ઋતુસ્નાતા સતી લીલાવતી પર્યચરત્પતિમ્
લીલાવતી, ઋતુસ્નાન કર્યા પછી, પોતાના પતિની સેવા કરતી હતી.
કન્યાં કમલલોલાક્ષીં બાંધવામોદકારિણીમ્
કમળ જેવી ચંચળ આંખોવાળી પુત્રી જન્મી, જે સગાંઓને આનંદ આપતી હતી.
વિપ્રાનાહૂય વેદજ્ઞાન્કારયામાસ મંગલમ્ 3.2.28.
તેણે વિદ્વાન બ્રાહ્મણોને બોલાવીને શુભ કાર્ય કરાવ્યા.
કલાનિધિકલે વાસૌ વવૃધે સા કલાવતી
ચંદ્રના ઘરમાં, કલાવતી મોટી થઈ.
દશવર્ષા ભવેત્કન્યા તતઃ પ્રૌઢા રજસ્વલા
પુત્રી દસ વર્ષની થતાં, તે પુખ્ત થઈ અને ઋતુઆવૃત્ત બની.
નગરે કાંચનપુરે વણિક્છંખપતિઃ શ્રુતઃ
કાંચનપુર શહેરમાં, શંખપતિ નામના વેપારીની ખૂબ ખ્યાતિ હતી.
વરયામાસ તં સાધુર્દુહિતુઃ સદૃશં વરમ્
ઋષિએ પોતાની દીકરી માટે યોગ્ય વર પસંદ કર્યો.
વેદવાદિત્રનિનદૈર્દદૌ કન્યાં યથાવિધિ
વેદના મંત્રો અને વાદ્યોના અવાજ વચ્ચે, ઋષિએ વિધિ મુજબ દીકરીનું દાન કર્યું.
મહામોદમનાઃ સાધુર્મંગલાર્થં દદૌ ચ હ
ઋષિ ખૂબ આનંદિત મનથી શુભ કાર્ય માટે દીકરીનું દાન કર્યું.
તં મેને પુત્રવત્સાધુઃ સ ચ તં પિતૃવત્સુધીઃ
ઋષિએ તેને પુત્ર સમાન માન્યો અને તે બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ ઋષિને પિતા સમાન માન્યો.
વિસ્મૃત્ય સહ જામાત્રા વાણિજ્યાય યયૌ પુનઃ સૂત ઉવાચ અથ સાધુઃ સમાદાય રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ
ભૂલીને, જમાઈ સાથે ફરીથી વેપાર માટે નીકળ્યો; પછી સૂતાએ કહ્યું: ઋષિએ વિવિધ રત્નો એકત્ર કર્યા.
નૌકાઃ સંસ્થાપ્ય સ યયૌ દેશાદ્દેશાન્તરં પ્રતિ
ઋષિએ નૌકાઓ તૈયાર કરી અને એક દેશથી બીજાં દેશમાં ગયો.
કુર્વન્ક્રયં વિક્રયં ચ ચિરં તસ્થૌ મહામનાઃ 3.2.28.
ખરીદી અને વેચાણમાં વ્યસ્ત રહીને, તે ત્યાં લાંબા સમય સુધી રહ્યો.
તતઃ કર્મવિપાકેન તાપમાપાચિરાદ્વણિક્
પછી કર્મના પરિણામે, વેપારીને જલદી દુઃખ અનુભવવું પડ્યું.
જ્ઞાત્વા નિદ્રાગતાન્સર્વાન્હૃતં ચૌરૈર્મહાધનમ્
તેને ખબર પડી કે બધા ઊંઘી રહ્યા હતા ત્યારે ચોરોએ મોટું ધન ચોરી લીધું.
પ્રાતઃકૃત્યં નૃપઃ કૃત્વા સદઃ સંપ્રાવિશચ્ચ સઃ
સવારના કામ કરી, રાજાએ સભામાં પ્રવેશ કર્યો.
ઉવાચ સ તદા વાક્યં શૃણુષ્વ ત્વં ધરા પતે
પછી તેણે કહ્યું: 'ધરાની રાજા, તમે સાંભળો.'
મુમુષુશ્ચૌરા ગતાસ્સર્વે ન જાનીમો વયં નૃપ
'બધા ચોરો ભાગી ગયા છે; અમને ખબર નથી, રાજા.'
ઉવાચ ક્રોધતામ્રાક્ષો યૂયં સંયાત મા ચિરમ્
કૃધ્ધ આંખો સાથે તેણે કહ્યું, 'તમે બધા તરત અહીં આવો.'
નો ચેદ્ધનિષ્યે સગણાનિતિ દૂતાન્સમાદિશત્
'નહી આવો તો, હું તમને અને તમારા સાથીઓને મારી નાખીશ,' એમ રાજાએ દૂતને આજ્ઞા આપી.
બહુયત્નૈર્ન સંશોધ્ય દ્રવ્યં ચોરસમન્વિતમ્
ઘણા પ્રયત્નો કર્યા છતાં, ચોરો સાથે જોડાયેલ સામાન મળ્યું નહીં.
હન્તા માં સગણં રાજા કિં કરોમિ કુતઃ સુખમ્
'રાજા મને અને મારા જૂથને મારી નાખશે; હું શું કરું, મને ક્યાં સુખ મળશે?'
નર્મદાયાં ચ મરણં શિવલોકપ્રદાયકમ્ 3.2.28.
'નર્મદા પર મૃત્યુ શિવલોકની પ્રાપ્તિ આપે છે.'
વિદેશિનોઽસ્ય વણિજો દદર્શ વિપુલં ધનમ્
વિદેશી વેપારીએ તેના પાસે ઘણું ધન જોયું.
ચૌરોઽયમિતિ નિશ્ચિત્ય તૌ બબંધાત્મરક્ષણાત્
‘આ ચોર છે’ એમ વિચાર કરીને, તેઓ પોતાનો બચાવ કરવા માટે તેને બાંધ્યો.
પ્રતિકૂલે હરૌ તસ્મિન્રાજ્ઞાપિ ન વિચારિતમ્
હરિની વિરુદ્ધ હોવાનો વિચાર રાજાએ પણ કર્યો નહીં.
કારાગારે લોહમયૈઃ શૃંખલૈરંગપાદયોઃ
કેદખાનામાં, લોખંડની સાંકળો હાથપગ પર પહેરાવી.
જામાત્રા સહિતઃ સાધુર્વિલલાપ ભૃશં મુહુઃ
સાદુ, પોતાના જમાઈ સાથે, ઘણી વાર દુ:ખથી રડ્યો.
ક્વ સ્થિતા ચ સુતા ભાર્યા પશ્ય ધાતુર્વિપર્યયમ્
મારી દીકરી અને પત્ની હવે ક્યાં છે? ભાગ્યનો ફેર જુઓ.
મયા બહુતરં ધાતુર્વિપ્રિયં હિ પુરાકૃતમ્
હું પહેલાં ભાગ્યને ન ગમતું ઘણું કર્યું છે.