એષ રાજંસ્તડાગસ્ય વિધિસ્તે પરિકીર્તિતઃ
હે રાજા, તળાવ માટેની આ વિધિ વર્ણવવામાં આવી છે.
કુણ્ડમણ્ડપસંભારભૂષણાચ્છાદનાદિકમ્ 4.127.
કુંડ, મંડપ, ભોજન, શણગાર અને ઢાંકી દેવાની સામગ્રી વગેરે.
અકાલમૂલાન્કલશાન્વાપીકોણેષુ દાપયેત્
વાપીના ખૂણામાં મૂળવાળા કલશો મૂકાવા જોઈએ.
સિતવાસોયુગચ્છન્નાન્સમાલ્યાન્રત્નગર્ભિણઃ
તેને સફેદ કપડાંની જોડીથી ઢાંકી, ફૂલોની માળા પહેરાવી અને રત્નોથી ભરવી જોઈએ.
ચતસ્ર આહુતીર્દદ્યાદ્ભૂર્ભુવઃ સ્વરિતિ ક્રમાત્
તેને ચાર આહુતિઓ આપવી જોઈએ, અને 'ભૂઃ', 'ભુવઃ', 'સ્વઃ' એમ ક્રમશઃ ઉચ્ચારવું જોઈએ.
વરુણાય બલિં દદ્યાલ્લોકપાલેભ્ય એવ ચ
તેને વરૂણને પણ બલિ અર્પણ કરવો જોઈએ અને સાથે જ લોકપાળોને પણ આપવું જોઈએ.
વેદીમધ્યે મંડલં ચ પદ્મમત્ર પ્રશસ્યતે
વેદી વચ્ચે ગોળ અને કમળનું ચિહ્ન ખાસ પ્રશંસનીય છે.
મત્સ્યકમઠમણ્ડૂકાન્વેદ્યા મધ્યેઽધિવાસયેત્
વેદી વચ્ચે માછલી, કાચબો અને દેડકાની પ્રતિમા રાખવી જોઈએ.
વૈદ્યો રોગાભિભૂતાનાં શરણ્યઃ શરણાર્થિનામ્
વૈદ્ય રોગગ્રસ્તો માટે આશ્રયરૂપ છે અને આશ્રય માંગનાર માટે પણ.
આદૌ ચાવાહયેદ્દેવમનેનૈવ વિશેષતઃ
પ્રથમ, દેવતાનું આ જ રીતે વિશેષ ધ્યાનથી આવાહન કરવું જોઈએ.
સાન્નિધ્યં કુરુ દેવેશ સમુદ્રે યદ્વદત્ર વૈ
દેવોના સ્વામી, જેમ તમે સમુદ્રમાં હાજરી આપો છો, તેમ અહીં પણ તમારી ઉપસ્થિતિ આપો.
ગૌઃ સ્થાપકાય દાતવ્યા ભોજનં ચાનિવારિતમ્ 4.127.
સ્થાપકને ગાય આપવી જોઈએ અને ભોજન ક્યારેય રોકવું નહીં.
શરાયા આગતં તોયં સામુદ્રં પ્રથમં સ્મૃતમ્
બાણથી આવેલું પાણી પ્રથમ સમુદ્રી પાણી માનવામાં આવે છે.
વાપીકૂપતડાગે વા સ્થિતં તુ પ્રથમં જલમ્
વાવ, કૂવા કે તળાવમાં જે પાણી મળે, તે પ્રથમ પાણી ગણાય છે.
સમુદ્રોઽપિ હિ કૌંતેય દેવયોનિરપાંપતિઃ
કૌંતેય, સમુદ્ર પણ દેવમૂળ છે અને પાણીનો સ્વામી છે.
અગ્નિશ્ચ તેજો મૃડયાથ દેહે રેતોધા વિષ્ણુરમૃતસ્ય નાભિઃ
અગ્નિ એ તેજ છે, મૃડ, અને શરીરમાં બીજધારી વિષ્ણુ છે, જે અમૃતનું નાભિસ્થાન છે.
વૈષ્ણવે માસિ સંપ્રાપ્તે નક્ષત્રે વારુણે તથા
જ્યારે વૈષ્ણવ માસ આવે અને વારોણ નક્ષત્ર પણ આવે,
સ્નાત્વા તુ વિધિવન્મંત્રૈઃ સાગરે તુ સમાહિતઃ
વિધિ પ્રમાણે મંત્રો સાથે સ્નાન કરીને, સમુદ્રકાંઠે એકાગ્રતાથી રહેવું જોઈએ.
અપિ જન્મસહસ્રં તુ યત્પાપં કુરુતે નરઃ
માનવીએ જો હજાર જન્મ સુધી પાપ કર્યા હોય,
વિધિજ્ઞેન તુ કર્તવ્યં બ્રાહ્મણેન યથાવિધિ
વિધિ જાણનારા બ્રાહ્મણે નિયમ પ્રમાણે આ કાર્ય કરવું જોઈએ.
વિધિં ત્વેનમજાનાનો યઃ કુર્યાદર્થમોહિતઃ
પણ જે વિધિ જાણતો નથી અને લોભમાં આવીને કરે છે,
તસ્ય તન્નિષ્ફલં સર્વમુપ્તં બીજમિવોષરે ।। 4.127.
તેના માટે બધું નિષ્ફળ જાય છે, જેમ બાંઝ જમીનમાં વાવેલું બીજ.
સર્વરત્નમયં દિવ્યં ચન્દ્રાર્કસદૃશપ્રભમ્
તે સંપૂર્ણ અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલું છે, દિવ્ય છે અને ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવે છે.
કશ્ચિત્પિબતિ તત્તોયં નિપાનસ્થં તતોઽઞ્જલિમ્
કોઈ વ્યક્તિ એ જળને તળાવમાંથી હાથ વડે લઈ પીવે છે.
મહાભોજ્યં મહોત્સર્ગં યજમાનો દિનાષ્ટકમ્
યજમાનને આઠ દિવસ સુધી વિશાળ ભોજન અને મહાન દાન પ્રાપ્ત થાય છે.
કારકાઃ કર્મણો વાપિ સૂત્રધારાદયો નરાઃ
જે લોકો કામ કરતા હોય, કે સુપરવિઝર અને અન્ય જોડાયેલા હોય,
ખન્યમાને મહીભાગે પ્રાણિનો યે ક્ષયં ગતાઃ
અને જમીન ખોદતી વખતે જે જીવધારી નાશ પામ્યા હોય,
ધેનોસ્તુ રોમકૂપાણિ યાવન્તીહ નરોત્તમ
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, ગાયના શરીર પર જેટલા રોમકૂપ હોય તેટલા,
કોટિર્યુગસહસ્રાણાં સ્વર્ગે તિષ્ઠેત્તડાગકૃત્
તળાવ બનાવનાર વ્યક્તિ કરોડ યુગના હજારો વર્ષો સુધી સ્વર્ગમાં રહે છે.
તાંસ્તુ તારયતે સર્વાનાત્માનં ચ મહીપતે
હે રાજા, તે બધા અને પોતાને પણ મુક્તિ આપે છે.