સકૃન્નવમ્યાં ભક્તેન પૂજયેદ્વિન્ધ્યવાસિનીમ્
નવમીના દિવસે, ભક્ત એકવાર વિંધ્યમાં વસતી દેવીની પૂજા કરે.
હૈમં વિપ્રાય શાંતાય સ વાગ્મી જાયતે નરઃ
શાંતિપૂર્ણ બ્રાહ્મણને સોનું આપવાથી, તે પુરુષ વાક્પટુ બને છે.
દ્વાદશ્યાં ગુહ્યકાનાં ચ પલલૈક્ષવસંયુતમ્
બારમીના દિવસે, ગુહ્યકને જવાર અને ઈખ સાથે મિશ્રિત અર્પણ કરે છે.
વિષ્કમ્ભાદિષુ યોગેષુ એકમુક્તરતો નરઃ
વિષ્કંભ વગેરે યોગોમાં, મુક્તિમાં રત પુરુષ.
યો દદાતિ ક્રમાદેષુ ઘૃતતૈલફલૈક્ષવમ્
જે ક્રમશઃ ઘી, તેલ, ફળ અને ઈખ અર્પણ કરે છે.
લવણં દધિ દુગ્ધં ચ વસ્ત્રં કનકમેવ ચ
મીઠું, દહીં, દૂધ, વસ્ત્ર અને સોનાં પણ.
કર્પૂરં કુંકુમં ચૈવ ચંદનં કુસુમાનિ ચ 4.121.
કપૂર, કુંકુ, ચંદન અને ફૂલો.
સ્નાતઃ સ્વશક્ત્યા વિધિવત્સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
સ્નાન કરીને, પોતાની શક્તિ અને નિયમ મુજબ, સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
કાર્તિક્યાં નક્તભુગ્દદ્યાન્મેષં માર્ગશિરે વૃષમ્
કાર્તિક મહિનામાં રાત્રે ઉપવાસ રાખીને એક મેષનું દાન કરવું જોઈએ અને માર્ગશીર્ષમાં વૃષભનું દાન કરવું જોઈએ.
ક્રમેણ રાશયઃ સર્વા વસ્ત્રમાલ્યૈર્વિભૂષિતાઃ
ક્રમવાર બધા રાશિઓને કપડાં અને ફૂલોની માળાઓથી શોભાવવામાં આવે છે.
એતદ્રાશિવ્રતં નામ સર્વોપદ્રવનાશનમ્
આને રાશિવ્રત કહે છે, જે દરેક પ્રકારની આપત્તિ દૂર કરે છે.
પઞ્ચાશીતિર્વ્રતાનાં તે કથિતા પાંડુનંદન
પાંડુપુત્ર, તને પચપન વ્રતોનું વર્ણન કર્યું છે.
મુચ્યતે તત્ક્ષણાદેવ પાતકૈઃ સોપપાતકૈઃ
જે વ્યક્તિ આ વ્રતો કરે છે, તે તરત જ પાપ અને તેના સાથે જોડાયેલા દોષોથી મુક્ત થાય છે.
પંચાધિકા તવ મયા કથિતા વ્રતાનાં રાજન્નશીતિરતિસૌખ્યધનપ્રદાનામ્
રાજા, મેં તને પાંચ વધુ વ્રતો કહ્યા છે, એટલે કુલ એંસી વ્રતો થાય છે, જે અત્યંત સુખ અને ધન આપે છે.
માઘસ્નાનવિધિવર્ણનમ્ વૈશ્યં દ્વાપરમિત્યાહુઃ શૂદ્રં કલિયુગં સ્મૃતમ્
વૈશ્યને દ્વાપર યુગ કહેવામાં આવે છે અને શૂદ્રને કળિયુગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કલૌ રાજન્મનુષ્યાણાં શૈથિલ્યં સ્નાનકર્મણિ
કળીયુગમાં, રાજા, લોકોમાં સ્નાનના કર્મમાં ઢીલાશ આવી ગઈ છે.
યસ્ય હસ્તૌ ચ પાદૌ ચ વાઙ્મનસ્તુ સુસંયતમ્
જેનું હાથ, પગ, વાણી અને મન સારી રીતે નિયંત્રિત છે—
અશ્રદ્દધાનઃ પાપાત્મા નાસ્તિકોઽચ્છિન્નસંશયઃ
જેમાં શ્રદ્ધા નથી, જે પાપી છે, નાસ્તિક છે અને જેના સંશય ક્યારેય દૂર થતા નથી—
પ્રયાગં પુષ્કરં પ્રાપ્ય કુરુક્ષેત્રમથાપિ વા
જે વ્યક્તિ પ્રયાગ, પુષ્કર કે કુરુક્ષેત્રમાં પહોંચે છે—
ત્રિરાત્રફલદા નદ્યો યાઃ કાશ્ચિદસમુદ્રગાઃ
કેટલીક નદીઓ, જે સમુદ્રમાં નથી મળતી, તે ત્રણ રાત જેટલું ફળ આપે છે.
ઉષઃસમીપે યઃ સ્નાનં સંધ્યાયામુદિતે રવૌ
જે વ્યક્તિ ઉષા સમયે, એટલે કે સૂર્યોદય સમયે સ્નાન કરે છે—
પ્રાતરુત્થાય યો વિપ્રઃ પ્રાતઃસ્નાયી સદા ભવેત્
જે બ્રાહ્મણ રોજ વહેલી સવારે ઉઠીને સ્નાન કરે છે—
વૃથા ચોષ્ણોદકસ્નાનં વૃથા જાપ્યમવૈદિકમ્
ગરમ પાણીથી સ્નાન કરવું વ્યર્થ છે, અને વ્યર્થ રીતે વૈદિક મંત્રોનું જાપ પણ વ્યર્થ છે.
સ્નાનં ચતુર્વિધં પ્રોક્તં સ્નાનવિદ્ભિર્યુધિષ્ઠિર ।। વાયવ્યં વારુણં બ્રાહ્મં દિવ્યં ચેતિ પૃથક્શૃણુ । 4.122.
યુધિષ્ઠિર, સ્નાન જાણનારા લોકો કહે છે કે સ્નાન ચાર પ્રકારનું હોય છે: વાયુસ્નાન, જલસ્નાન, બ્રહ્મસ્નાન અને દિવ્યસ્નાન. હવે તે અલગથી સાંભળ.
બ્રાહ્મં બ્રાહ્મણમંત્રોક્તં દિવ્યં મેઘાંબુભાસ્કરમ્
બ્રાહ્મણો માટે મંત્રોચ્ચાર સાથે કરાતું સ્નાન બ્રહ્મસ્નાન કહેવાય છે; વરસાદના પાણી અને સૂર્યપ્રકાશથી કરાતું સ્નાન દિવ્યસ્નાન કહેવાય છે.
બ્રહ્મચારી ગૃહસ્થશ્ચ વાનપ્રસ્થોઽથ ભિક્ષુકઃ
બ્રહ્મચારી, ગૃહસ્થ, વાનપ્રસ્થ અને ભિક્ષુક—
બાલાસ્તરુણકા વૃદ્ધા નરનારીનપુંસકાઃ
બાળકો, યુવાન, વૃદ્ધો, પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને અનિર્ણય જાતિના લોકો—
બ્રહ્મક્ષત્રવિશાં ચૈવ મન્ત્રવત્સ્નાનમિષ્યતે
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય માટે મંત્ર સાથે સ્નાન કરવું નિર્દેશિત છે.
માઘમાસે રટંત્યાપઃ કિઞ્ચિદભ્યુદિતે રવૌ
માઘ મહિનામાં, સૂર્ય થોડીક ઉગે ત્યારે, વહેલી સવારે વહેતા પાણીમાં સ્નાન કરવું જોઈએ.
પ્રાસાદા યત્ર સૌવર્ણાઃ સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ તત્ર તે યાંતિ મજ્જંતિ યે માઘે ભાસ્કરોદયે
જ્યાં સુવર્ણ મહેલ અને અપ્સરા જેવી સ્ત્રીઓ હોય, ત્યાં માઘ મહિનામાં સૂર્યોદયે સ્નાન કરનાર લોકો પહોંચે છે અને ત્યાં ડૂબી જાય છે.