એતદ્દૃષ્ટં મયા શક્ર વસંત્યા સુરસદ્મનિ
હે ઇન્દ્ર, દેવલોકના મહેલમાં રહેતાં મેં આ બધું જોયું છે.
તતઃ કુતૂહલપરો દેવરાટ્ તાં તપસ્વિનીમ્
પછી દેવોના રાજાએ ઉત્સુક થઈને એ તપસ્વિ સ્ત્રી પાસે ગયો.
બભૂવુરેતે ચરિતમેતેષાં વેદ્મિ તેન વૈ
હું એ લોકોના આ કાર્યો જાણું છું, અને તેથી તેઓ આવા બન્યા છે.
અહો સર્વવ્રતાનાં તુ હ્યુપોષિતમથાદ્ભુતમ્ 4.107.
અરે, બધા વ્રતોમાં આ ઉપવાસ તો ખરેખર અદ્ભુત છે.
એવમુક્તા તતસ્તેન દેવેન્દ્રેણ તપસ્વિનીં
પછી દેવેન્દ્રે એમ કહીને એ તપસ્વિ સ્ત્રીને સંબોધી—
માસર્ક્ષે હ્યચ્યુતો દેવઃ પ્રતિમાસં સુરેશ્વર
હે દેવોના સ્વામી, દરેક માસે ચંદ્રના નક્ષત્રે અચ્યૂત દેવની પૂજા થાય છે.
તસ્યેયં કર્મણો વ્યુષ્ટિરચ્યુતારાધનસ્ય મે
આ મારા કર્મનું ફળ છે, અચ્યૂતની આરાધનાનું પરિણામ છે.
સ્વર્ગેન્દ્રવિભવૈશ્વર્યં સંતતિં યાતિ ચાચ્યુતિમ્
માણસે સ્વર્ગના રાજાની સમૃદ્ધિ, વૈભવ અને અખંડ વંશ પ્રાપ્ત કરે છે.
એતત્તે પૂર્વદેવેન્દ્રચરિતં સકલં મયા યથાવત્કથિતં દેવ પૃચ્છતસ્ત્રિદશેશ્વર
હે દેવોના સ્વામી, તમે પૂછ્યું તે પ્રમાણે મેં પૂર્વ ઇન્દ્રના બધા પ્રાચીન કાર્યો તમને કહ્યા છે.
ધર્માર્થકામમોક્ષાશ્ચ વાઞ્છિતા વિબુધાધિપ
હે વિદ્વાનોના રાજા, ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ—જે પણ ઇચ્છાય છે—
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા દેવરાજબૃહસ્પતી
તેના એ વચન સાંભળી દેવતાઓના રાજા અને બૃહસ્પતિએ—
તસ્માત્પાર્થ પ્રયત્નેન પ્રતિમાસં સમાહિતઃ
એથી, પૃથાના પુત્ર, તું મહેનત અને એકાગ્રતાથી દર મહિને—
યે સાંભરાયણિકથાચરિતવ્રતેસ્મિન્વર્ષાણિ સપ્ત વિધિના સુધિયો નયંતિ
જે વિદ્વાન લોકો સાત વર્ષ સુધી નિયમ પ્રમાણે સાંભરાયણી વ્રતની કથાઓ અને આચરણ કરે છે—
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણ યુધિષ્ઠિરસંવાદે સાંભરાયણીવ્રતવર્ણનં નામ સપ્તાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીમદ્ ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિર સંવાદમાં 'સાંભરાયણી વ્રત વર્ણન' નામે સાતસોથી વધુ અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
નક્ષત્રપુરુષવ્રતવર્ણનમ્ કર્મણા જાયતે કેન તન્મમાખ્યાતુમર્હસિ
નક્ષત્રપુરુષ વ્રતનું વર્ણન. કયા કર્મથી આવું જન્મ મળે છે, એ તમે મને કહો.
સુરૂપાણાં સુગાત્રાણાં સુવેષાણાં તથૈવ ચ
જે લોકો સુંદર રૂપ, સારા અંગ અને ભવ્ય વસ્ત્રો ધરાવે છે—
સમસ્તૈઃ શોભનૈરંગૈર્નરાઃ કેચિદ્યદૂત્તમ
કેટલાક પુરુષો પાસે બધા ઉત્તમ અંગ હોવા છતાં પણ શ્રેષ્ઠ નથી بنتા—
નરાણાં યોષિતાં ચૈવ સમસ્તાઙ્ગઃ સુરૂપતા
પુરુષો અને સ્ત્રીઓમાં સંપૂર્ણ સુંદરતા—
લાવણ્યગતિવાક્યાનિ સતિ રૂપે મહામતે
મહાન બુદ્ધિશાળી, જ્યારે રૂપ હોય ત્યારે ચાલ અને બોલવાની લાવણ્યતા—
વાક્યલાવણ્યસંસ્કારવિલાસલલિતા ગતિઃ
વાણીની મીઠાશ, સંસ્કાર, સૌમ્યતા અને મનમોહક ચાલ—
રૂપકારણભૂતાય કર્મણા પ્રયતો ભવેત્
સુંદરતા મેળવવા માટે કર્મ દ્વારા પ્રયત્ન કરવો જોઈએ—
કથયામિ યથાપ્રોક્તં વરિષ્ઠેન મહાત્મના
હું તમને એવું જ કહું છું જેમ મહાન આત્માએ કહ્યું હતું—
વશિષ્ઠમૃષિમાસીનં સપ્તર્ષિપ્રવરં દ્વિજમ્
સપ્તર્ષિમાં શ્રેષ્ઠ એવા મહર્ષિ વશિષ્ઠ બેઠેલા હતા—
તસ્યાસ્તુ પરિપૃચ્છન્ત્યા જગાદ મુનિસત્તમઃ 4.108.
જ્યારે તેણી પૂછતી હતી ત્યારે શ્રેષ્ઠ મુનિએ કહ્યું—
સુરૂપતા નૃણાં યેન યોષિતાં ચોપજાયતે
કઈ રીતે પુરુષો અને સ્ત્રીઓમાં સુંદરતા થાય છે—
અનભ્યર્ચ્ય તુ ગોવિંદમનારાધ્ય ચ કેશવમ્
ગોવિંદની પૂજા કર્યા વિના, કેશવને આરાધ્યા વિના—
તસ્માદારાધનીયોઽગ્રે વિષ્ણુરેવ યશસ્વિનિ
એથી, યશસ્વિ, સૌપ્રથમ વિષ્ણુની આરાધના કરવી જોઈએ—
યસ્તુ વાઞ્છતિ ધર્મજ્ઞે રૂપં સર્વાંગસુન્દરમ્
જે ધર્મને જાણે છે અને સર્વાંગી સુંદરતા ઇચ્છે છે—
સુસ્નાતઃ પ્રયતાહારઃ સંપૂજયતિ યોઽચ્યુતમ્
જે વ્યક્તિ સ્નાન કરીને, ખોરાક શુદ્ધ કરીને અચ્યૂતની પૂજા કરે છે,
યોષિતા હિ પરં રૂપમિચ્છન્ત્યા જગતઃ પતિઃ
સ્ત્રી માટે, જો તેને સર્વોત્તમ સૌંદર્ય જોઈએ હોય, તો જગતના સ્વામીની પૂજા કરવી જોઈએ.