ઇદં વશિષ્ઠેન પુરાઽર્જુનેન કૃતં કુબેરેણ પુરંદરેણ
આ પૂર્વે વશિષ્ઠ, અર્જુન, કુબેર અને પુરંદરે આ વિધિ કરી હતી.
ઇતિ પઠતિ શૃણોતિ વા ય ઇત્થં શિવપુરુષં પુરુહૂતવલ્લભઃ સ્યાત્
જે આ રીતે વાંચે અથવા સાંભળે, તે શિવ અને પુરુહૂત (ઇન્દ્ર)ને પ્રિય બને છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે શિવનક્ષત્રપુરુષવ્રતવર્ણનં નામ નવોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદમાં 'શિવ નક્ષત્ર પુરુષ વ્રત વર્ણન' નામના એકસો નવમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
સમ્પૂર્ણવ્રતવર્ણનમ્ ગૃહીતં રભસા કૃષ્ણ હ્યન્યદ્વા વ્રતમુત્તમમ્
સંપૂર્ણ વ્રતનું વર્ણન—હે કૃષ્ણ, બીજું ઉત્તમ વ્રત ઉત્સાહપૂર્વક ગ્રહણ કરવામાં આવ્યું છે.
સંપૂર્ણં જાયતે યેન યદચીર્ણં પુરા સ્થિતમ્
જેના દ્વારા અગાઉ જે કંઈ અધૂરૂં રહી ગયું હતું, તે સંપૂર્ણ થાય છે.
રહસ્યાનાં રહસ્યં તે કથયામિ વ્રતોત્તમમ્
હું તને સર્વ શ્રેષ્ઠ વ્રત, રહસ્યમાંથી રહસ્ય કહું છું.
સમ્પૂર્ણં નામ તચ્ચાપિ વ્રતં સમ્યક્ફલપ્રદમ્
તે વ્રત 'સંપૂર્ણ' નામે ઓળખાય છે અને સંપૂર્ણ ફળ આપે છે.
અવશ્યં તચ્ચ કર્તવ્યમક્ષીણફલકાંક્ષિભિઃ તત્સંપૂર્ણં ભવેત્સર્વં વ્રતેનાનેન પાણ્ડવ
અખૂટ ફળની ઇચ્છા રાખનારને એ જરૂર કરવું જોઈએ; પાંડવ, આ વ્રતથી બધું પૂર્ણ થાય છે.
ઉપદ્રવૈર્બહુવિધૈર્મદાન્મોહાચ્ચ પાર્થિવ તત્સંપૂર્ણં ભવેત્પાર્થ સત્યંસત્યં ન સંશયઃ
અનેક પ્રકારના દુઃખો, અહંકાર અને મોહથી, હે પાર્થ, એ વ્રતથી બધું પૂર્ણ થાય છે; સાચું છે, કોઈ શંકા નથી.
કાંચનં રૌપ્યકં રૂપં શિલ્પિના તદ્ધટાપયેત્
સોનું, ચાંદી અને મૂર્તિ શિલ્પીને બનાવી લેવા.
રૂપં સ્ત્રીપુંસયોર્વાપિ પ્રારબ્ધં યદ્વ્રતે કિલ
સ્ત્રી કે પુરુષનું જે રૂપ વ્રતના આરંભે નક્કી થયું હતું—
દ્વિભુજં પઙ્કજારૂઢં સૌમ્યપ્રહસિતાનનમ્
બે હાથવાળું, કમળ પર બેઠેલું, કોમળ અને હસતું ચહેરું ધરાવતું—
તન્માસે ચ પુનઃ પ્રાપ્તે બ્રાહ્મણો વિધિના ગૃહે 4.110.
એ મહિનો ફરી આવે ત્યારે, બ્રાહ્મણ પોતાના ઘરમાં નિયમ પ્રમાણે—
ગંધચંદનપુષ્પૈશ્ચ ચર્ચયેત્કુંકુમાદિના
સુગંધિત ચંદન, ફૂલો અને કુંકુમ વગેરેથી અર્પણ કરે—
ધૂપદીપાક્ષતૈર્વસ્ત્રૈ રત્નૈરપ્યુપહારકૈઃ
ધૂપ, દીવો, અકૂટ ચોખા, કપડા, રત્નો અને અન્ય ભેટો સાથે—
ઉપસન્નસ્ય દીનસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તકૃતાઞ્જલેઃ
જે વ્યક્તિ દુઃખી થઇને, પ્રાયશ્ચિત્ત માટે હાથ જોડીને આવે છે—
પરત્ર ભયભીતસ્ય ભગ્નખણ્ડવ્રતસ્ય ચ
પરલોકમાં ડરાયેલો હોય, અથવા વ્રત તૂટી ગયું હોય—
તપશ્છિદ્રં વ્રતચ્છિદ્રં યચ્છિદ્રં ભગ્નકે વ્રતે સ્વાહા
તપમાં ખોટ, વ્રતમાં ખોટ, તૂટેલા વ્રતમાં ખોટ—સ્વાહા.
(અમુકદેવાય નમઃ વિદિક્ષુ ચોપર્ય્યધસ્તાદ્દિક્પાલેભ્યો નમોનમઃ
(અમુક દેવને નમન; દરેક દિશામાં, ઉપર અને નીચે દિશાના રક્ષકોને વારંવાર નમન.)
ઇદમર્ઘ્યમિદં પાદ્યં નૈવેદ્યં તે નમોનમઃ
આ અર્જ્ય છે, આ પાદ્ય છે, આ તમારે માટે નૈવેદ્ય છે; વારંવાર નમન.
વક્ષઃકુક્ષિદૃષ્ટિપૃષ્ઠબાહ્વંસાંકશિરોરુહાન્
છાતી, પેટ, આંખો, પીઠ, હાથ, ખભા અને માથાના વાળ—
પૂજિતસ્ત્વં યથાશક્ત્યા નમસ્તેઽસ્તુ સુરોત્તમ
મારી શક્તિ પ્રમાણે તમારી પૂજા કરી છે; દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તમને નમન.
એવં ક્ષમાપયિત્વા તુ દેવરૂપં વિધાનતઃ 4.110.
આ રીતે ક્ષમા માગીને, દેવરૂપને નિયમ પ્રમાણે સન્માન આપવું.
સ્થિત્વા પૂર્વમુખો વિપ્રો ગૃહ્ણીયાદ્દર્ભપાણિના મંત્રેણાનેન કૌંતેય સોપવાસઃ પ્રયત્નતઃ
પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું કરીને, બ્રાહ્મણ દર્ભ ઘાસ હાથમાં લઈ, આ મંત્રથી, ઉપવાસ અને સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા સાથે ગ્રહણ કરે.
ઇદં વ્રતં મયા ખંડં કૃતમાસીત્પુરા દ્વિજ
હે દ્વિજ, આ વ્રત મેં અગાઉ કદી તોડી નાખ્યું હતું.
બ્રાહ્મણોઽપિ પ્રતીચ્છેત્તુ મંત્રેણાનેન તદ્વ્રતમ્ સંપૂર્ણસ્ય પ્રસાદેન ભવ પૂર્ણમનોરથઃ
બ્રાહ્મણ આ મંત્રથી એ વ્રત સ્વીકારે; પૂર્ણ થતા તેની કૃપાથી તારા સર્વ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય.
બ્રાહ્મણા યત્પ્રભાષંતે હ્યનુમોદંતિ દેવતાઃ
બ્રાહ્મણો જે કહે છે, દેવતાઓ એનું સમર્થન કરે છે.
જલધિઃ ક્ષારતાં નીતઃ પાવકઃ સર્વભક્ષતામ્
સમુદ્રને ખારો બનાવાયો; અગ્નિને બધું ભસ્મ કરવા માટે બનાવાયો.
બ્રાહ્મણાનાં તુ વચનાદ્બ્રહ્મહત્યા પ્રણશ્યતિ
બ્રાહ્મણોના વચનથી બ્રાહ્મણહત્યાનો પાપ નાશ પામે છે.
વ્યાસવાલ્મીકિવચનાદ્બ્રાહ્મણવચનાચ્ચ ગર્ગગૌતમ પરાશરધૌમ્યાંગિરસવાષ્ઠિનારદાદિમુનિવચનાત્સંપૂર્ણં ભવતુ તે વ્રતમ્
વ્યાસ, વાલ્મીકી, બ્રાહ્મણો, ગર્ગ, ગૌતમ, પરાશર, ધૌમ્ય, અંગિરસ, વાષ્ઠિ, નારદ અને બીજા ઋષિઓના વચનથી તું જે વ્રત રાખ્યું છે, એ પૂર્ણ થવું જોઈએ.