સમં શ્વશુરજામાત્રૌ દ્વાદશેષુ વિષાદિનૌ
સ્વશુર અને જમાઈ બંને બાર દિવસ દુ:ખી રહ્યા.
શૃણ્વંતિ સુધિયો નિત્યં તે વસંતિ હરેઃ પદમ્
જે બુદ્ધિશાળી લોકો હંમેશા સાંભળે છે, તેઓ હરિના સ્થાનમાં વસે છે.
પ્રતિકૂલે હરૌ તસ્મિન્યાસ્યન્તિ નિરયાન્બહૂન્
હરિની વિરુદ્ધ રહેનારા ઘણા નરકમાં જાય છે.
ધર્મો યજ્ઞો નૃપશ્ચૌરઃ સર્વે લક્ષ્મીપ્રિયંકરાઃ
ધર્મ, યજ્ઞ, રાજા અને ચોર — બધા લક્ષ્મીને પ્રિય છે.
માતૃભ્યો દેવતાભ્યશ્ચ સ્વધા સ્વાહેતિ વૈ મખઃ
માતાઓ અને દેવતાઓને યજ્ઞમાં ‘સ્વધા’ અને ‘સ્વાહા’ અર્પણ થાય છે.
દ્વયોર્હન્તા હિ ચોરઃ સ તે સર્વે ધર્મકિંકરાઃ
બેમાંથી ચોર હથ્યા કરે છે; બધા ધર્મના સેવક છે.
સત્યહીનસ્ય તત્સાધોર્ધનં યત્તદ્ગ્રહે સ્થિતમ્
સત્ય વગરના સાદુનું ઘરનું ધન ત્યાં જ રાખેલું હતું.
વાસોલંકરણાદીનિ વિક્રીય બુભુજે કિલ
કપડાં, આભૂષણો વગેરે વેચીને, તેણે તે બધું વાપરી લીધું.
અથૈકસ્મિન્દિને કન્યા ભોજનાચ્છાદનં વિના
પછી, એક દિવસ દીકરીને ખાવા અને પહેરવા માટે કંઈ નહોતું.
પ્રાર્થયંતં જગન્નાથં દૃષ્ટ્વા સા પ્રાર્થયદ્ધરિમ્
તેને જગન્નાથને પ્રાર્થના કરતા જોઈ, દીકરીએ પણ હરિને પ્રાર્થના કરી.
આગચ્છત્વર્ચયિષ્યામિ ભવંતમિતિ વાચયે 3.2.29.
‘આવો, હું તમારી પૂજા કરીશ,’ એમ તેણે ઊંચે બોલી.
માત્રા નિર્ભર્ત્સિતેયંતં કાલં કુત્ર સ્થિતા શુભે
માતાએ ડાંટ્યા પછી, તેણે વિચાર્યું, ‘શુભે, હવે હું ક્યાં રહું?’
કલૌ પ્રત્યક્ષ ફલદઃ સર્વદા ક્રિયતે નરૈઃ
કળિયુગમાં માણસો જે કામ કરે છે, તેનું ફળ તરત જ મળે છે.
દેશમાયાતુ જનકઃ સ્વામી ચ મમ કામના
મારી ઈચ્છા છે કે મારા પિતા અને સ્વામી આ દેશમાં આવે.
શીલપાલસ્ય ગુપ્તસ્ય ગેહે પ્રાપ્તા ધનાર્થિની
ધન મેળવવા ઈચ્છતી સ્ત્રી શીલપાલના ઘર સુધી આવી.
ઇતિ શ્રુત્વા શીલપાલઃ પંચનિષ્કં ધનં દદૌ
આ સાંભળીને શીલપાલે પાંચ નિષ્કનું ધન આપ્યું.
ઇત્યુક્ત્વા સોઽનૃણો ભૂત્વા ગયાશ્રાદ્ધાય સંયયૌ
એવું કહીને અને દેવું ચૂકવીને, Gayāમાં પિતૃયજ્ઞ કરવા ગયો.
લીલાવતી સહ તયા ભક્ત્યાકાર્ષીત્પ્રપૂજનમ્
લીલાવતી એ સ્ત્રી સાથે ભક્તિપૂર્વક પૂજન કર્યું.
નર્મદાતીરનગરે નૃપઃ સુષ્વાપ મંદિરે ઉવાચ વિપ્રરૂપેણ બોધયઞ્છ્લક્ષ્ણયા ગિરા
નર્મદા નદીના કિનારે આવેલા શહેરમાં, રાજા મહેલમાં સુતો હતો; બ્રાહ્મણ રૂપે કોઈ આવ્યો અને નમ્ર શબ્દોથી તેને જાગૃત કર્યો.
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ રાજેન્દ્ર તૌ સાધૂ પરિમોચય
ઉઠો, ઉઠો રાજા! એ બંને સારા માણસોને મુક્ત કરો.
ઇત્યેવં ભૂપતિશ્ચૈવ વિપ્રરૂપેણ બોધિતઃ 3.2.29.
એ રીતે રાજાને બ્રાહ્મણે જાગૃત કર્યો.
વિસ્મિતઃ સહસોત્થાય દધ્યૌ બ્રહ્મ સનાતનમ્
આશ્ચર્યચકિત થઈને, રાજા તરત જ ઊઠ્યો અને સનાતન બ્રહ્મનો વિચાર કર્યો.
મહામન્ત્રી ચ ભૂપાલં પ્રાહ સત્યેન ભો દ્વિજ અતસ્તૌ હિ સમાનીય સંપૃચ્છ વિધિવન્નૃપ
મુખ્ય મંત્રી એ રાજાને કહ્યું, 'બ્રાહ્મણ, એ બંનેને અહીં લાવો અને યોગ્ય રીતે પૂછો, રાજા.'
આનીય સાધું પપ્રચ્છ સત્યમાલંબ્ય ભૂપતિઃ
સારા માણસને લાવીને, રાજાએ સાચા હૃદયથી પ્રશ્ન કર્યો.
વાણિજ્યાર્થં મહારાજ વાણિજ્યં જીવિકાવયોઃ
મહારાજ, વેપાર માટે અમે બંને જીવન ગુજારી રહ્યા છીએ.
મણિમુક્તાદિ વિક્રેતું ક્રેતું વા તવ પત્તને
તમારા શહેરમાં રત્નો અને મુક્તા વેચવા કે ખરીદવા આવ્યા છીએ.
પ્રતિકૂલે વિધૌ કો વા દશાં નાપ્નોતિ વૈ પુમાન્
જ્યારે કિસ્મત વિરુદ્ધ હોય, ત્યારે કોણ દુઃખથી બચી શકે?
આવાં ન ચૌરો રાજેંદ્ર તત્ત્વતસ્ત્વં વિચારય
રાજેન્દ્ર, અમે ચોર નથી; તમે પોતે સત્ય વિચાર કરો.
છેદયિત્વા દૃઢં પાશં લોમશાતિમકારયત્
મજબૂત બંધન કાપીને, લોમશાને મુક્ત કર્યો.
નગરે પૂજયામાસ વસ્ત્રાભૂષણવાહનૈઃ
શહેરમાં તેને વસ્ત્ર, આભૂષણ અને વાહનથી સન્માન મળ્યો.