સ્નાનં ખલુ પ્રતિદિનં કથિતં મુનીન્દ્રૈઃ પાપાપહં મલહરં સુખદં સદૈવ
મહાન ઋષિઓએ રોજ સ્નાન કરવાની વાત કહી છે; એ પાપ દૂર કરે છે, મલ દૂર કરે છે અને હંમેશા આનંદ આપે છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે નિત્યસ્નાનવિધિવર્ણનં નામ ત્રયોર્વિશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
શ્રીભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરની સંવાદમાં 'રોજના સ્નાનની રીતનું વર્ણન' નામના એકસો તેવીસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
રુદ્રસ્નાનવિધિવર્ણનમ્ સર્વદુષ્ટોપશમનં સર્વશાંતિપ્રદં નૃણામ્
રુદ્રસ્નાનની રીતનું વર્ણન: એ બધાં દુષ્કર્મો શાંત કરે છે અને લોકો માટે સંપૂર્ણ શાંતિ આપે છે.
અગસ્ત્યો મુનિશાર્દૂલઃ સુખાસીનમુવાચ હ
મુનિઓમાં શ્રેષ્ઠ અગસ્ત્યે આરામથી બેઠા રહીને વાત કરી.
સર્વજ્ઞોઽસિ કુમાર ત્વં પ્રસાદાચ્છઙ્કરસ્ય વૈ
કુમાર, તું બધું જાણે છે, એ શંકરજીની કૃપાથી છે.
યા સુતે દુહિતાં વંધ્યા સ્નાનમાસાં વિધીયતે
જે સ્ત્રીને સંતાન નથી, તેના માટે પુત્ર કે પુત્રી માટે સ્નાનની રીત કરવી કહેવામાં આવી છે.
અષ્ટમ્યાં વા ચતુર્દશ્યામુપવાસપરાયણા
અષ્ટમી કે ચતુર્દશી દિવસે ઉપવાસમાં મન લગાવવું જોઈએ.
નદ્યોસ્તુ સઙ્ગમે કુર્યાન્મહાનદ્યોર્વિશેષતઃ
નદીના સંગમ પર, ખાસ કરીને મોટી નદીઓના મિલન સ્થાને, એ વિધિ કરવી જોઈએ.
આહિતાગ્નિં દ્વિજં શાંતં ધર્મજ્ઞં સત્યશીલિનમ્
શાંતિથી રહેતો, અગ્નિ સ્થાપન કરતો, ધર્મ જાણતો અને સત્યવ્રત બ્રાહ્મણ ત્યાં રાખવો જોઈએ.
તતસ્તુ મંડપં કુર્યાચ્ચતુરસ્રમુદગ્ગતમ્
પછી ચોરસ આકારનું અને ઉત્તર તરફ મોખું કરેલું મંડપ બનાવવું જોઈએ.
તન્મધ્યે શ્વેતરજસા સંપૂર્ણં પદ્મમાલિખેત્
મંડપના મધ્યમાં સફેદ અને લાલ પાવડરથી ભરેલું કમળ દોરવું જોઈએ.
દદ્યાદ્દલેષુ શક્ત્યાદીંશ્ચતુર્થવિધિપૂર્વકમ્ 4.124.
કમળની પાંખડીઓ પર ચોથી વિધિ પ્રમાણે શસ્ત્રો જેવી વસ્તુઓ મૂકવી જોઈએ.
દેવીં વિનાયકં ચૈવ સ્થાપયેત્તસ્ય પાર્શ્વતઃ
મંડપના બાજુએ દેવી અને વિનાયકની સ્થાપના કરવી જોઈએ.
ભક્ષ્યાન્નાનાવિધાન્દદ્યાત્ફલાનિ વિવિધાનિ ચ
વિવિધ પ્રકારના ભોજન અને વિવિધ ફળો અર્પણ કરવા જોઈએ.
એકૈકં વિન્યસેદ્બ્રહ્મન્સર્વૌષધિસમન્વિતમ્
દરેક વસ્તુ, હે બ્રાહ્મણ, બધા ઔષધિઓ સાથે મૂકવી જોઈએ.
આગ્નેય્યાં દિશિ કર્તવ્યં મંડપસ્ય સમીપતઃ
મંડપની આજુબાજુ દક્ષિણ-પૂર્વ દિશામાં વિધિ કરવી જોઈએ.
લવણં સર્ષપૈર્યુક્તં ઘૃતેન મધુના સહ
મીઠું અને રાઈ સાથે ઘી અને મધ પણ ઉમેરવું જોઈએ.
દ્વિતીયમગ્નિકાર્યસ્ય કર્તારં બ્રાહ્મણં કુરુ
બીજી અગ્નિવિધિ માટે બ્રાહ્મણને કર્તા બનાવવો જોઈએ.
સિતવસ્ત્રપરીધાનં સિતમાલાધરં શુભમ્
સફેદ વસ્ત્ર પહેરેલા, શુદ્ધ સફેદ હારથી સજ્જ, શુભ દેખાતા.
મંડલ સ્ય સમીપસ્થો જપેદ્રુદ્રાન્વિમત્સરઃ
મંડળ પાસે બેઠેલા વ્યક્તિએ ઈર્ષ્યા વિના રુદ્રના મંત્રોનો જાપ કરવો.
દેવમંડલવત્કાર્યં દ્વિતીયં મંડલં શુભમ્
બીજું મંડળ પણ દેવમંડળ જેવું જ, શુભ રીતે તૈયાર કરવું.
શ્વેતવસ્ત્રૈશ્ચ સંછન્ના શ્વેતગંધાનુલેપિતા 4.124.
સફેદ વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલ અને સફેદ સુગંધથી લિપ્ત.
અભિષિંચેત્તતશ્ચૈવ નામર્કપત્રપુટાંબુના
પછી નામ પત્રના પાત્રમાંના પાણીથી અભિષેક કરવો.
શતાનિ સપ્તપર્ણાનાં ચતુર્ભિરધિકાનિ તુ
સપ્તપર્ણના પાંદડા એકસો ચાર હોવા જોઈએ.
અશ્વસ્થાનાદ્ગજસ્થાનાદ્વલ્મીકાત્સંગમાદ્હ્રદાત્
ઘોડા, હાથી, વાળમિકા, સંગમ અને તળાવના સ્થળોથી.
સર્વૌષધિં રોચનાં ચ નદીતીર્થોદકાનિ ચ
બધી ઔષધિઓ, રોચના અને નદીના તીર્થસ્થળનું પાણી.
આપાદતલકેશં ચ કુક્ષી ચૈવ વિશેષતઃ
પગના તળિયા થી વાળ સુધી અને ખાસ કરીને પેટ.
રુદ્રાભિજપ્તેન તતઃ સ્નાપયેત્કલશેન તામ્
પછી રુદ્રમંત્રથી અભિપ્રયુક્ત પાણીના કળશથી સ્નાન કરાવવું.
સર્વતોદિક્સ્થિતૈઃ પશ્ચાત્સ્નાપયેત્સફલાક્ષતૈઃ
પછી દરેક દિશામાં ફળ અને અખંડિત ચોખા મૂકી સ્નાન કરાવવું.
હેતુરપ્યત્ર નિર્દિષ્ટા દક્ષિણા ગૌઃ પયસ્વિની
અહીં દક્ષિણ દિશાની દૂધ આપતી ગાયનું દાન કરવું જરૂરી છે.