યદ્દીયતે કિમપિ કોટિગુણં તદાહુઃ સ્નાનં જપોનિયમમક્ષયમેવ સર્વમ્
તે સમયે જે કંઈ આપવામાં આવે છે, તે કરોડગણું ફળ આપે છે; સ્નાન, જપ અને નિયમ—બધું અક્ષય બને છે.
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે યુગાદિતિથિવ્રતમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિર સંવાદમાં 'યુગાદિ તિથિ વ્રતના મહાત્મ્યનું વર્ણન' નામે એકસો પહેલી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
વટસાવિત્રીવ્રતવર્ણનમ્ તત્સાવિત્રીવ્રતં બ્રૂહિ મમોપરિ દયાં કુરુ
વટ-સાવિત્રી વ્રતનું વર્ણન. એ સાવિત્રી વ્રત મને કહો; મારા પર દયા કરો.
યથા ચીર્ણં વ્રતવરં સાવિત્ર્યા રાજકન્યયા
અને એ ઉત્તમ વ્રત રાજકન્યા સાવિત્રીએ કેવી રીતે પાળ્યું હતું,
આસીન્મદ્રેષુ ધર્માત્મા સર્વભૂતહિતે રતઃ
મદ્ર દેશમાં એક ધર્મનિષ્ઠ રાજા હતો, જે સર્વ જીવોના કલ્યાણમાં રત હતો,
ક્ષમાવાંશ્ચ ક્ષિતિપતિઃ સત્યવાંશ્ચ જિતેન્દ્રિયઃ
એ રાજા ક્ષમાશીલ, સત્યવંત અને ઇન્દ્રિયજિત હતો.
સાવિત્રીવ્રતસિદ્ધં તત્સર્વકામપ્રદાયકમ્
સાવિત્રી વ્રત, જે તેણે સિદ્ધ કર્યું, તે સર્વ કામનાઓ પૂરી કરે છે.
ભૂર્ભુવઃસ્વરિતીત્યેષા સાક્ષાન્મૂર્તિમતી સ્થિતા
‘ભૂઃ, ભુવઃ, સ્વઃ’ એ અહીં સાક્ષાત્ મૂર્તિરૂપે હાજર છે.
ઉવાચ દુહિતા હ્યેકા તવ રાજન્ભવિષ્યતિ
તે કહે છે, 'રાજા, તને એક જ દીકરી થશે.'
કાલેન સા તથા રાજન્દુહિતા દેવરૂપિણી
સમય પછી, રાજા, એ દીકરી દેવરૂપ બની,
સાવિત્રીત્યેવ નામાસ્યાશ્ચક્રુર્વિપ્રાસ્તથા પિતા સાવિત્રી સુકુમારાઙ્ગી યૌવનસ્થા બભૂવ હ
બ્રાહ્મણો અને પિતાએ તેનું નામ સાવિત્રી રાખ્યું; સાવિત્રી, નાજુક અંગોવાળી, યુવાન બની.
તાં સુમધ્યાં પૃથુશ્રોણીં પ્રતિમાં કાઞ્ચનીમિવ 4.102.
તે, સુમધ્ય અને પહોળા કટિવાળી, словно સોનાની પ્રતિમા જેવી હતી.
સા તુ પદ્મપલાશાક્ષી પ્રજ્વલંતીવ તેજસા
તે, કમળની પાંદડાની જેમ આંખોવાળી, તેજથી ઝળહળતી હતી.
અથોપોષ્ય શિરઃસ્નાતા દેવતામભિગમ્ય સા
પછી, ઉપવાસ કરીને, શિર પર સ્નાન કરી, તે દેવતાની પાસે ગઈ.
તેભ્યઃ સુમનસઃ શેષાઃ પ્રતિગૃહ્ય નૃપાત્મજા
રાજકુમારી એ બાકી રહેલા ફૂલો તેમને મળ્યા પછી સ્વીકાર્યા.
સોભિવાદ્ય પિતુઃ પાદૌ શેષાન્પૂર્વં નિવેદ્ય ચ
પિતાના પગને વિનમ્રતાપૂર્વક વંદન કરી, તેણે પહેલા બાકી રહેલા ફૂલો અર્પણ કર્યા.
તાં દૃષ્ટ્વા યૌવનં પ્રાપ્તાં સ્વચ્છાં તાં દેવરૂપિણીમ્
યૌવનમાં પ્રવેશેલી, પવિત્ર અને દેવતાની જેમ દેખાતી એ યુવતીને જોઈને,
યુક્તઃ પ્રદાનકાલોઽસ્યાસ્તેન કશ્ચિદ્વૃણોત્વિમામ્
હવે તેને આપવાનો યોગ્ય સમય આવી ગયો છે; કોઈ તેને પસંદ કરે.
દેવાદીનાં યથા વાચ્યો ન લબ્ધેયં તથા કુરુ
દેવો અને અન્ય લોકોમાં જે રીતે વાત કરવામાં આવે છે, જો તેને મેળવવામાં ન આવે તો એ જ રીતે કરો.
પિતુર્ગૃહે તુ યા કન્યા રજઃ પશ્યત્યસંસ્કૃતા
પિતાના ઘરમાં જે કન્યાએ રજસ્વલા થઈ છે, પણ હજુ સંસ્કાર થયેલ નથી,
અતોર્થં પ્રેષયામીતિ કુરુ પુત્રિ સ્વયંવરમ્
આ માટે, હું તને મોકલું છું; દીકરી, તું સ્વયંવર રાખ.
એવમસ્ત્વિતિ સાવિત્રી પ્રોક્તા તસ્માદ્વિનિર્યયૌ 4.102.
‘જેમ તું કહો તેમ,’ એમ સાવિત્રી બોલી અને ત્યાંથી નીકળી ગઈ.
માન્યાનામત્ર વૃદ્ધાનાં કૃત્વા પાદાભિષેચનમ્
ત્યાંના માન્ય વૃદ્ધોના પગ ધોઈને, સન્માનપૂર્વક કૃત્ય કર્યું.
આજગામ પુનર્વેશ્મ સાવિત્રી સહ મંત્રિભિઃ
સાવિત્રી ફરીથી મંત્રીઓ સાથે ઘર પર પાછી આવી.
આસીનમાસને વિપ્રં પ્રણમ્ય સ્મિતભાષિણી
હસતી અને મૃદુભાષી સાવિત્રી એ આસન પર બેઠેલા વિદ્વાનને વંદન કર્યું.
દ્યુમત્સેન ઇતિ ખ્યાતો દેવદત્તો બભૂવ સઃ
તેનું નામ દ્યુમત્સેન તરીકે જાણીતા થયું અને તે દેવદત્ત તરીકે ઓળખાયો.
અહો બત મહત્કષ્ટં સાવિત્ર્યા નૃપતેઃ કૃતમ્
અહો, ખરેખર, સાવિત્રી એ રાજા માટે મોટું કષ્ટ સહન કર્યું.
સત્યં વદત્યસ્ય પિતા સત્યં માતા પ્રભાષતે
તેના પિતા સત્ય બોલે છે, તેની માતા પણ સત્ય બોલે છે.
એકો દોષોઽસ્તિ નાન્યોઽસ્ય સોઽદ્યપ્રભૃતિ સત્યવાક્
એક જ દોષ છે, બીજો કોઈ નથી; આજથી તે સત્ય બોલશે.
નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તનયાં પ્રાહ પાર્થિવઃ સંવત્સરેણ સોલ્પાયુર્દેહત્યાગં કરિષ્યતિ
નારદના શબ્દો સાંભળીને, રાજાએ દીકરીને કહ્યું: ‘એક વર્ષમાં, ઓછા આયુષ્ય સાથે, તે શરીર છોડશે.’