તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન માસનક્ષત્રપૂજનૈઃ
એથી, સર્વ પ્રયત્નથી, માસ અને નક્ષત્રની પૂજા કરવી જોઈએ.
નારી તપોધના ભૂત્વા પ્રખ્યાતા સાંભરાયણી
એક સ્ત્રી, તપથી સંપન્ન થઈ, સાંભરાયણી તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય દેવરાજઃ શતક્રતુઃ
પછી, એક સમયે, દેવોના રાજા, શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)—
પૂર્વેન્દ્રાત્પરતઃ પૂર્વે યે બભૂવુઃ સુરેશ્વરાઃ
પહેલા ઇન્દ્રથી પણ પહેલાં, જે દેવોના સ્વામી હતા, અને એથી પણ પહેલાં—
એવમુક્તસ્તદા તેન દેવેન્દ્રેણામલદ્યુતિઃ 4.107.
એ સમયે દેવોના રાજાએ, જે નિર્મળ તેજથી ઝળહળતો હતો, આ રીતે કહ્યું.
નાહં ચિરંતનાન્વેદ્મિ દેવરાજ સુરેશ્વરાન્
હું પ્રાચીન દેવોના રાજાઓને ઓળખતો નથી, હે દેવરાજ.
તતઃ પપ્રચ્છ દેવેન્દ્રઃ કોસ્માભિર્મુનિપુંગવઃ
પછી ઇન્દ્રે પુછ્યું, મુનિમાં શ્રેષ્ઠ, તમે કઈ રીતે જાણો છો?
બૃહસ્પતિશ્ચિરં ધ્યાત્વા તતઃ પ્રાહ શચીપતિમ્
બૃહસ્પતિએ લાંબા સમય સુધી ધ્યાન કરીને, પછી શચીપતિને કહ્યું.
ઇત્યુક્તસ્તેન દેવેન્દ્રઃ કૌતૂહલસમન્વિતઃ
તેના કહેવા પર ઇન્દ્રમાં ઉત્સુકતા ભરાઈ ગઈ.
સા તૌ દૃષ્ટ્વા સમાયાંતૌ દેવરાજબૃહસ્પતી
તે સ્ત્રીએ, ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિને આવ્યા જોઈને,
યદ્વાં કાર્યં મહાભાગૌ સકલં તદિહોચ્યતામ્
હે મહાભાગ્યશાળી, તમારું જે કામ છે, તે અહીં સંપૂર્ણ રીતે કહો.
યદિ કર્તું મયા શક્યં તત્કરિષ્યે વિમૃશ્ય ચ
જો હું એ કામ કરી શકું, તો વિચાર કરીને જરૂર કરું.
યચ્ચ કાર્યં મહાભાગે પૃષ્ટં તત્કથયસ્વ નઃ
હે મહાભાગ્યશાળી, જે વિષયમાં તમને પુછવામાં આવ્યું છે, તે અમને કહો.
યદિ સ્મરસિ કલ્યાણિ પૂર્વેન્દ્રચરિતાનિ વૈ
હે કલ્યાણી, જો તમને પૂર્વ ઇન્દ્રોના કાર્યો યાદ હોય,
તસ્માત્પૂર્વતરો યસ્ય તસ્યાપિ પ્રથમશ્ચ યઃ ।। 4.107.
તો એમાં જે સૌથી પહેલો છે, અને જે પહેલાં થયો છે, એ પણ કહો.
તેષાં પૂર્વતરા યે ચ વેદ્મિ તાનખિલાનહમ્
જે પહેલાંના છે, એમાંથી કેટલાંકને હું ઓળખું છું, પણ બધાને નહીં.
મન્વંતરાણ્યનેકાનિ સૃષ્ટીશ્ચ ત્રિદિવૌકસામ્
અનેક મનવંતરો અને સ્વર્ગમાં વસતા લોકોની સર્જનાઓ,
એવમુક્ત્વા તતસ્તાભ્યાં સુહૃષ્ટા સાંભરાયણી
આ રીતે કહીને, એ બંને સાથે, સાંભરાયણી ખુશ થઈ.
સ્વાયંભુવે યસ્તુ મનૌ મનૌ સ્વારોચિષે ચ યઃ
જે સ્વાયંભુવ મનુમાં અને સ્વારોચિષ મનુમાં હતો,
યે બભૂવુર્હિ દેવેન્દ્રાસ્તસ્ય તસ્ય તપસ્વિની
જે-જે સમયે દેવેન્દ્ર બન્યા, એ તપસ્વી માટે,
કથયામાસ ચાશ્ચર્યં તચ્ચાપિ કથયામિ તે
તે આશ્ચર્યજનક વાત કહેવા લાગી, અને હું પણ એ કહું છું.
શંકુકર્ણસ્તદા દૈત્યો બભૂવાત્યંતદુર્જયઃ ઇન્દ્રસ્યાસાદ્ય ભવનં પ્રવિવેશ સુનિર્ભયઃ
પછી શંકુકર્ણ નામનો દૈત્ય બહુ જ અજય બન્યો; ઇન્દ્રના મહેલમાં પહોંચી, એ નિર્ભય રીતે અંદર ગયો.
તં દૃષ્ટ્વા સહસા પ્રાપ્તં શક્રઃ શય્યાતલેઽલુઠત્
તેને અચાનક આવી પહોંચેલો જોઈને, ઇન્દ્ર પોતાના પથારી પરથી લપસી પડ્યો.
દાનવઃ શક્રશયને તસ્મિન્નુપવિવેશ હ
પછી દાનવે ઇન્દ્રના પથારી પર જઈને બેસી ગયો.
અથ દેવાઃ સમાજગ્મુર્ભયાદ્દ્રષ્ટું સુરદ્વિષમ્ 4.107.
પછી દેવતાઓ ડરથી એ દેવશત્રુને જોવા માટે એકઠા થયા.
વાસુદેવોઽપિ તત્રાગાત્તં દ્રષ્ટું દેવકંટકમ્
વાસુદેવ પણ ત્યાં એ દેવોના કાંટા જેવા દુશ્મનને જોવા માટે આવ્યો.
ધન્યોઽહં કૃતકૃત્યોહં યસ્ય મે ગરુડધ્વજઃ
હું ધન્ય છું, હું સફળ થયો છું, કેમ કે ગરુડધ્વજ મારા માટે છે.
તતઃ કરે સમાલંબ્ય શયનાભ્યાશમાનયત્
પછી તેણે તેનો હાથ પકડીને તેને પથારી પાસે લઈ ગયો.
તતઃ કૃષ્ણસ્તુ સહસા ગૃહ્ય દોર્ભ્યાં શનૈઃ શનૈઃ મમાર દાનવેન્દ્રોઽસૌ બલાદ્ભગ્નાસ્થિપઞ્જરઃ
પછી કૃષ્ણે તરત જ બંને હાથથી તેને પકડીને ધીરે ધીરે દબાવતાં દાનવોના હાડકાં તૂટી ગયા અને તે મૃત્યુ પામ્યો.
નિર્જગામ તતઃ શક્રઃ શય્યામૂલાદવાક્છિરાઃ
પછી ઇન્દ્ર પથારીના પગથી નીચે માથું ઝુકાવીને બહાર આવ્યો.