ્ને હરે નમઃ
હે તપના ધામ, હે હરિ, મારા દુષ્ટ મનને માફ કરજે, તને વંદન છે.
ઇતિ સ્તુત્વા લક્ષમુદ્રાઃ સ્થાપિતાઃ સ્વપુરોધસિ
આવી રીતે સ્તુતિ કરીને, તેણે લાખ મુદ્રાઓ પોતાના પુરોહિતને અર્પણ કરી.
તુષ્ટો નારાયણઃ પ્રાહ વાંછા પૂર્ણા ભવેત્તુ તે અંતે સાંનિધ્યમાસાદ્ય મોદસે ત્વં મયા સહ
નારાયણ પ્રસન્ન થઈને બોલ્યા: 'તારી ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય. અંતે, મારી પાસે આવીને, તું મારી સાથે આનંદ માણીશ.'
ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે વિષ્ણુઃ સાધુશ્ચ સ્વાશ્રમં યયૌ
આવી વાત કહીને, વિષ્ણુ અદૃશ્ય થયા અને સજ્જન પોતાના આશ્રમમાં પરત ગયા.
આગત્ય નગરાભ્યાશે પ્રાહિ ણોદ્દ્રુતમાશ્રમમ્
શહેરની નજીક આવીને, તેણે તરત જ આશ્રમ મોકલ્યો.
જામાત્રા સહિતઃ સાધુઃ કૃતકૃત્યઃ સમાગતઃ
સજ્જન પોતાના જમાઈ સાથે, કામ પૂરું કરીને, ત્યાં પહોંચ્યા.
પૂજાભારં સુતાયૈ સા દત્ત્વા નૌકાંતિકં યયૌ
તેણે પૂજાનો સામાન પોતાની દીકરીને આપ્યો અને નૌકાના કિનારે ગઈ.
કલાવતી ત્વવજ્ઞાય પ્રસાદં સત્વરા યયૌ
કલાવતીએ કૃપાને અવગણીને, ઝડપથી ચાલતી ગઈ.
અવજ્ઞાનાત્પ્રસાદસ્ય નૌકાશંખપતેરથ
કૃપાની અવગણના થવાથી, પછી નૌકાના માલિકે—